Cần có giải pháp đột phá

Trong khi vốn đầu tư phát triển kinh tế của người Việt Nam ở nước ngoài (gọi tắt là Việt kiều) đổ vào Đà Nẵng lên gần 1 nghìn tỷ đồng, thì việc hợp tác của các nhà trí thức Việt kiều đối với thành phố vẫn còn quá ít và chưa tương xứng với tiềm năng trong giai đoạn hội nhập và phát triển hiện nay. Họ vẫn còn là những cầu nối lẻ loi, chưa biết khi nào sẽ thành “đường”.

Việc ra đời chương trình hành động của UBND thành phố về huy động nguồn lực Việt kiều dựa trên kết quả nghiên cứu đề tài khoa học “Huy động nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài để phục vụ phát triển kinh tế-xã hội của thành phố Đà Nẵng-Thực trạng và giải pháp” do Sở Ngoại vụ thành phố chủ trì thực hiện, đã cho thấy một bước đi khoa học và có bài bản trong khai thác nguồn “ngoại lực” này.
 
Các kế hoạch vận động với những nội dung rõ ràng, bước đi thích hợp cũng đã được đề ra. Thế nhưng, từ lý thuyết đến thực hiện vẫn còn là một bước đi dài, mà trong đó khó khăn vẫn tập trung vào việc huy động nguồn lực trí thức đóng góp một cách mạnh mẽ cho sự phát triển của Đà Nẵng. Ngay cả việc khảo sát tổng thể Việt kiều phục vụ cho công tác vận động và quản lý vẫn chưa hoàn thành, do thiếu cán bộ thực hiện.

Chính vì thế, sự đóng góp của các trí thức Việt kiều vẫn chưa xứng với tiềm năng và lợi thế vốn có. Vẫn còn tồn tại tình trạng hợp tác một cách nhỏ lẻ, thiếu bài bản, thiếu những chính sách cụ thể và hợp lý, vì vậy chưa tạo ra được một “làn sóng” thực sự mạnh mẽ để các trí thức mạnh dạn góp “chất xám” của mình.

Cho đến nay, nổi lên vẫn là sự góp mặt của khoảng 40 trí thức Việt kiều tại Hội thảo “Tiếp tục đổi mới kinh tế và xã hội để phát triển” (năm 2005); tiếp nhận dự án xây dựng Trung tâm đào tạo và giao lưu khoa học quốc tế “Gặp gỡ Việt Nam” do GS Trần Thanh Vân (Việt kiều Pháp) chủ trì dự thảo, với tổng vốn dự kiến khoảng 7 triệu USD. Còn lại là sự hợp tác nhỏ trên từng lĩnh vực như Việt kiều Đức Vũ Như Tuấn với Sở Bưu chính-Viễn thông về dự án phát triển phần mềm nhúng; TS Trần Duy Tân (Việt kiều Mỹ) về các dự án phát triển công nghệ thông tin; ông Nguyễn Xuân Chính (Đức) về xây dựng, kiến trúc và quy hoạch; TS Thái Duy Bảo (Australia) về chương trình hợp tác đào tạo biên, phiên dịch tiếng Anh… Ngoài ra, Đại học Đà Nẵng, Đại học Duy Tân cũng có hợp tác đào tạo, giảng dạy với các trí thức Việt kiều như: GSTS Jhon H. LeVan, GS.TS Nguyễn Trường Hải, GS.TS Cao Hữu Trí…

Trước đòi hỏi của việc cần thực hiện tốt hơn chính sách thu hút sự đóng góp của trí thức Việt kiều trong vai trò “cầu nối” và tiến tới xây dựng thành “đường” thông qua góp sức trực tiếp vào sự phát triển của Đà Nẵng, lãnh đạo thành phố đã có những chủ trương đột phá.

Trong đó, đáng chú ý là việc xây dựng và sớm ban hành quyết định của UBND thành phố về chính sách, biện pháp khuyến khích chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài, dự kiến ban hành vào đầu năm 2009. Trong đó, chủ yếu là biện pháp khuyến khích người có trình độ chuyên môn cao trên các mặt: chuyển giao tri thức, công nghệ; tư vấn, thẩm định; cung cấp thông tin; hỗ trợ nghiên cứu, triển khai; đầu tư phát triển công nghệ… Bên cạnh đó, hằng năm, các đơn vị liên quan tập hợp, lựa chọn danh sách các chương trình, dự án, tổ chức, vị trí cần ưu tiên mời chuyên gia, trí thức Việt kiều tham gia…

Tuy nhiên, thực hiện được vấn đề trên, thì theo ông Huỳnh Phước, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, vẫn thực sự cần có những giải pháp đột phá và mạnh dạn hơn nữa. Trước tiên, cần có một nơi chốn phát huy sự đóng góp của trí thức Việt kiều, mà cụ thể là một viện nghiên cứu để họ thể hiện ý tưởng của mình trong hiện thực. Bên cạnh đó là hình thành cơ chế khoán trong việc thực hiện các đề tài, ý tưởng chứ không nhất thiết bị ràng buộc bởi những cơ chế hành chính như hiện nay…
 
Ông Huỳnh Phước cũng cho biết, Phòng Quản lý hợp tác thuộc sở này cũng đang xây dựng và hoàn thiện “Quỹ chuyên gia” nhằm tìm kiếm đầy đủ hơn những chuyên gia Việt kiều giỏi trên những lĩnh vực mà thành phố đang cần; từ đó góp phần cụ thể hơn vào việc vận động, khuyến khích họ hợp tác vào sự phát triển chung của thành phố.

ANH QUÂN