Cần cú hích mạnh
Đã hơn 10 năm trôi qua kể từ khi thực hiện kiểm kê, bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án Khu đô thị mới Ngã Năm- Sân bay Cát Bi. Nhưng sau những sôi động và tiến độ khẩn trương thời gian đầu, càng về sau, dự án càng chậm, có những lúc gần như đứng yên khi mỗi m2 mặt bằng được giải phóng phải đối mặt với muôn vàn khó khăn.
Đã hơn 10 năm trôi qua kể từ khi thực hiện kiểm kê, bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án Khu đô thị mới Ngã Năm- Sân bay Cát Bi. Nhưng sau những sôi động và tiến độ khẩn trương thời gian đầu, càng về sau, dự án càng chậm, có những lúc gần như đứng yên khi mỗi m2 mặt bằng được giải phóng phải đối mặt với muôn vàn khó khăn. Cho dù diện mạo một khu đô thị mới hiện đại, văn minh được hình thành, số đông người dân hiểu và được hưởng thành quả, nhưng để đi tới đích, dự án cần những cú hích mạnh và hiệu quả hơn.
Giải phóng mặt bằng chậm trễ, kéo dài
Với quy mô hơn 300 ha, sau hơn 10 năm, dự án khu đô thị mới Ngã Năm- Sân vay Cát Bi được UBND thành phố, các quận Ngô Quyền, Hải An phê duyệt được 147 quyết định bồi thường với diện tích đất thu hồi gần 198 ha, tổng giá trị bồi thường, hỗ trợ 1114 tỷ đồng. Theo Ban quản lý dự án, diện tích mặt bằng được giải phóng nhiều nhất là những năm 2000- 2007. Cụ thể, năm 2000 đã có 9 quyết định với 30 ha, năm 2001 là 16 quyết định với 18,9 ha, năm 2002 là 19 quyết định với gần 50 ha, năm 2003 có 16 quyết định với 41 ha; năm 2004 có 15 quyết định, 11,7 ha; năm 2006 có 10 quyết định, 9,45 ha; năm 2007 có 12 quyết định với 15,24 ha… Từ năm 2008- 2010, diện tích đất thu hồi theo các quyết định phê duyệt cứ teo dần. Năm 2008 chỉ có 0,63 ha, năm 2009 là 1,5 ha và năm 2010 là 2,2 ha trong khi đó phải cần tới 15- 18 quyết định. Đáng nói, từ năm 2008 đến nay, diện tích đất kiểm kê bồi thường ngày càng giảm trong khi giá trị bồi thường lại ngày càng cao. Năm 2008, chỉ có 0,63 ha nhưng cần tới 47 tỷ đồng, năm 2009 chỉ có 1,5 ha nhưng tiền bồi thường là 28,5 tỷ đồng, năm 2010 cần hơn 93 tỷ đồng cho diện tích đất 2,2 ha tương đương với số tiền bồi thường của năm 2003 cho 41 ha. Điều này cho thấy, công tác giải phóng mặt bằng ngày càng khó khăn, phức tạp, chậm trễ kéo dài, trong khi chính sách luôn thay đổi, điều chỉnh cộng với giá cả nguyên nhiên vật liệu tăng cao, kéo theo nhiều sự điều chỉnh khác về đơn giá.
 |
| Nhiều hộ dân tại khu dân cư Đông Hải, phường Đằng Giang thuộc dự án Khu đô thị mớii Ngã Năm - Sân bay Cát Bi chưa lập được phương án bồi thường do chưa xác định được nguồn đất. |
Như vậy, sau hơn 10 năm, dự án Khu đô thị mới Ngã Năm- Sân bay Cát Bi vẫn còn hơn 100 ha chưa được kiểm kê, bồi thường. Nhưng đáng chú ý hơn cả là nhiều quyết định phê duyệt từ những năm trước đến nay chưa thực hiện xong. Theo Ban quản lý dự án, có 16 phương án bồi thường hỗ trợ đã có quyết định phê duyệt từ năm 2003 vẫn chưa thu hồi được mặt bằng, diện tích khoảng 11,6 ha với 526 hộ dân chưa chấp hành nhận tiền bồi thường, 843 hộ chưa di chuyển, bàn giao mặt bằng tại các khu vực lô 1,2 phường Lạc Viên; lô 3, 26, 27 phường Đông Khê; lô 21 phường Đằng Giang, tuyến T40 lô 3+ 4 phường Cầu Tre; lô 10, 11 phường Đằng Hải; lô 18, 19 phường Đằng Lâm… Ngoài ra, còn 5 phương án bồi thường được kiểm kê từ năm 2005- 2007 đến nay chưa thẩm định, trình duyệt xong. Đó là các phương án: nút giao T30 lô 20, 21 khu dân cư Đông Chính, phường Đằng Giang; lô 27 mở rộng ngõ 71, cụm 1, phường Đông Khê; lô 10 mở rộng, lô 11 phường Đằng Hải với tổng diện tích 2,6 ha và 260 hộ dân. Nguyên nhân do nguồn gốc đất quá phức tạp. Một số khu vực đã triển khai kiểm kê, bồi thường từ năm 2006 và qua nhiều lần tổ chức đối thoại, tuyên truyền vận động, nhưng các hộ dân không chấp hành phối hợp kiểm kê, một số trường hợp còn kích động, gây sức ép đối với các hộ chấp hành như tại phường Đông Khê, phường Đằng Hải…
Cũng trong phạm vi dự án, nút giao thông Ngã Sáu- Máy Tơ trải qua một thời gian khá dài chưa giải phóng xong mặt bằng. Hiện còn hơn 20 trường hợp tại mặt đường Đà Nẵng, Lê Lợi, Lê Lai chưa chấp hành kiểm kê với lý do giá bồi thường thấp, giá đất tái định cư cao, hỗ trợ kinh doanh thấp… Dự án cũng gặp một số khó khăn, vướng mắc khác tại khu tái định cư xã An Đồng (An Dương) và nhất là tình trạng xây dựng trái phép, xây nhà tạm trong phạm vi quy hoạch dự án và đã giải phóng mặt bằng khá phổ biến, nhiều hộ hoàn thiện công trình và đưa vào sử dụng, tập trung nhiều ở phường Đông Khê. Nhiều hộ tái chiếm mặt bằng, dựng lều quán tạm tại hai bên đường Lê Hồng Phong… trông rất nhếch nhác, mất mỹ quan đô thị.
Thi công chưa tương xứng
Ngay sau khi có mặt bằng, dự án được triển khai thi công nhanh chóng với tuyến đường trục chính dài gần 6 km từ Ngã Năm tới sân bay Cát Bi. Hai bên đường là nhiều công trình lớn như tòa nhà TD Plaza, Trung tâm thương mại và Văn phòng điều hành của Ban quản lý dự án; một loạt khách sạn, nhà hàng, các lô nhà biệt thự, nhà lô phố, các khu tái định cư và các khu nhà văn phòng như Trung tâm hành chính quận Hải An, Bảo hiểm tiền gửi khu vực Đông Bắc Bộ, Tòa án nhân dân thành phố, Viện Kiểm sát… Dự án Kho bạc thành phố, Trường THPT chuyên Trần Phú, Cục Hải quan… đang trong quá trình thực hiện… Nhìn chung, vóc dáng khu đô thị mới hình thành và ngày càng hấp dẫn, thu hút sự quan tâm chú ý của các doanh nghiệp, người dân.
Tuy nhiên, tốc độ xây dựng tại khu đô thị chưa tương xứng với yêu cầu. Việc giải phóng mặt bằng rất khó khăn, vất vả, nhưng nhiều dự án thứ phát mặc dù được hưởng ưu đãi, được giao mặt bằng từ năm 2005 tới nay chưa thi công, ảnh hưởng không nhỏ tới tiến độ của toàn dự án. Đó là dự án Trung tâm thương mại EIE tại lô 20A; dự án Trung tâm thương mại, dịch vụ và khách sạn cao cấp Duy Hưng tại lô 10 A; dự án Trung tâm thương mại
Cần cú hích mạnh
Tại cuộc họp kiểm điểm tiến độ dự án, lãnh đạo thành phố khẳng định, dự án Khu đô thị mới Ngã Năm- Sân bay Cát Bi tiếp tục được xác định là một dự án trọng điểm của thành phố, được ưu tiên tập trung thực hiện trong Năm đô thị và bảo đảm an sinh xã hội 2011. Điều này đòi hỏi công tác giải phóng mặt bằng cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn, không chỉ với hơn 100 ha đất chưa được thực hiện mà cả với các phương án đã được phê duyệt, bồi thường từ trước, đang được coi là nút thắt khó gỡ nhất. Ban quản lý dự án và các địa phương đều băn khoăn vì qua thời gian, nhiều cơ chế chính sách đã thay đổi, việc áp dụng nhiều phức tạp. Vấn đề là phải tìm được phương án tối ưu nhất để thu hồi diện tích còn lại, bảo đảm đúng quy định của pháp luật và quyền lợi của người dân. Trong đó, cần có những biện pháp mạnh mẽ, kiên quyết cưỡng chế các trường hợp cố tình chây ỳ, dây dưa kéo dài. Bên cạnh đó, cần có biện pháp kiên quyết hơn với các chủ đầu tư thứ phát về tiến độ xây dựng dự án. Nếu để kéo dài, cần thu hồi mặt bằng, bàn giao chủ đầu tư khác đủ năng lực thực hiện, tránh tình trạng lãng phí nguồn lực đất đai ở một khu đô thị lớn, tiềm năng rộng mở như vậy.
 |
| Tốc độ xây dựng tại Km đô thị mới Ngã Năm - Sân bay Cát Bi chưa tương xứng với yêu cầu của thành phố. |
Vấn đề nguồn vốn cho dự án cũng cần được quan tâm hơn. Theo Ban quản lý dự án, đến nay, nguồn vốn cấp cho Khu đô thị mới Ngã Năm- sân bay Cát Bi còn thiếu khoảng 175 tỷ đồng, cho khu tái định cư Đông Khê 227 tỷ đồng. Trong khi đó, năm 2010, ngân sách chỉ bố trí 12 tỷ đồng, năm 2011 là 13 tỷ đồng. Vì vậy, vấn đề xây dựng cơ chế tài chính cho hoạt động của Ban quản lý dự án cũng như cơ chế, chính sách về huy động vốn thực hiện dự án đặt ra khá cấp bách, đòi hỏi sớm được thành phố và các ngành quan tâm. Yêu cầu của thành phố là nút giao thông Ngã Sáu- Máy Tơ hoàn thành trong năm nay, nhưng vấn đề đặt ra là cả Khu đô thị mới Ngã Năm- sân bay Cát Bi cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn, toàn diện hơn cả về giải phóng mặt bằng ( nhất là giải quyết tồn tại cũ) và cả tiến độ thực hiện xây dựng các công trình, mang lại nét đổi thay đáng kể cho đô thị Hải Phòng./.
Hồng Thanh