Cần có giải pháp chấm dứt tiêu cực trong đấu thầu xây dựng cơ bản
Ngày 5-11, Quốc hội làm việc về tình hình thực hiện chính sách, pháp luật về đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng vốn nhà nước ở các bộ, ngành, địa phương từ năm 2005 đến năm 2007.
Chỉ rõ thất thoát, lãng phí bao nhiêu, lĩnh vực nào ?
Thảo luận về việc thực hiện chính sách, pháp luật về đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng vốn nhà nước ở các bộ, ngành, địa phương từ năm 2005 đến năm 2007, một số đại biểu cho rằng, chúng ta còn nhiều yếu kém trong công tác quy hoạch, trong xây dựng cơ bản. Tình trạng lập quy hoạch chỉ để đủ thủ tục xin đầu tư, quyết định kế hoạch đầu tư chưa chuẩn bị chu đáo, thiếu căn cứ khoa học, thiếu sự gắn kết quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội với quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch sử dụng đô thị còn rất phổ biến. Chất lượng các dự án hạn chế, quy hoạch chưa có tầm nhìn dài hạn, chưa có đủ căn cứ vững chắc.Việc phê duyệt thực hiện quy hoạch, kế hoạch còn nhiều bất cập, nhất là trong lĩnh vực đất đai. Chất lượng quy hoạch, kế hoạch của nhiều địa phương còn thấp, thiếu dân chủ, thiếu tính khả thi, tình trạng quy hoạch treo, thiếu công khai, thậm chí giấu quy hoạch để vụ lợi còn diễn ra trên diện rộng. Một số dự án được quyết định chủ trương đầu tư còn mang tính chủ quan, chưa phát huy hiệu quả do đầu tư xây dựng không đồng bộ, không phù hợp với phong tục tập quán sản xuất và sinh hoạt của người dân, chưa căn cứ vào quy hoạch để duyệt cũng như nhu cầu thực tế của địa phương, của đơn vị….Một số đại biểu khẳng định thủ tục trong xây dựng cơ bản quá rườm rà, làm chậm tiến độ các công trình, giảm lòng nhiệt tình của các nhà đầu tư…Những yếu kém này dẫn đến thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây dựng cơ bản. Đại biểu Lý Kim Khánh (Cà Mau) khẳng định: Báo cáo của các Bộ, ngành, địa phương về đầu tư xây dựng cơ bản vẫn nặng về thành tích, chưa thẳng thắn nhìn nhận hết mức độ nghiêm trọng về các sai phạm thất thoát, lãng phí cũng như chưa làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân. Số dự án được kiểm tra, thanh tra, kiểm toán ít. Công tác giám sát nội bộ, rất ít vụ tham nhũng gây thất thoát, lãng phí được phát hiện, không qua giám sát nội bộ hoặc giám sát của đại diện chủ sở hữu hay giám sát của cơ quan nhà nước và chưa có các quy định cụ thể và điều kiện để thực hiện hết công tác giám sát cộng đồng... Đại biểu Nguyễn Thị Bạch Mai (Tây Ninh) cho rằng, vấn đề vi phạm pháp luật và đặc biệt là thất thoát, lãng phí, tham nhũng trong xây dựng cơ bản cử tri rất quan tâm, nhưng con số thất thoát, lãng phí, tham nhũng là bao nhiêu thì đến giờ này vẫn là một ẩn số, không ai có thể lý giải và trả lời vấn đề này. Vấn đề là phải làm rõ thất thoát đó từ đâu, nguyên nhân nào và hiện nay các văn bản pháp luật chúng ta hoàn thiện đến mức răn đe và tiến tới xử lý nghiêm minh các vụ tham nhũng, thất thoát này hay chưa….Từ đó, các đại biểu đề nghị cần nâng cao chất lượng quy hoạch, xác định rõ trách nhiệm trong việc để thất thoát, lãng phí, chậm tiến độ trong đầu tư xây dựng cơ bản, hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật, giảm thủ tục hành chính…
Có biện pháp chấm dứt tiêu cực trong đấu thầu
Đại biểu Nguyễn Hạnh Phúc (Thái Bình) khẳng định, hiện nay hiện tượng thông thầu diễn ra khá phổ biến. Các vấn đề liên quan đến hồ sơ, vấn đề thẩm định chỉ là hình thức. Đại biểu Trần Du Lịch (thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, chúng ta có Luật Đấu thầu, nhưng thậm chí có nhiều nơi cho rằng thà chỉ định thầu còn không lãng phí bằng đấu thầu. Đại biểu Trần Đình Nhã (Bà Rịa-Vũng Tàu) đồng tình quan điểm: Trong lĩnh vực đấu thầu có các hành động tiêu cực như vận động để được chỉ định thầu, chạy thầu, mua bán thông tin nhà thầu, bỏ giá thầu thấp hoặc bán thầu, hiện tượng phá giá thầu diễn ra khá phổ biến là một trong những nguyên nhân dẫn đến công trình không bảo đảm chất lượng, quyết toán cao hơn giá thắng thầu bằng nhiều thủ đoạn khác nhau. Các nhà thầu tìm cách thông đồng với chủ đầu tư, tư vấn bỏ giá thầu thấp để thắng thầu và khi giành được công trình tìm cách móc ngoặc với tư vấn giám sát, chủ đầu tư để bổ sung khối lượng, cắt xén hoặc thay đổi vật liệu, làm dối, làm giả, sửa đổi, bổ sung thiết kế dẫn đến rút ruột công trình, chất lượng công trình không bảo đảm
Đại biểu Đinh Văn Nhã (Phú Yên) đề xuất, đấu thầu phải được tổ chức như một đợt thi cử, phân biệt rõ và độc lập hai khâu: chuẩn bị đấu thầu và tổ chức đấu thầu. Đại biểu Phạm Thị Loan (Hà Nội) đề nghị Chính phủ chỉ đạo chấm dứt ngay việc tổ chức đấu thầu, giao thầu, khởi công các công trình thuộc nguồn vốn ngân sách nhà nước mà chưa có kế hoạch bố trí đủ nguồn vốn cho toàn bộ công trình, vì hiện nay nhiều doanh nghiệp phải vay vốn ngân hàng để thực hiện, thậm chí có nhiều công trình đã được bàn giao đưa vào sử dụng mà vẫn chưa được bố trí, dẫn đến doanh nghiệp rơi vào tình trạng có nguy cơ bị phá sản.
Hôm nay 6-11, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật Lý lịch tư pháp, thảo luận tại hội trường về Đề án thực hiện thí điểm việc không tổ chức HĐND huyện, quận, phường và nhân dân trực tiếp bầu Chủ tịch UBND xã. Dự kiến, Quốc hội thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2009.