Cần xác định đúng bản chất của giao rừng, thu hồi rừng

(PLO) - Dự thảo Luật Bảo vệ và Phát triển rừng (sửa đổi) đang được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xây dựng, trong đó, quy định về thu hồi rừng trong Dự thảo hiện nay được thiết kế tương tự như quy định về thu hồi đất trong Luật Đất đai. Mặc dù rừng luôn gắn liền với đất, song các chuyên gia cho rằng, cách tiếp cận này không hợp lý xuất phát từ sự khác biệt căn bản giữa hai loại tài nguyên là đất đai và rừng.
Ảnh minh họa Ảnh minh họa

Theo phân tích của các chuyên gia pháp luật từ Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), quy định về thu hồi rừng trong Dự thảo Luật Bảo vệ và Phát triển rừng (sửa đổi) được thiết kế tương tự như quy định về thu hồi đất trong Luật Đất đai. Mặc dù rừng luôn gắn liền với đất, song cách tiếp cận này không hợp lý xuất phát từ sự khác biệt căn bản giữa hai loại tài nguyên là đất đai và rừng.

Thứ nhất, về bản chất, đất đai là tài nguyên bề mặt, nên toàn bộ đất đai là tài nguyên thiên nhiên, kể cả đất do con người chủ động lấn biển thì cũng là tài nguyên thiên nhiên, nên toàn bộ đều thuộc sở hữu toàn dân, không có sở hữu tư nhân. Còn rừng có thể là rừng tự nhiên, hoặc rừng trồng, do đó, tồn tại rừng thuần túy thuộc sở hữu tư nhân.

Thứ hai, đất đai có đặc tính không tiêu hao, việc khai thác sử dụng đất không làm suy chuyển diện tích bề mặt của tài nguyên đất đai. Ngược lại, rừng là tài sản tiêu hao, một số hình thức khai thác rừng như tham quan du lịch, nghiên cứu khoa học, khai thác lâm sản ngoài gỗ không làm tiêu hao rừng, nhưng việc khai thác gỗ hoặc sự cố cháy rừng sẽ làm tiêu hao tài sản. Nếu rừng đã bị khai thác lấy gỗ thì không thể thu hồi.

Do đó, việc giao, cho thuê và thu hồi rừng có nhiều nét giống với việc quản lý công sản là công trình xây dựng hơn là so với đất đai. Từ nhận định trên, nhiều ý kiến cho rằng, các quy định về giao rừng, cho thuê rừng và thu hồi rừng cần được chỉnh sửa.

Cụ thể, nếu việc chuyển sở hữu từ Nhà nước sang tư nhân không xác định thời hạn mà không cho phép khai thác gỗ rừng (rừng phòng hộ, rừng đặc dụng) thì cần được gọi là giao rừng.

Nếu việc chuyển sở hữu từ Nhà nước sang tư nhân mà có xác định thời hạn mà không cho phép khai thác gỗ thì gọi là cho thuê rừng.

Nếu việc chuyển sở hữu từ nhà nước sang tư nhân mà cho phép khai thác toàn bộ gỗ rừng (rừng sản xuất), kể cả có thời hạn hay không có thời hạn thì phải được gọi là bán rừng. Thời hạn ở đây chỉ có ý nghĩa là thời hạn giao đất, cho thuê đất với mục đích sử dụng đất là trồng rừng chứ không thể hiểu là thời hạn cho thuê rừng. 

Các hợp đồng hoặc quyết định giao, cho thuê, bán rừng này cần được thể hiện đúng bản chất của các giao dịch giao, cho thuê, bán tương ứng. 

Tương tự, đối với việc thu hồi rừng, cũng cần xác định chính xác bản chất của việc này. Nếu việc chuyển sở hữu từ tư nhân sang Nhà nước đối với rừng đã được giao, cho thuê như trên thì được gọi là thu hồi rừng. Nếu việc chuyển sở hữu từ tư nhân sang Nhà nước đối với rừng không thuộc trường hợp trên thì phải được gọi là trưng mua rừng, và thực hiện theo pháp luật về trưng mua tài sản. 

“Rõ ràng, đối với trường hợp rừng thuộc sở hữu của tư nhân thuộc trường hợp do tư nhân đầu tư phát triển hoặc tư nhân đã nhận chuyển nhượng từ Nhà nước mà được phép khai thác gỗ thì đây thuần túy là tài sản của tư nhân và chủ sở hữu có toàn quyền đối với tài sản của mình. Việc Nhà nước muốn lấy lại vì bất kỳ lý do gì thì đều phải được coi là trưng mua tài sản” – văn bản góp ý của VCCI gửi Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nêu rõ.

Sửa đổi cách thức thu tiền dịch vụ môi trường rừng

Điều 88.3 của Dự thảo quy định chính việc chi trả dịch vụ môi trường rừng gián tiếp là “Tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng thông qua Quỹ bảo vệ và phát triển rừng là tiền của bên sử dụng dịch vụ môi trường rừng ủy thác cho Quỹ để trả cho các chủ rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng.” Quy định này dẫn đến tình trạng thời gian vừa qua, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng đã nhận ủy thác của bên chi trả, nhận tiền về, nhưng không xác định được hoặc không tiến hành chi trả cho chủ rừng, gây tình trạng thừa Quỹ, lãng phí rất lớn nguồn lực xã hội. Việc bắt người thụ hưởng dịch vụ trả tiền trước, mà chưa xác định được chủ rừng hoặc không chi trả thực tế cho chủ rừng sẽ khiến chính sách này trở nên vô nghĩa. 

Về bản chất, việc chi trả dịch vụ môi trường rừng chỉ phát sinh khi có người thụ hưởng từ rừng và việc chi trả sẽ khiến chủ rừng có thêm động lực để trồng rừng, bảo vệ rừng. Do đó, cần sửa đổi theo hướng bên chủ rừng sẽ ủy thác cho Quỹ để tiến hành việc thu hộ tiền dịch vụ môi trường rừng, sau đó Quỹ mới tiến hành thu của người thụ hưởng dịch vụ. Cơ chế này mới đúng bản chất về chi trả dịch vụ môi trường rừng và có tác dụng thực chất trong việc kích thích chủ rừng đầu tư bảo vệ và phát triển rừng.

Bách Nguyễn
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Phổ biến, giáo dục pháp luật: Phát huy vai trò của Quân đội

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Ngày 30/7/2021, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1371/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Phát huy vai trò của lực lượng Quân đội nhân dân tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, vận động nhân dân chấp hành pháp luật tại cơ sở giai đoạn 2021 - 2027”.

Thành lập Quỹ phòng, chống thiên tai

 Quỹ phòng, chống thiên tai là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách. Ảnh minh họa: VGP
(PLVN) – Chính phủ vừa ban hành Nghị định 78/2021/NĐ-CP thành lập và quản lý Quỹ phòng, chống thiên tai; trong đó quy định cụ thể về thành lập và quản lý, sử dụng Quỹ phòng, chống thiên tai, nguồn tài chính, nội dung chi, đối tượng được miễn, giảm, tạm hoãn đóng góp, quy trình điều tiết, công khai thông tin và thanh quyết toán Quỹ phòng, chống thiên tai. 

Lào Cai: Vụ việc nhận tiền chạy công chức có dấu hiệu bị chìm xuồng

Ảnh minh họa
(PLVN) - Có đủ bằng chứng cho thấy người bị tố cáo đã nhận tiền của một số bị hại để chạy thi công chức ngành y nhưng không được và cũng không trả lại tiền nhưng Cơ quan CSĐT Công an TP Lào Cai lại tạm đình chỉ giải quyết đơn vì một lý do thiếu thuyết phục, có dấu hiệu bao che vi phạm.

Ninh Bình: Một cán bộ hưu trí 15 năm đi tìm công bằng cho dòng họ

Ninh Bình: Một cán bộ hưu trí 15 năm đi tìm công bằng cho dòng họ
(PLVN) - Mới đây, ông Nguyễn Trọng Nội (SN 1943, trú số nhà 07, phố Võ Thị Sáu, phường Nam Thành, TP Ninh Bình) đã có đơn đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm gửi Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội liên quan đến khu đất thờ tự, ngành 2 chi 5 dòng họ Nguyễn Trọng tại phố Trung Thành phường Ninh Khánh, TP Ninh Bình.

Tình đồng bào và những “cuộc trường chinh” ấm lòng

Đoàn người đi bộ từ Bình Định về Quảng Ngãi. (Ảnh: Thiếu tá Đỗ Thành Sự).
(PLVN) - Những ngày đại dịch, không việc làm, cùng với những hoàn cảnh cơ cực “ráo mồ hôi là hết tiền”, 30 người dân tộc thiểu số quyết định đi bộ từ Hoài Nhơn, Bình Định về huyện miền núi Ba Tơ (Quảng Nam). Đó là 4 mẹ con người Nghệ An đạp xe 1.400km về quê, đã đạp ròng rã 30 ngày chỉ được 300km vì mệt, đói… Thật ấm lòng, họ đã được giúp đỡ trên hành trình thiên lý. Cùng với đó là các địa phương đón hàng ngàn người dân về quê chống dịch, “chia lửa” với TP Hồ Chí Minh…

Thủ tục thay đổi tên khai sinh cho con

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Bạn đọc Phạm Hương Thủy (trú tại huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn) hỏi: Con trai tôi năm nay được 5 tuổi, nay tôi muốn đổi tên khai sinh cho cháu có được không? Nếu được thì thủ tục thế nào?

Vì sao học sinh không được mua thẻ bảo hiểm y tế theo hộ gia đình?

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Bạn đọc Vũ Mạnh Hùng (Mê Linh, Hà Nội) hỏi: Gia đình tôi có 5 người, trong đó có 2 cháu đang đi học. Gia đình tôi muốn tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) theo hộ gia đình cho cả nhà. Tuy nhiên, đại lý thu cho biết 2 cháu nhà tôi phải mua theo đối tượng BHYT học sinh, sinh viên ở trường. Vậy cho tôi hỏi, tại sao học sinh lại không được mua BHYT theo hộ gia đình? Việc học sinh không được mua BHYT theo hộ gia đình được quy định tại văn bản nào?

Từ ngày 1/9/2021: Rà soát, phân loại hộ nghèo, cận nghèo như thế nào?

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội vừa ban hành Thông tư 07/2021/TT-BLĐTBXH hướng dẫn phương pháp rà soát, phân loại hộ nghèo, hộ cận nghèo; xác định thu nhập của hộ làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp có mức sống trung bình giai đoạn 2022 – 2025.

Sớm đưa cuộc sống trở lại bình thường

Phòng chống dịch bệnh COVID-19 là công việc quan trọng, cấp bách nhất hiện nay.
(PLVN) - Công tác chống dịch COVID-19 đã và đang được Đảng, Nhà nước và Chính phủ quan tâm, chỉ đạo rất mạnh mẽ. Đặc biệt, trong thời điểm hiện nay, sự chỉ đạo càng quyết liệt, mạnh mẽ hơn nữa bởi tình hình diễn biến dịch ngày càng phức tạp. Chính phủ cũng đã đưa ra những chính sách phù hợp, linh hoạt, mạnh mẽ theo hướng đổi mới, sáng tạo.

Xử lý quảng cáo xuyên biên giới vi phạm pháp luật Việt Nam

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Chính phủ vừa ban hành Nghị định 70/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 181/2013/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Quảng cáo, trong đó có hoạt động cung cấp dịch vụ quảng cáo xuyên biên giới tại Việt Nam.

Đề xuất nhà thầu mua bảo hiểm cho người lao động công trường

Ảnh minh họa
(PLVN) - “Nhà thầu thi công xây dựng phải mua bảo hiểm cho người lao động thi công trên công trường và bảo hiểm trách nhiệm dân sự đối với bên thứ ba” - đây là đề xuất đáng chú ý của Bộ Tài chính tại dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 119/2015/NĐ-CP ngày 13/11/2015 (NĐ 119) của Chính phủ quy định bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng.

Nông thôn và thành thị

Thực tế cũng cho thấy ở nhiều vùng quê phát triển, mức sống của người dân không thua kém khu vực thành thị.
(PLVN) -  Câu thành ngữ “giàu nhà quê không bằng ngồi lê thành thị” đã có lúc không còn đúng tuyệt đối, ví dụ như trong thời điểm dịch bệnh COVID-19 đang căng thẳng tại một số đô thị lớn như TP Hồ Chí Minh.

Tỉnh táo khi làm từ thiện trên mạng

MC Đại Nghĩa làm từ thiện.
(PLVN) - Hiện rất nhiều tổ chức, cá nhân đang chung tay hỗ trợ cộng đồng, giúp những người có hoàn cảnh khó khăn do dịch bệnh. Nhưng không ít kẻ lợi dụng lòng tốt của cộng đồng để lừa đảo, kiếm lợi lúc này.

Trọng dân

Cảnh sát giao thông dẫn đường, cung cấp xăng miễn phí, tạo điều kiện cho hành trình về quê suôn sẻ.
(PLVN) - Trong cơn đại dịch này, lãnh đạo nhiều địa phương đã bay tỏ thái độ trọng dân.