Cần có cơ chế khuyến khích nhân dân tham gia phòng, chống tham nhũng

Mặc dù đã có Luật Phòng, chống tham nhũng (PCTN) nhưng người dân vẫn chưa tích cực tham gia. Vai trò của Mặt trận và các đoàn thể trong công tác PCTN còn hạn chế. Phóng viên Báo Đà Nẵng đã có cuộc trao đổi với ông TRẦN NGỌC NHẪN, Trưởng Ban Dân chủ-Pháp luật, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam về nội dung này.

* P.V: Thưa ông, những hạn chế nào chưa khuyến khích người dân tham gia PCTN ?

- Ông Trần Ngọc Nhẫn: Qua khảo sát lấy ý kiến, chúng tôi được nhân dân phản ánh: Mặt trận và các tổ chức thành viên ở cơ sở chưa thực sự tích cực tham gia PCTN. Từ đó nhân dân cũng không mặn mà lắm. Mặt khác, do chưa có cơ chế khuyến khích người dân tham gia, cơ chế bảo vệ người tố cáo tham nhũng như thế nào cũng chưa rõ.

Ngay cả biểu dương khen thưởng người có thành tích PCTN vừa rồi của Hà Nội cũng chưa có quy định cụ thể nào bằng văn bản như khen thưởng những người có thành tích trong lao động, sản xuất. Một hạn chế khác là có trường hợp người dân gửi đơn lên cấp trên tố cáo cấp dưới tham nhũng thì cấp trên không xem xét mà chuyển lại cho người bị tố cáo, làm lộ thông tin về tố cáo.

Có trường hợp thông tin tố cáo tham nhũng nặc danh có cơ sở để xem xét nhưng do người tố cáo lo ngại bị trả thù, không muốn đứng tên nên không được xem xét. Do đó không khuyến khích người dân tham gia phát hiện tham nhũng. Mặt khác, dư luận nhân dân cho rằng những vụ án tham nhũng lớn có tính điển hình nhưng xử lý chưa nghiêm để làm gương.

* P.V: Vậy theo ông, Mặt trận và các đoàn thể thành viên cần làm gì để khuyến khích nhân dân tham gia PCTN ?

- Ông Trần Ngọc Nhẫn: Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã có Nghị quyết số 03 về vai trò của MTTQ Việt Nam trong việc tham gia thực hiện Luật PCTN. Theo đó, Mặt trận và các tổ chức thành viên trước hết phải giáo dục cho đoàn viên, hội viên của mình gương mẫu trong việc thực hiện Luật PCTN. Mặt trận sẽ kiến nghị Nhà nước nên có cơ chế tháo gỡ những hạn chế mà chúng tôi rút ra từ việc thu thập ý kiến của nhân dân bằng phiếu khảo sát.

Tôi cho rằng Ban Chỉ đạo PCTN Trung ương phải do Quốc hội lập ra, chịu trách nhiệm trước QH. Cần có chính sách đãi ngộ đặc biệt đối với những cán bộ của Ban này tương tự như ý tưởng về Quỹ “Dưỡng liêm” của lãnh đạo thành phố Đà Nẵng. Có như thế nhân dân mới tích cực tham gia PCTN và thông qua hoạt động của Mặt trận thực hiện giám sát hoạt động PCTN.

* P.V: Thưa ông, MTTQ Việt Nam đã có đủ cơ sở pháp lý để thực hiện chức năng giám sát PCTN chưa?

- Ông Trần Ngọc Nhẫn: Về chức năng giám sát của Mặt trận, Hiến pháp có quy định tại Điều 9, Luật MTTQ Việt Nam có Điều 12. Các văn bản pháp luật khác có liên quan đến quyền và nghĩa vụ cơ bản của người dân đều có một chương hoặc một điều quy định vai trò của Mặt trận về giám sát. Như vậy, Mặt trận có đủ cơ sở pháp lý để thực hiện chức năng giám sát nói chung và PCTN nói riêng. Thế nhưng về xử lý kiến nghị, luật mới chỉ quy định là cơ quan Nhà nước có trách nhiệm xem xét trả lời kiến nghị của Mặt trận.
 
Nhưng nếu không trả lời hay không giải quyết thì cũng chưa có chế tài nào xử lý việc này. Vì thế, QH khi xây dựng luật cần có quy định cụ thể về chế tài xử lý cá nhân, tổ chức không xem xét giải quyết kiến nghị của Mặt trận. Có như thế hoạt động tham gia PCTN của Mặt trận và các tổ chức thành viên mới có hiệu quả, đồng thời vận động nhân dân tích cực tham gia PCTN.

Mặt trận và các đoàn thể thành viên thực hiện chức năng giám sát thông qua các hoạt động, phong trào của mình. Vì thế, giám sát của Mặt trận mang tính nhân dân đa dạng hơn và cũng toàn diện hơn. Đối tượng chịu sự giám sát của Mặt trận không chỉ ở cơ quan, đơn vị, nơi làm việc mà ngay cả trong lối sống, sinh hoạt ở khu dân cư.