Cân nhắc khi thu hẹp đối tượng vay "vốn chính sách"

Thu hẹp lại hay giữ nguyên đối tượng thụ hưởng tín dụng chính sách là một nội dung nhận được nhiều quan tâm từ những người thực thi chính sách trực tiếp tại cơ sở, những người gắn bó hàng ngày với sự đổi thay cuộc sống của người dân địa phương.

Thu hẹp hay mở rộng?

Đánh giá mô hình hoạt động của Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) là phù hợp với thực tế và cơ sở để tạo ra hiệu quả xã hội tốt hơn ở Việt Nam hiện nay, chính vì thế, liên quan đến việc thu hẹp đối tượng thụ hưởng nguồn vốn tín dụng chính sách như Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 78 mà Bộ Tài chính đang soạn thảo lấy ý kiến, ông Tống Minh Diễn - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trà Vinh cho rằng, xu hướng của NHCSXH đang là mở rộng đối tượng, phục vụ các đối tượng người dân nhằm tiến tới giảm nghèo bền vững, thế nhưng Dự thảo lại thu hẹp đối tượng cho vay, chỉ hạn chế ở đối tượng người nghèo.

Mô hình sản xuất nước mắm hộ ông Nguyễn Đăng Lương ở khu 1, huyện đảo Cô Tô, Quảng Ninh. Ảnh: Trần Việt

“Riêng tôi, tôi ủng hộ xu hướng mở rộng đối tượng của NHCSXH, dù là sẽ nặng gánh hơn cho vốn chính sách, nhưng chúng ta vẫn có cách để điều chỉnh, thu hút vốn. Điều quan trọng không phải chỉ là có nên cho đối tượng nghèo hay các đối tượng kế cận vay vốn chính sách, quan trọng là cho vay đúng những người đang cần đến vốn chính sách để thoát nghèo và cho vay như thế nào để người ta sử dụng đồng vốn có hiệu quả” - ông Diễn nói.

Ông Bùi Văn Hạnh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang cũng không giấu nổi băn khoăn khi nhìn nhận vấn đề này. Theo ông Hạnh : “Qua thực hiện, thực tế, chúng tôi thấy những vấn đề an sinh xã hội của chúng ta mới bắt đầu đi vào cuộc sống và đang phát huy tác dụng. Thế mà, bây giờ, chúng ta đột ngột giảm đối tượng được vay vốn đi, thì sẽ tác động không nhỏ tới hiệu quả của của các chương trình đó”.

Đồng quan điểm, ông Phan Thanh Hải - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ðồng Tháp, cũng cho rằng, cần mở rộng đối tượng nghèo được vay vốn chứ không nên giảm bớt để đảm bảo an sinh xã hội. “Vì trong thực tế cuộc sống, có những người không có gì để thế chấp vay vốn nhưng cũng không thuộc đối tượng nào của NHCSXH để có thể vay vốn ưu đãi từ nguồn này. NHCSXH cần có bộ phận nghiên cứu về khách hàng, làm sao để cung cấp được những sản phẩm, dịch vụ thích ứng với nhu cầu của họ và tăng thêm hiệu quả chính sách xã hội” - ông Hải quan niệm.

Cần có lộ trình thận trọng

Thay vì thu hẹp đối tượng được thụ hưởng tín dụng chính sách, Nhà nước nên có những cơ chế huy động vốn linh hoạt hơn để có thể đáp ứng được nhu cầu vay vốn của người dân. Quan điểm này được sự hưởng ứng của nhiều người, từ lãnh đạo địa phương tới các cán bộ hội các cấp.

Ông Tống Minh Diễn - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trà Vinh, tán thành việc gắn vai trò trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc huy động vốn của NHCSXH. “Về việc đóng góp của chính quyền địa phương, phải có chính sách mềm, linh hoạt đối với các tỉnh nghèo. Các tỉnh có thể dùng các nguồn viện trợ để hỗ trợ cho hoạt động của NHCSXH” - ông Diễn nói.

Còn ông Lương Tiến Đạt - Chủ tịch Hội Cựu Chiến binh tỉnh Quảng Bình cho rằng, qua hoạt động ở cơ sở cho thấy vai trò vô cùng quan trọng của NHCSXH trong việc thực hiện chính sách của Đảng và Nhà nước, là mũi nhọn trong việc xóa đói giảm nghèo ở địa phương. Nếu chỉ cho hộ nghèo vay không thì chưa đủ, cần cho vay thêm các hộ cận nghèo vì việc phân định hộ nghèo và cận nghèo là rất khó.

Trong bối cảnh hiện tại, hoạt động của NHCSXH không thể tách rời việc xây dựng mô hình nông thôn mới. Bà Khúc Thị Duyền - Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Thái Bình - nhận thấy, ngoài cho vay phát triển kinh tế hộ nghèo, NHCSXH có nhiều chương trình tín dụng, ví như cho vay nước sạch vệ sinh môi trường nông thôn cũng quan trọng với phát triển nông thôn mới hiện nay.

Đánh giá từ tác động của các chương trình tín dụng chính sách trong an sinh xã hội, phát triển kinh tế của địa phương, ông Vũ Ngọc Thân - Phó Chủ tịch huyện đảo Cô Tô (Quảng Ninh) cho rằng, ở những địa phương có mặt bằng kinh tế cao, người dân đã thoát nghèo bền vững và tỉ lệ hộ nghèo ít, việc thu hẹp đối tượng có thể thí điểm thực hiện.

“Tuy nhiên, trong bối cảnh hộ nghèo còn nhiều và hộ cận nghèo chỉ cách hộ nghèo những ranh giới mong manh, nếu Nhà nước cho rằng việc thu hẹp đối tượng vay vốn là cần thiết, thì thực hiện phải có lộ trình thận trọng. Trước tiên, phải thí điểm ở một vài địa phương để đánh giá tác động của nó.

Vấn đề này, theo tôi, không thể ngay lập tức làm đại trà, mà phải căn cứ vào tình hình cụ thể của từng địa phương, nếu không sẽ phản tác dụng, tình hình xã hội càng phức tạp, khó quản lý hơn vì đói nghèo, tệ nạn xã hội gia tăng” - ông Thân nhận định.

Nhóm Phóng viên