Cần xác định đúng bản chất của giao rừng, thu hồi rừng

(PLO) - Dự thảo Luật Bảo vệ và Phát triển rừng (sửa đổi) đang được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xây dựng, trong đó, quy định về thu hồi rừng trong Dự thảo hiện nay được thiết kế tương tự như quy định về thu hồi đất trong Luật Đất đai. Mặc dù rừng luôn gắn liền với đất, song các chuyên gia cho rằng, cách tiếp cận này không hợp lý xuất phát từ sự khác biệt căn bản giữa hai loại tài nguyên là đất đai và rừng.
Ảnh minh họa Ảnh minh họa

Theo phân tích của các chuyên gia pháp luật từ Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), quy định về thu hồi rừng trong Dự thảo Luật Bảo vệ và Phát triển rừng (sửa đổi) được thiết kế tương tự như quy định về thu hồi đất trong Luật Đất đai. Mặc dù rừng luôn gắn liền với đất, song cách tiếp cận này không hợp lý xuất phát từ sự khác biệt căn bản giữa hai loại tài nguyên là đất đai và rừng.

Thứ nhất, về bản chất, đất đai là tài nguyên bề mặt, nên toàn bộ đất đai là tài nguyên thiên nhiên, kể cả đất do con người chủ động lấn biển thì cũng là tài nguyên thiên nhiên, nên toàn bộ đều thuộc sở hữu toàn dân, không có sở hữu tư nhân. Còn rừng có thể là rừng tự nhiên, hoặc rừng trồng, do đó, tồn tại rừng thuần túy thuộc sở hữu tư nhân.

Thứ hai, đất đai có đặc tính không tiêu hao, việc khai thác sử dụng đất không làm suy chuyển diện tích bề mặt của tài nguyên đất đai. Ngược lại, rừng là tài sản tiêu hao, một số hình thức khai thác rừng như tham quan du lịch, nghiên cứu khoa học, khai thác lâm sản ngoài gỗ không làm tiêu hao rừng, nhưng việc khai thác gỗ hoặc sự cố cháy rừng sẽ làm tiêu hao tài sản. Nếu rừng đã bị khai thác lấy gỗ thì không thể thu hồi.

Do đó, việc giao, cho thuê và thu hồi rừng có nhiều nét giống với việc quản lý công sản là công trình xây dựng hơn là so với đất đai. Từ nhận định trên, nhiều ý kiến cho rằng, các quy định về giao rừng, cho thuê rừng và thu hồi rừng cần được chỉnh sửa.

Cụ thể, nếu việc chuyển sở hữu từ Nhà nước sang tư nhân không xác định thời hạn mà không cho phép khai thác gỗ rừng (rừng phòng hộ, rừng đặc dụng) thì cần được gọi là giao rừng.

Nếu việc chuyển sở hữu từ Nhà nước sang tư nhân mà có xác định thời hạn mà không cho phép khai thác gỗ thì gọi là cho thuê rừng.

Nếu việc chuyển sở hữu từ nhà nước sang tư nhân mà cho phép khai thác toàn bộ gỗ rừng (rừng sản xuất), kể cả có thời hạn hay không có thời hạn thì phải được gọi là bán rừng. Thời hạn ở đây chỉ có ý nghĩa là thời hạn giao đất, cho thuê đất với mục đích sử dụng đất là trồng rừng chứ không thể hiểu là thời hạn cho thuê rừng. 

Các hợp đồng hoặc quyết định giao, cho thuê, bán rừng này cần được thể hiện đúng bản chất của các giao dịch giao, cho thuê, bán tương ứng. 

Tương tự, đối với việc thu hồi rừng, cũng cần xác định chính xác bản chất của việc này. Nếu việc chuyển sở hữu từ tư nhân sang Nhà nước đối với rừng đã được giao, cho thuê như trên thì được gọi là thu hồi rừng. Nếu việc chuyển sở hữu từ tư nhân sang Nhà nước đối với rừng không thuộc trường hợp trên thì phải được gọi là trưng mua rừng, và thực hiện theo pháp luật về trưng mua tài sản. 

“Rõ ràng, đối với trường hợp rừng thuộc sở hữu của tư nhân thuộc trường hợp do tư nhân đầu tư phát triển hoặc tư nhân đã nhận chuyển nhượng từ Nhà nước mà được phép khai thác gỗ thì đây thuần túy là tài sản của tư nhân và chủ sở hữu có toàn quyền đối với tài sản của mình. Việc Nhà nước muốn lấy lại vì bất kỳ lý do gì thì đều phải được coi là trưng mua tài sản” – văn bản góp ý của VCCI gửi Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nêu rõ.

Sửa đổi cách thức thu tiền dịch vụ môi trường rừng

Điều 88.3 của Dự thảo quy định chính việc chi trả dịch vụ môi trường rừng gián tiếp là “Tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng thông qua Quỹ bảo vệ và phát triển rừng là tiền của bên sử dụng dịch vụ môi trường rừng ủy thác cho Quỹ để trả cho các chủ rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng.” Quy định này dẫn đến tình trạng thời gian vừa qua, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng đã nhận ủy thác của bên chi trả, nhận tiền về, nhưng không xác định được hoặc không tiến hành chi trả cho chủ rừng, gây tình trạng thừa Quỹ, lãng phí rất lớn nguồn lực xã hội. Việc bắt người thụ hưởng dịch vụ trả tiền trước, mà chưa xác định được chủ rừng hoặc không chi trả thực tế cho chủ rừng sẽ khiến chính sách này trở nên vô nghĩa. 

Về bản chất, việc chi trả dịch vụ môi trường rừng chỉ phát sinh khi có người thụ hưởng từ rừng và việc chi trả sẽ khiến chủ rừng có thêm động lực để trồng rừng, bảo vệ rừng. Do đó, cần sửa đổi theo hướng bên chủ rừng sẽ ủy thác cho Quỹ để tiến hành việc thu hộ tiền dịch vụ môi trường rừng, sau đó Quỹ mới tiến hành thu của người thụ hưởng dịch vụ. Cơ chế này mới đúng bản chất về chi trả dịch vụ môi trường rừng và có tác dụng thực chất trong việc kích thích chủ rừng đầu tư bảo vệ và phát triển rừng.

Bách Nguyễn
Cùng chuyên mục
Ảnh minh họa

Từ 23/7/2021: Thí điểm chính sách quản lý đất quốc phòng kết hợp xây dựng kinh tế

(PLVN) - Từ ngày 23/7/2021, Thông tư 58/2021/TT-BQP của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng hướng dẫn thực hiện quy định về thí điểm một số chính sách để tháo gỡ vướng mắc, tồn đọng trong quản lý, sử dụng đất quốc phòng kết hợp với hoạt động lao động sản xuất, xây dựng kinh tế sẽ chính thức có hiệu lực thi hành.

Đọc thêm

Từ 1/7, người dân nộp hồ sơ đăng ký cư trú bằng cách nào?

Ảnh minh họa nguồn Internet
(PLVN) - Theo quy định tại Thông tư 55/2021/TT-BCA ngày 15/5/2021, từ ngày 1/7/2021, người dân có nhu cầu thực hiện các thủ tục đăng ký cư được thực hiện dưới hình thức trực tiếp tại cơ quan đăng ký cư trú, Cổng dịch vụ công Quốc gia, Cổng dịch vụ công Bộ Công an, Cổng dịch vụ công quản lý cư trú.

Nêu gương và lan tỏa

Nêu gương và lan tỏa
(PLVN) - Trong thời gian qua, việc đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã được Đảng ta nêu ra và chỉ đạo từ rất sớm, bằng nhiều chỉ thị, nghị quyết, qua nhiều thời kỳ.

“Vacxin ý thức”, có hay không?

Sinh viên Đại học Y khoa Hà Nội khoanh vùng, dập dịch giữa đêm, lấy 10.000 mẫu xét nghiệm tại tuyến đầu Bắc Ninh. (Ảnh minh họa)
(PLVN) - Lần thứ 4, sau 2 năm chúng ta phải chống chọi và bước vào cuộc chiến với con vi rút vô hình bé tí xíu. Để phòng chống dịch Covid-19, cần bình tĩnh góp tay chung với cộng đồng ra sao, cần phải khai báo y tế như thế nào, hợp tác cách ly như thế nào, có cần phải hoang mang hay không? Trách nhiệm cá nhân trong việc này ra sao… là những điều dường như không ít người còn nửa vời.

Đề xuất mới về quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế

Đề xuất mới về quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế
(PLVN) - Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 82/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế. Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang lấy ý kiến góp ý của nhân dân đối với dự thảo này tại Cổng Thông tin điện tử của Bộ.

Số liệu xấu và đẹp

Số liệu xấu và đẹp
(PLVN) - 5 tháng qua, hơn 42,5 ngàn công nhân tại TP HCM bị mất việc hoặc ngừng việc, 2.274 DN hoàn tất thủ tục giải thể, 1.365 DN báo cáo gặp khó khăn do dịch; 410 DN có nhu cầu vay vốn để trả lương công nhân...

Cách xác định giá khởi điểm của quyền sử dụng đất

Cách xác định giá khởi điểm của quyền sử dụng đất
– Giá khởi điểm của quyền sử dụng đất được xác định phù hợp với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất phổ biến trên thị trường theo mục đích sử dụng mới của khu đất tại thời điểm có quyết định bán của cơ quan, người có thẩm quyền. -

Chính sách về hưu trước tuổi do tinh giản biên chế từ 1/1/2021

Chính sách về hưu trước tuổi do tinh giản biên chế từ 1/1/2021
(Chinhphu.vn) – Trong năm 2021, chính sách về hưu trước tuổi của đối tượng tinh giản biên chế làm việc trong điều kiện lao động bình thường là thấp hơn đủ 5 tuổi so với tuổi nghỉ hưu quy định là đủ 60 tuổi 3 tháng đối với nam và đủ 55 tuổi 4 tháng đối với nữ. -

Nghị quyết số 28-NQ/TW: Lan tỏa tinh thần đổi mới và quyết tâm hành động

Cán bộ BHXH tích cực tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện.
(PLVN) -  Sau chặng đường 3 năm tích cực triển khai Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội (Nghị quyết số 28), công tác thực hiện chính sách, pháp luật bảo hiểm xã hội đã có những chuyển biến rõ rệt, đặc biệt là về vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, đoàn thể các cấp cũng như nhận thức của người dân.