Cần sửa đổi, bổ sung những vấn đề bức xúc của Bộ luật Hình sự

* Chú trọng các chính sách đào tạo, phát triển nguồn nhân lực về sở hữu công nghiệp

Sáng 25-5, Quốc hội thảo luận tại hội trường về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung (SĐBS) một số điều của Bộ luật Hình sự (BLHS). Đại biểu (ĐB) Huỳnh Nghĩa, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng, đã tham gia phát biểu ý kiến.       

Đại biểu Huỳnh Nghĩa phát biểu ý kiến tại hội trường.

ĐB Huỳnh Nghĩa thống nhất chỉ SĐBS những vấn đề thật sự bức xúc đang gây trở ngại cho công tác đấu tranh phòng chống tội phạm và những vấn đề cần phải sửa đổi ngay nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Còn những vấn đề khác sẽ xem xét sau khi tiến hành sửa đổi toàn diện BLHS.

Theo ĐB Huỳnh Nghĩa, báo cáo giải trình của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị chỉ giữ lại hình phạt tử hình đối với 9/17 tội danh mà kỳ họp thứ 4 đã đề nghị. Như vậy, lần này chỉ đề nghị bỏ hình phạt tử hình 8 tội danh: hiếp dâm; lừa đảo chiếm đoạt tài sản; buôn lậu; làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả; tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; chiếm đoạt tàu bay, tàu thủy; đưa hối lộ; phá hoại vũ khí, phương tiện kỹ thuật quân sự.

ĐB Huỳnh Nghĩa thống nhất cao về bỏ hình phạt tử hình đối với 7/8 tội danh trên. Riêng đối với tội danh hiếp dâm quy định tại điều 111 BLHS, ĐB đề nghị Quốc hội nên xem xét một cách thận trọng, thấu đáo trước khi quyết định. Bởi lẽ, đối tượng mà tội phạm hiếp dâm xâm hại chính là tính mạng, danh dự, nhân phẩm, uy tín, sức khỏe của con người, mà đặc biệt là trong đó có cả các cháu gái chưa thành niên.

Theo ĐB Huỳnh Nghĩa, những năm gần đây, số vụ phạm tội hiếp dâm ngày càng có chiều hướng tăng lên. BLHS hiện hành quy định: Nếu người bị hại dưới 16 tuổi thì xét xử bị cáo theo tội danh hiếp dâm trẻ em quy định tại điều 112 BLHS có hình phạt cao nhất là tử hình; còn nếu kẻ phạm tội thực hiện hành vi hiếp dâm các cháu gái thuộc đối tượng là người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi thì bị xét xử theo tội danh hiếp dâm quy định tại điều 111 BLHS. Nhưng nếu chúng ta bỏ hình phạt tử hình ở điều 111 thì có nghĩa là dù bị cáo có thực hiện hành vi hiếp dâm các cháu gái chưa thành niên một cách dã man, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng như:

gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 61% trở lên, biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội rồi từ đó làm lây nhiễm HIV cho người bị hại, làm nạn nhân chết hoặc tự sát; nhưng chỉ chịu hình phạt cao nhất tù chung thân là hoàn toàn chưa thỏa đáng, chưa tương xứng với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, chưa đủ sức răn đe, trấn áp, phòng ngừa tội phạm. Đây chính là vấn đề quan trọng, cốt lõi mà ĐB đề nghị các vị đại biểu Quốc hội nên cân nhắc một cách thận trọng trước khi quyết định vấn đề này. Theo ĐB Huỳnh Nghĩa, phương án tốt nhất là chúng ta vẫn nên giữ lại hình phạt tử hình đối với tội danh này.

Về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy quy định tại điều 194 BLHS, ĐB Huỳnh Nghĩa đề nghị nên chọn phương án 1, giữ nguyên Điều 194 BLHS, vì tội phạm ma túy là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm, xâm phạm đến mọi loại khách thể mà pháp luật hình sự bảo vệ như sức khỏe, tính mạng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Trước đây, chúng ta đã tách ra thành nhiều tội tương ứng với từng hành vi phạm tội nhưng vẫn giữ nguyên hình phạt tử hình đối với tất cả các hành vi trên. Do đó, ĐB đề nghị tại thời điểm hiện nay và kể cả trong thời gian đến, chưa thể tách Điều 194 thành 2 điều luật được, vì thế cũng không thể bỏ hình phạt tử hình đối với tất cả các hành vi mua bán, tàng trữ, vận chuyển, chiếm đoạt trái phép chất ma túy.
Về tội danh buôn bán người quy định tại điều 119 dự thảo BLHS, ĐB Huỳnh Nghĩa cho rằng việc quy định phạm tội đối với người chưa thành niên, người có nhược điểm về tâm thần vào một khoản riêng (khoản 5) với mức hình phạt từ 3 năm đến 10 năm tù là chưa hợp lý.

Vì mức hình phạt của tội danh này được xây dựng theo hướng tăng dần từ khoản 1 đến khoản 4, nên nếu quy định như dự thảo thì mức hình phạt sẽ bị tụt từ chung thân ở khoản 4 xuống 10 năm tù ở khoản 5.

Chiều ngày 25-5, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung (SĐBS) một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng tham gia thảo luận cùng với các Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh, Đắc Nông, Hòa Bình. Đại biểu (ĐB) Nguyễn Bá Thanh, Trưởng đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng chủ trì thảo luận.

Tham gia thảo luận, ĐB Huỳnh Nghĩa, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng cho rằng, dự án Luật SĐBS một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ chuẩn bị chưa tốt, nhiều quy định khó hiểu, khó đi vào cuộc sống, những vấn đề cuộc sống thường va chạm chưa được đề cập đến trong dự thảo luật. Hơn nữa, báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật chưa nói rõ quan điểm về phương thức xử lý các vấn đề cụ thể, đồng ý hay không đồng ý nhằm định hướng cho đại biểu Quốc hội tham gia quyết định.

Theo ĐB, vấn đề bức xúc của nước ta hiện nay là nguồn nhân lực để thực hiện việc thẩm định và cấp văn bằng sở hữu công nghiệp. ĐB đề nghị cần chú trọng đến các chính sách đào tạo, phát triển nguồn nhân lực trong nước về lĩnh vực sở hữu công nghiệp. Có như vậy mới đáp ứng nhanh chóng, kịp thời và bảo đảm được chất lượng của công tác giải quyết đăng ký sở hữu công nghiệp, tránh việc kéo dài thời gian gây phiền hà cho tổ chức, cá nhân đăng ký.

Về các trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép nhưng phải trả tiền nhuận bút, thù lao; ĐB Huỳnh Nghĩa cho rằng, trong thực tiễn có thể xảy ra trường hợp chương trình đã phát sóng xong nhưng các bên không thỏa thuận được mức nhuận bút hoặc thù lao thì giải quyết như thế nào? Lấy căn cứ nào để xác định mức nhuận bút và thù lao? Khi không có căn cứ thì bên phát sóng có thể trả bao nhiêu cũng được và bên kia phải đồng ý vì chương trình đã được phát sóng xong rồi. Do đó, ĐB đề nghị ban soạn thảo thêm vào phần cuối khoản 1 điều 26 một đoạn như sau: Nếu các bên không thỏa thuận được thì mức nhuận bút, thù lao mà tổ chức phát sóng phải trả là mức nhuận bút, thù lao theo quy định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

Theo ĐB Lương Phan Cừ (Đắc Nông), trước đây chúng ta chưa quan tâm nhiều đến vấn đề sở hữu trí tuệ, nên đời sống của đội ngũ những người làm công tác sáng tác ít được quan tâm. Do đó, chúng ta có ít tác phẩm hay. Nguyên nhân là nhuận bút, thù lao chi trả cho người sáng tác các tác phẩm văn học, nghệ thuật… không đủ để tái tạo lại sức lao động. Có khi nhà văn, nhạc sĩ cả cuộc đời mới sáng tác được một tác phẩm bất hủ nhưng thu nhập quá ít so với người biểu diễn tác phẩm đó.

Theo ĐB Bùi Văn Duôi (Hòa Bình), việc SĐBS luật này là rất cần thiết. Ở các nước, vấn đề sở hữu trí tuệ được quy định rất rõ ràng. Nhưng ở nước ta, trong thực tế hiện nay, việc sử dụng tác phẩm cũng còn nhiều vấn đề phải bàn. Có một thực tế là khi sử dụng tác phẩm thì dường như không có ai phải xin phép ai và không bị coi là vi phạm bao giờ cả. ĐB cho rằng, việc bảo vệ quyền tác giả là vấn đề hiện nay rất vướng mắc. Ngoài ra, vấn đề thù lao như thế nào cũng là nội dung rất quan trọng cần được xem xét một cách thấu đáo.

HỮU HOA