"Cần câu" giúp người Chiêm Hóa thoát nghèo

Chúng tôi về Chiêm Hóa (Tuyên Quang) chỉ vài ngày trước khi huyện mới Lâm Bình chính thức hiện hữu từ một phần huyện Chiêm Hóa và một phần huyện Na Hang.  Những gì chúng tôi “mục sở thị” ở đây cho thấy, Chiêm Hóa không xa, không khó, bởi người dân nơi đây biết sử dụng “cần câu” hiệu quả để tạo các mô hình sản xuất kinh doanh thoát nghèo bền vững cho chính bản thân, gia đình và cộng đồng.

Mô hình VACR bên bờ sông Gâm

Chủ tịch UBND xã Ngọc Hội Bùi Văn Hà kiêm Trưởng Ban chỉ đạo giảm nghèo của xã, cho hay, Ngọc Hội có diện tích hơn 5000km2, hình thành 2 khu kinh tế là nông lâm nghiệp và dịch vụ thương mại công nghiệp, trong đó có 109ha đất nông nghiệp, hơn 4000ha rừng.

Xưởng cơ khí gia đình anh Nguyễn Thành Thực (ảnh: Trần Việt)

Với 1442 hộ 5886 nhân khẩu, xã có tới 542 hộ nghèo (34%). Địa bàn xã trải dài 13km chạy dài theo triền sông Gâm nên khó khăn trong quản lý điều hành hoạt động các tổ chức. Hiện nay vốn vay NHCSXH ủy thác qua tổ chức xã hội là 12,3 tỷ đồng trên 22 tỷ tổng vốn vay các ngân hàng để phát triển kinh tế.

Chị Bàn Thị Mai  - Chủ tịch Hội phụ nữ xã, một cô gái Tày xinh xắn dẫn chúng tôi đi thăm gia đình anh Bùi Văn Thoa ở thôn Đầm Hồng 1. Anh Thoa là thương binh, gia đình trước nghèo lắm. Anh được vay 20 triệu năm 2009 từ nguồn vốn tín dụng cho vay hộ nghèo. Anh Thoa đã đầu tư chăn nuôi trâu, lợn, cá lồng và trồng cây theo mô hình VACR. Mát tay chăn nuôi trồng trọt, mô hình này của anh giờ cũng đã trở thành trải nghiệm thực tế sinh động cho nhiều người dân địa phương.

Ở đây, có nhiều người cũng đã thoát nghèo từ những đồng vốn chính sách. Anh Vũ Văn Nhàn ở thôn Đại Đồng thay đổi được cuộc sống của mình nhờ nấu rượu nuôi lợn khởi nghiệp từ 20 triệu đồng vay vốn sản xuất kinh doanh.

Cách đó không xa, chị Hoàng Thị Vị, dân tộc Tày ở thôn Khuân Cang cũng thoát nghèo nhờ 20 triệu đồng vay vốn sản xuất kinh doanh để chăn nuôi trâu.

Hội Phụ nữ quản lý 15 trong tổng số 23 tổ TKVV toàn xã, gồm có 606 thành viên, trung bình 30 – 40 người mỗi tổ. Nói về hoạt động của các tổ TKVV, không thể không kể đến vai trò của các tổ trưởng. Ở các tổ do Hội phụ nữ quản lý, tổ trưởng, đương nhiên, cũng là một phụ nữ. Thế là ngoài việc lo phần việc nhà mình, các chị còn phải dành thời gian thường xuyên kiểm tra vừa để đảm bảo đồng vốn được sử dụng đúng mục đích vừa để hướng dẫn kỹ thuật và chia sẻ kinh nghiệm để đảm bảo đồng vốn phát huy hiệu quả.

Nhờ hoạt động hiệu quả của tổ TKVV, kinh tế trong khu vực phát triển tích cực hơn, vốn luân chuyển cũng nhanh hơn. Năm 2010, riêng các thành viên hội phụ nữ có 43 hộ thoát nghèo trong tổng số 70 hộ toàn xã thoát nghèo.

Khu công nghiệp nhỏ giữa làng

Nhìn qua xưởng sản xuất của gia đình anh Nguyễn Thành Thực và chị Trần Thị Định ở thôn Đầm Hồng, xã Ngọc Hội, không ai nghĩ được xưởng sản xuất nhộn nhịp này được gây dựng từ 30 triệu vốn vay sản xuất kinh doanh vùng khó khăn năm 2010. Xưởng của anh chủ yếu gia công sản xuất cơ khí nông nghiệp, hiện đã tạo được công ăn việc làm cho 10 công nhân với mức lương lên đến 3 triệu/tháng.

Chị Bàn Thị Mai hướng dẫn chị em phụ nữ trình tự vay vốn NHCSXH (Ảnh: Trần Việt)

Anh Thực tâm sự: “Nhờ đồng vốn vay từ NHCSXH tôi mới gây dựng được xưởng này. Tôi thấy gia đình tôi vừa may mắn vừa có duyên với vốn vay NHCSXH. Tôi đang muốn dựng thêm xưởng, thu hút thêm nhân công, vì thị trường xe cải tiến và máy cày bừa nông cụ đang lúc “được mùa” lắm. Xưởng của chúng tôi đã sản xuất được một số sản phẩm tiêu thụ  ở các huyện  trong tỉnh. Tôi đang làm kế hoạch xin vay vốn từ chương trình giải quyết việc làm  để mở rộng quy mô xưởng này”

Và trăn trở của người làm tín dụng

Chiêm Hóa có 29 xã, thị trấn, xã xa nhất là Bình An cách trung tâm huyện tới 46km. Tỷ lệ hộ nghèo theo tiêu chí mới là 17.549 hộ, chiếm 52% dân số.

Cả huyện có tới 522 tổ Tiết kiệm và Vay vốn (TKVV) do 4 tổ chức hội nhận ủy thác là Nội Nông dân, Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh phụ trách, hoạt động tương đối tốt. Hiện, dư nợ hơn 220 tỷ đồng. Được sự quan tâm của chính quyền địa phương và người dân trên địa bàn, nhiều chương trình đã được thực hiện đạt hiệu quả như chương trình làm nhà, cho vay hộ nghèo, HSSV…

Từ 1 con trâu sinh sản ban đầu, bây giờ chị Hà Thị Nhâm đã có cơ nghiệp vững chãi (ảnh: Trần Việt)

Nói chuyện các mô hình sử dụng đồng vốn chính sách hiệu quả, vươn lên thoát nghèo và thoát nghèo bền vững, sau niềm vui, giám đốc Phòng giao dịch NHCSXH huyện Chiêm Hóa Nguyễn Ngọc Lâm cùng các anh chị cán bộ ở đây cũng không khỏi trăn trở khi nhìn số nợ quá hạn lên đến hơn 2,3 tỷ đồng, chiếm 1.05% so với tổng dư nợ.

Anh Lâm đánh giá, nợ quá hạn tồn tại là do một số tổ trưởng TKVV chưa thực sự kiên quyết trong công tác đôn đốc hộ vay trả nợ khi đến hạn, vì tình làng nghĩa xóm nên đôi khi còn nể nang. Trong khi đó, một số tổ chức Hội xã chưa dành nhiều thì giờ xuống cùng các tổ trưởng để đôn đốc hộ vay trả nợ gốc khi đến hạn.

Một số hộ chưa thực sự tự giác chấp hành trả nợ khi đến hạn, một số hộ thì quá khó khăn không có điều kiện trả nợ. Hiện NHCSXH đang phối hợp chặt chẽ với các tổ chức hội, tăng cường đôn đóc, kiên quyết xử lý đối với những hộ chây ì không thực hiện nghĩa vụ trả nợ.

Thậm chí, có những giải pháp mạnh hơn đã được tính đến. Công tác tăng cường tuyên truyền, giải thích, vận động, thuyết phục sẽ được gắn với áp dụng chế tài hành chính như phê bình trước thôn, hoặc có thể đưa việc chấp hành trả nợ, lãi vay NHCSXH là một trong các tiêu thức để xem xét tiêu chuẩn gia đình văn hóa.

Một trong những nhiệm vụ mà những người làm công tác tín dụng ở PGD NHCSXH Chiêm Hóa đặt ra trong năm nay là phối hợp với các tổ chức hội các cấp đôn đốc hộ vay trả nợ đến hạn, nợ quá hạn, có những giải pháp cụ thể và hữu hiệu nhằm kiềm chế nợ quá hạn phát sinh, tăng cường đôn đốc tổ TKVV thu lãi ngay từ những tháng đầu năm để đảm bảo kế hoạch tài chính và tạo lập quỹ quay vòng, tập trung vào những xã có số lãi còn tồn lớn, tăng cường công tác kiểm tra sau khi cho vay.

H. Thủy