Hoàn thiện quy định pháp luật đối với tài khoản mạng xã hội của người dưới 16 tuổi:
Cần tạo ra không gian số phù hợp, an toàn dành riêng cho trẻ em
(PLVN) - Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 147/2024/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng đang được lấy ý kiến. Theo đề xuất của dự thảo, sẽ “khóa tương tác” đối với trẻ em dưới 16 tuổi trên mạng xã hội. Tài khoản trẻ em sẽ không được đăng bài, bình luận, tương tác, bày tỏ cảm xúc.
Lý giải về đề xuất này của dự thảo, tại Hội thảo lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo do Bộ VH,TT&DL tổ chức cuối tháng 7/2026, Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử Lê Quang Tự Do thông tin, đề xuất được đưa ra dựa trên việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế và nghiên cứu thực tiễn tại Việt Nam.
“Trẻ em tham gia bình luận trên các nền tảng số tiềm ẩn nhiều nguy cơ bị tác động tiêu cực, đặc biệt từ những nội dung mang tính xúc phạm, công kích, ảnh hưởng xấu đến tâm lý và nhận thức. Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp trẻ em bị bắt nạt trên không gian mạng thông qua các bình luận, thậm chí trở thành nạn nhân của các hành vi lừa đảo”, ông Lê Quang Tự Do cho biết.
Thực tế, theo một thống kê được công bố tại khóa tập huấn cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo chí về vấn đề bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng do Cục Báo chí, Bộ VH,TT&DL tổ chức tháng 11/2025 thì có tới 40% trẻ em cảm thấy không an toàn, hơn 70% từng có trải nghiệm không mong muốn khi sử dụng Internet, có 1% (xấp xỉ hơn 94.000) số người dùng Internet độ tuổi 12 - 17 ở Việt Nam là nạn nhân của bóc lột và xâm hại tình dục qua mạng...
Bên cạnh đó, PGS.TS. Nguyễn Toàn Thắng, nguyên Viện trưởng và TS. Nguyễn Minh Thông, nghiên cứu viên Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh tại Hội thảo khoa học “Tăng cường công tác tham mưu xây dựng gia đình trong tình hình mới” đã chỉ ra một thực tế đáng buồn khi những bữa cơm trong gia đình hay những cuộc trò chuyện trực tiếp đang bị thu hẹp do guồng quay công việc và sự “xâm chiếm” của thiết bị điện tử. Tình trạng “mỗi người một điện thoại” diễn ra phổ biến ngay cả khi ngồi chung một mâm cơm.
Theo PGS.TS. Nguyễn Toàn Thắng, cần xây dựng khung giờ không thiết bị điện tử trong gia đình: “Mỗi gia đình cần quy định khung thời gian không dùng thiết bị điện tử cố định như bữa ăn tối, trước khi đi ngủ để mọi thành viên rời màn hình điện thoại, màn hình ti vi, các thiết bị điện tử... để giao tiếp, đối thoại trực tiếp. Việc này giúp mọi người trò chuyện, gắn kết tình cảm thực tế nhiều hơn. Các chủ thể văn hóa ứng xử trong gia đình cần chủ động tận dụng ưu thế và khắc phục mặt trái của thiết bị điện tử và công nghệ”.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng cho rằng, nếu trẻ dưới 16 tuổi không thể đăng bài, bình luận, chia sẻ trên mạng xã hội cũng sẽ gần như cấm hẳn người dùng U16 hoạt động trên không gian mạng. TS Đặng Vũ Cảnh Linh, Phó Viện trưởng Viện Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và nghiên cứu khoa học, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam bày tỏ lo ngại dù lựa chọn cách cấm đoán, trẻ em vẫn có thể “lén” tìm cách tiếp cận thông tin, tương tác trên các nền tảng khi có điều kiện… Việc sử dụng khi đó lại diễn ra trong trạng thái thiếu kiểm soát, không có sự đồng hành, định hướng của người lớn, thậm chí còn tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn.
TS Đặng Vũ Cảnh Linh đề xuất cần đẩy mạnh phát triển các thuật toán, ứng dụng và công cụ quản trị mạng hiệu quả; đồng thời phân tầng theo độ tuổi và từng bước tạo ra những không gian số phù hợp, an toàn dành riêng cho trẻ em. Khi đó, trẻ em không chỉ được bảo vệ trước những rủi ro, mà còn có điều kiện tham gia, học hỏi và phát triển một cách lành mạnh, đúng với nhu cầu và quyền của mình trong môi trường số.
Theo đại diện của nhiều nền tảng, việc tăng cường bảo vệ trẻ em trên mạng xã hội là rất cần thiết. Tuy nhiên, việc cấm hoàn toàn cần được cân nhắc kỹ lưỡng vì một lệnh cấm hoàn toàn có thể khiến trẻ em không còn được bảo vệ bởi cơ chế riêng biệt nữa. Giám đốc Chính sách công phụ trách thị trường Việt Nam của Meta Nguyễn Thu Thảo cho rằng: “Nếu trẻ em chỉ được sử dụng mạng xã hội một cách thụ động, các nền tảng sẽ không còn tín hiệu cần thiết để nhận diện người dùng là trẻ em. Điều này có thể làm giảm hiệu quả của các biện pháp phát hiện và bảo vệ trẻ trên mạng xã hội”.
Đồng quan điểm, Giám đốc TikTok Việt Nam Nguyễn Lâm Thanh cho rằng, thay vì cấm, cơ quan quản lý có thể tăng cường trách nhiệm của người giám hộ bằng giải pháp kỹ thuật. Việc cấm hoàn toàn có thể đi ngược lại với chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng” từng được Chính phủ phê duyệt, theo ông Nguyễn Lâm Thanh...
Phát biểu tại Hội thảo lấy ý kiến xây dựng dự thảo Nghị định, Thứ trưởng Bộ VH,TT&DL Phan Tâm nhấn mạnh, mục tiêu quản lý chính không phải là cấm hay hạn chế quá mức trẻ em tiếp cận mạng xã hội và các tính năng tương tác, mà trọng tâm là bảo đảm khi trẻ em sử dụng mạng xã hội thì được đặt trong môi trường phù hợp với độ tuổi và được bảo vệ. Các mức bảo vệ sẽ tương ứng với độ tuổi, theo nguyên tắc chung là càng nhỏ tuổi càng phải được bảo vệ chặt chẽ hơn thông qua nhiều tính năng giới hạn và đặt dưới sự giám sát của cha mẹ.