Cần có quy định xử lý đối với chủ thể vi phạm hành chính đặc thù

Phân biệt rõ giữa xử phạt cá nhân và tổ chức

Sau 8 năm thi hành Nghị định số 81/2013/NĐ-CP, việc XPVPHC trên cả nước đã có chuyển biến tích cực, công tác quản lý nhà nước của bộ, ngành, địa phương đã dần đi vào nề nếp, phần lớn các vụ vi phạm về hành chính được phát hiện và xử phạt kịp thời đảm bảo đúng thẩm quyền, trình tự thủ tục theo quy định của pháp luật. Việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính (BPXLHC) đã được các cấp, các ngành thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục quy định của Luật XLVPHC và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Qua số liệu tổng hợp của các Bộ, ngành, địa phương cho thấy, BPXLHC được áp dụng phổ biến nhất là biện pháp giáo dục tại xã phường thị trấn, góp phần phát huy tốt nhất vai trò của gia đình, chính quyền địa phương trong việc giáo dục người vi phạm, đặc biệt là người chưa thành niên. Riêng đối với các BPXLHC thuộc thẩm quyền quyết định của TAND cấp huyện, biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện được áp dụng nhiều nhất. Nhìn chung, các BPXLHC phù hợp với từng loại đối tượng, đúng thủ tục theo quy định của pháp luật, cơ bản phù hợp với thực tiễn và huy động được sự tham gia của cộng đồng xã hội. Việc tiếp nhận đối tượng vào các cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật, những đối tượng này được tạo điều kiện tham gia học văn hóa, học nghề để sau khi chấp hành xong quyết định sẽ sớm ổn định cuộc sống, tìm kiếm việc làm.

Bên cạnh kết quả đạt được, việc áp dụng một số quy định tại Nghị định số 81 đã bộc lộ tồn tại, hạn chế. Cụ thể, việc xác định đối tượng bị xử phạt là tổ chức theo quy định tại khoản 2 Điều 1 của Nghị định này hiện còn vướng mắc về việc xử phạt pháp nhân hay xử phạt chi nhánh. Căn cứ các quy định của Bộ luật Dân sự, Luật Doanh nghiệp thì người đứng đầu chi nhánh là người đại diện theo ủy quyền của pháp nhân. Theo đó sẽ có 2 trường hợp: Chi nhánh thực hiện hành vi vi phạm theo sự chỉ đạo, điều hành, phân công, chấp thuận của tổ chức (pháp nhân) và Chi nhánh thực hiện hành vi vi phạm không theo sự chỉ đạo, điều hành, phân công, chấp thuận của tổ chức (pháp nhân). Từ đó dẫn đến 2 quan điểm về việc xử phạt chi nhánh hay phạt người đứng đầu chi nhánh.

Cũng theo Điều 1 Nghị định số 81 thì đối tượng bị XPVPHC gồm cá nhân và tổ chức. Trên thực tế, có những trường hợp chủ thể vi phạm hành chính đặc thù như hộ gia đình, hộ kinh doanh, tổ hợp tác, cộng đồng dân cư... Hiện nay, cũng chưa có văn bản quy phạm pháp luật quy định hướng dẫn các trường hợp hộ kinh doanh hay hộ gia đình thì xác định là cá nhân, hay tổ chức vi phạm hành chính. Trong khi đó, Nghị định XPVPHC trong một số lĩnh vực quản lý nhà nước chỉ quy định là “xử phạt như cá nhân vi phạm hành chính”. Do đó, cần bổ sung nội dung quy định những trường hợp được coi như cá nhân vi phạm hành chính cho phù hợp.

Ngoài ra, tại khoản 3 Điều 1 Nghị định số 81 quy định: “Tổ chức bị XPVPHC phải được quy định cụ thể tại các nghị định quy định XPVPHC trong các lĩnh vực quản lý nhà nước”. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc quy định theo hướng liệt kê cụ thể đối tượng bị XPVPHC là tổ chức trong các nghị định sẽ không đảm bảo được tính đầy đủ, dễ dẫn đến việc bỏ lọt vi phạm hoặc gây ảnh hưởng lớn đến việc ra quyết định XPVPHC của người có thẩm quyền.

Xác định các trường hợp cần công bố công khai

Liên quan tới việc công bố công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng việc xử phạt đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính, Điều 8 Nghị định số 81 đã có hướng dẫn cụ thể nhưng lại không giải thích rõ ràng về “hậu quả lớn”, “gây ảnh hưởng xấu về dư luận xã hội” nên trên thực tế rất khó áp dụng, gây khó khăn cho việc xác định các trường hợp cần công bố công khai. Bên cạnh đó, Điều 8 cũng chưa quy định rõ thời gian, số lần công bố và không phổ biến trên đài truyền thanh, truyền hình cấp tỉnh.

Việc công bố công khai vi phạm hành chính trên phương tiện thông tin đại chúng hiện nay các địa phương thực hiện chưa đúng theo Luật XLVPHC và hướng dẫn tại Điều 8 Nghị định số 81 nên có địa phương công khai cả những trường hợp không thuộc trường hợp công khai, tuy nhiên, chưa có chế tài cụ thể để xử lý vụ việc này.

Về nội dung thông tin công bố công khai, khoản 1 Điều 8 không quy định chặt chẽ trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan, đơn vị nơi người đã ra quyết định XPVPHC trong việc cung cấp đầy đủ thông tin công bố công khai theo quy định tại khoản 2. Song, tại khoản 4 Điều này quy định thủ trưởng cơ quan, đơn vị nơi người đã ra quyết định XPVPHC phải chịu trách nhiệm về nội dung thông tin công bố công khai. Do đó, cần nghiên cứu quy định vấn đề này đảm bảo đồng bộ.