Cần tránh tình trạng “ban ít hòm nhiều”…
Cũng như nhiều đền, đình, chùa khác tại Hải Phòng, đến thăm chùa Nguyệt Quang – phường Đông Khê (quận Ngô Quyền) cuối giờ chiều, người ra vào khá tấp nập, ai cũng muốn dâng chút lòng thành nơi cửa Phật. Nhưng trong dòng người nườm nượp vào chùa, không ít người lúng túng không biết bỏ tiền vào chiếc hòm nào trong vô số các hòm công đức, hòm từ thiện của chùa.
Bên phải lối vào có một hòm khuyến thiện, theo một vị sư thầy của chùa thì đây là hòm cho…đặt nhờ để kêu gọi khách thập phương đóng góp xây dựng chùa Sùng Hưng (phường Hùng Vương- quận Hồng Bàng). Trong các điện thờ, mỗi ban thờ Đức thập điện, Đức hộ pháp, ban Tam Bảo, ban thờ Đức ông, Địa mẫu…đều có 2 hòm công đức được đóng bằng gỗ, có biển ghi rõ: “Hòm công đức cúng giàng”. Dưới các ban thờ là hòm công đức giúp đỡ người già cô đơn, trẻ em tàn tật…
Khi được hỏi vì sao lại bố trí quá nhiều hòm công đức, sư thầy chịu trách nhiệm ghi danh người góp tiền cúng giàng cho biết: “Do khách đến đặt tiền giọt dầu và công đức yêu cầu được đặt đúng ban, không muốn “bị” gom tiền vào chung một hòm”. Cũng theo các sư thầy, hòm quyên tiền giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn của Hội Chữ thập đỏ thì hàng năm mới đến “mở hòm” và thu tiền một lần.
Góp tiền công đức, giọt dầu tại các đền, đình, chùa là hoàn toàn tự nguyện, tùy tâm, việc đặt các hòm quyên góp tiền từ thiện nhằm mục đích “lá lành đùm lá rách”. Tuy nhiên, việc bố trí quá nhiều hòm công đức, khuyến thiện…tại nơi thờ tự không chỉ làm giảm sự thiêng liêng của khu di tích, mất nét đẹp văn hóa của hoạt động từ thiện, tâm linh mà còn để lại ấn tượng xấu trong lòng du khách thập phương.
Tại phiên trả lời chất vấn trong phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Tuấn Anh khẳng định: "Theo quy định, mỗi đền, chùa chỉ được phép để một hòm công đức. Bộ sẽ yêu cầu các tỉnh, thành phố làm việc với nhà chùa để thực hiện đúng quy định. Sắp tới, Bộ Tài chính sẽ ra thông tư hướng dẫn sử dụng tiền công đức sao cho hợp lý".
Hầu hết các đình, chùa trên địa bàn thành phố Hải Phòng đều nhận nuôi các em nhỏ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, người già neo đơn tại địa bàn phường, quận nơi chùa tọa lạc. Đây được xem như mô hình mẫu về sử dụng tiền công đức, giọt dầu tại các khu di tích. Tuy nhiên, trong bối cảnh chung, cần khắc phục tình trạng nhiều chủ thể cùng tham gia quản lý và sử dụng tiền công đức, giọt dầu. Hiện Sở Văn hóa, Thể thao, Du lịch đang thực hiện đề án xây dựng phương pháp quản lý tiền công đức, giọt dầu tại các khu di tích. Quy chế quản lý này hướng tới mục đích thu và sử dụng nguồn kinh phí thu từ di tích, lễ hội của thành phố vào việc tu bổ, tái tạo các di tích theo quy định của Luật Di sản và dành cho các hoạt động xã hội, từ thiện...
Việc coi lễ hội và di tích là nguồn lợi riêng và tự ý tu sửa dẫn đến những vi phạm như xây dựng trái phép tại đền Bà Chúa Kho, chùa Tiêu - Bắc Ninh, lăng mẫu chúa Liễu Hạnh, Vụ Bản, Nam Định…để lại những bài học lớn. Mong rằng thành phố gấp rút triển khai quy định mỗi đình, đền, chùa, khu di tích chỉ đặt một hòm công đức. Bên cạnh đó, cần nhanh chóng lập đề án về quy chế quản lý tiền công đức, giọt dầu để nguồn kinh phí thu được từ lòng hảo tâm, khuyến thiện của nhân dân được sử dụng đúng mục đích./.
Hương Tràm