Cần hoàn thiện pháp luật về phối hợp giữa cơ quan Thi hành án dân sự với chính quyền địa phương

Chủ động trong phối hợp

Một trong những nội dung công tác phối hợp thể hiện trong thông báo, xác minh điều kiện thi hành án. Trong những năm vừa qua, việc phối hợp trong công tác thông báo, xác minh giữa cơ quan THADS và chính quyền địa phương tại Thành phố Hồ Chí Minh được thực hiện rất chặt chẽ, chủ động, tích cực và đạt được những kết quả rất lớn góp phần thực hiện thắng lợi các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao. Sau khi sáp nhập, để thích ứng nhanh trong việc phối hợp với chính quyền địa phương theo mô hình mới; THADS Thành phố đã ban hành văn bản gửi UBND các xã, phường, đặc khu trên địa bàn Thành phố về việc tiếp tục nâng cao hiệu quả phối hợp trong công tác THADS.

Trước khi sáp nhập thì Chấp hành viên, Thư ký THADS phối hợp với chính quyền địa phương đến trực tiếp địa chỉ nơi cư trú của đương sự để thực hiện thông báo các văn bản, quyết định trong quá trình tổ chức thi hành án.

Đối với công tác xác minh THADS, trước sáp nhập, việc xác minh được Chấp hành viên thực hiện trực tiếp tại nơi cư trú, làm việc, nơi nắm giữ thông tin hoặc gửi văn bản xác minh qua đường bưu điện. Sau khi sáp nhập, việc xác minh được mở rộng hơn thông qua khai thác cơ sở dữ liệu dùng chung, xác minh thông qua việc phát hành văn bản qua trục văn bản liên thông, xác minh thông qua khai thác hồ sơ tài liệu gốc hoặc xác minh trực tiếp tại nơi làm việc, nơi cư trú. Các văn bản xác minh được Chấp hành viên ký số và phát hành trên trục liên thông bảo đảm nhanh chóng, chính xác; các văn bản được chuyển ngay đến người có thẩm quyền xử lý.

Để bảo đảm việc chuyển đổi mô hình hoạt động của THADS và chính quyền Thành phố 2 cấp không ảnh hưởng nhiều tới công tác phối hợp THADS, THADS Thành phố đã tham mưu họp Ban Chỉ đạo THADS Thành phố để ban hành quy chế làm việc, chỉ đạo tăng cường về công tác phối hợp, xác định trách nhiệm kế thừa nghĩa vụ thi hành án hành chính của chính quyền cấp huyện đã chấm dứt hoạt động và tháo gỡ vướng mắc trong một số vụ việc lớn như: Trương Mỹ Lan, Dương Thanh Cường... Trưởng Ban Chỉ đạo, Phó Chủ tịch UBND Thành phố đã chỉ đạo các sở, ngành cung cấp thông tin tài sản, giấy tờ pháp lý liên quan đến tài sản kê biên, phong tỏa và cử người tham gia Tổ công tác phục vụ việc tổ chức thi hành án, xác minh tình trạng pháp lý của tài sản và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong xử lý tài sản.

Bên cạnh đó, một số xã, phường trên địa bàn đã ban hành Quy chế phối hợp trong THADS trên địa bàn, theo đó phân công các Phòng thuộc UBND, Công an xã, phường và các khu phố chủ động phối hợp với Cơ quan THADS, Chấp hành viên, Thư ký. Những thay đổi tích cực này đã cho thấy sự quan tâm của Nhà nước đối với công tác THADS, coi THADS là nhiệm vụ trọng tâm trong tiến trình cải cách tư pháp và là công cụ hữu hiệu để bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích của toàn thể xã hội.

Ngoài ra, trong công tác thi hành án hành chính, nhờ sự chỉ đạo của đồng chí Trưởng Ban Chỉ đạo THADS Thành phố cũng như công tác phối hợp, thông tin cụ thể, kịp thời của các sở, ban, ngành Thành phố và các UBND xã, phường, đặc khu trong việc thông tin tiến độ thi hành án hành chính đối với 273 bản án cần được chuyển giao: tính đến ngày 27/10/2025 đã thi hành xong 21 vụ việc.

Cần chế tài đối với trường hợp không cung cấp thông tin

THADS TP Hồ Chí Minh cho rằng, việc hoàn thiện pháp luật để điều chỉnh mối quan hệ giữa cơ quan THADS với chính quyền địa phương nhằm đáp ứng yêu cầu của công tác THADS trước yêu cầu đổi mới và kiện toàn bộ máy nhà nước; sự tác động của Cách mạng công nghiệp 4.0 và nhu cầu hội nhập quốc tế.

Trước hết, cần ban hành văn bản hướng dẫn chuyên biệt, quy định rõ trách nhiệm của UBND các cấp và các cơ quan chuyên môn trong từng giai đoạn thi hành án, chuẩn hóa phương thức trao đổi dữ liệu để bảo đảm thời gian thi hành án. Đồng thời bổ sung chế tài đối với trường hợp không cung cấp thông tin, chậm phối hợp hoặc né tránh nhiệm vụ. Cần quy định rõ trình tự, thủ tục để xây dựng cơ sở dữ liệu về THADS trên cơ sở xác định cách thức nguồn thu thập thông tin, khai thác sử dụng thông tin, thực hiện việc thông báo thi hành án bằng phương tiện điện tử, lập và lưu trữ hồ sơ điện tử.

Cơ chế huy động lực lượng hỗ trợ cưỡng chế cũng cần được pháp luật quy định cụ thể hơn, làm rõ trách nhiệm về bảo đảm an ninh, trật tự và trách nhiệm phối hợp trong xử lý tài sản, nhất là các tài sản liên quan đến đất công.

Bên cạnh đó, nâng cao vai trò và hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo THADS Thành phố. Nhanh chóng xây dựng quy chế phối hợp với các cơ quan có liên quan trong công tác phối hợp THADS, chủ động phối hợp với sở, ngành và chính quyền xã, phường, đặc khu để tổ chức thi hành án có hiệu quả; tham mưu kịp thời cho Ban Chỉ đạo THADS Thành phố chỉ đạo công tác phối hợp. Phối hợp với Sở Tư pháp tuyên truyền về Luật THADS và các văn bản hướng dẫn thi hành. Cùng đó, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động THADS.