California, Mỹ trả tự do 46.000 tù nhân

Tòa án Tối cao Mỹ vừa quyết định yêu cầu bang California thả tự do cho 46.000 nghìn tù nhân, sau đơn kiện của hai tù nhân về điều kiện sống không đảm bảo tại các nhà tù ở bang này. Quyết định đã gây sốc cho người dân California.

Cứ 6 ngày có một tù nhân chét tại California do thiếu biện pháp chăm sóc y tế phù hợp. Ảnh: Reuters.

Quyết định nói trên của Tòa án Tối cao Mỹ được cho là “chưa từng có”. Trong quyết định của mình, tòa án cấp cao nhất nước Mỹ khẳng định mong muốn đáp ứng điều kiện “đặc biệt” tại nơi mà nhiều tù nhân bị bệnh hoặc chết do tình trạng quá tải của nhà tù gây nên.

Với tỷ lệ đồng ý là 5/9 thẩm phán, Tòa án Tối cao Mỹ đưa ra quyết định trên sau khi hai tù nhân, một người năm 1990, người khác năm 2001, đại diện cho toàn bộ các tù nhân nộp đơn kiện khi cho rằng các quyền hợp hiến của họ đã bị xâm phạm, họ phải chờ đợi nhiều tháng mới nhận được vài sự quan tâm chăm sóc về y tế.

Với 156.000 tù nhân trong 33 nhà tù vốn chỉ dự kiến tiếp nhận 80.000 tù nhân, bang California đã trở thành bang có số tù nhân nhiều nhất nước Mỹ, nhưng câu chuyện quá tải và quy định của Chính phủ liên bang Mỹ lại liên quan đến toàn bộ các bang trên khắp đất nước này. Hiện nay, theo thống kê, cứ 1.000 người Mỹ thì có gần 8 người bị giam giữ.

“Vì thiếu giường, nhiều tù nhân có ý định tự sát có thể phải trải qua thời gian dài trong một “phòng giam” có kích cỡ như một cabin điện thoại”, Tòa án Tối cao nêu trong quyết định của mình, đồng thời dẫn dắt trường hợp một tù nhân đã bị giam trong đó suốt gần 24 tiếng đồng hồ, thậm chí không cả được đi vệ sinh. Cứ 6 ngày, tại California lại có một tù nhân chết do thiếu biện pháp chăm sóc y tế phù hợp. Số tù nhân tự tử trong các nhà tù của bang này cao gấp 80 lần so với phần còn lại của nước Mỹ.

Ngoài ra, Tòa án Tối cao Mỹ cũng nêu nhiều ví dụ khác có kèm theo những bức ảnh và những chi tiết đặc biệt. Hồi năm 2006, những hình ảnh các tù nhân chen chúc tập thể dục giữa hàng trăm chiếc giường ở Mỹ đã từng gây sốc dư luận. 

Trên thực tế, một số quan chức nhà tù California cho biết, trong vòng 2 năm qua, họ đã áp dụng nhiều biện pháp như chuyển tù nhân sang các bang khác (khoảng 9.000 người) , xây dựng các nhà tù mới và thả tự do cho những tù nhân ít nguy hiểm nhất. Tuy nhiên, đội ngũ nhân viên y tế và bác sĩ tâm lý cũng như số cai tù đã không tăng đủ, trong khi các dự án xây dựng những nhà tù mới thì phải dừng lại do khủng hoảng kinh tế.

Tình trạng quá tải trong tù cũng một phần được đánh giá do hậu quả của việc thực thi một đạo luật năm 1994, theo đó California phải tống vào tù một cách có hệ thống với hình phạt tối thiểu là 25 năm tù đối với một người phạm tội lần thứ ba, thậm chí là người này chỉ ăn cắp một chiếc bánh pizza. 

Tòa án Tối cao Mỹ đã ra phán quyết trên trong khi cho biết thêm hiện đang tính toán lựa chọn các biện pháp phù hợp để giảm thiểu tình trạng quá tải tù nhân trong các nhà tù trên khắp nước Mỹ. Nhưng dù thế nào, California cũng không nên mở rộng cửa để thả tự do nhiều tù nhân trong thời gian ngắn, mà nên thả tự do dần dần những người chịu các mức án nhẹ hoặc không nên tiếp nhận thêm tù nhân mới.

Trong khi đó, một quan chức quản lý nhà tù ở California, ông Matthew Cate, cho rằng, bang này đang cần thêm thời gian. “Chúng tôi thất vọng về việc Tòa án không đếm xỉa gì đến nhiều bước cải thiện trong việc chăm sóc y tế đối với các tù nhân và giảm đáng kể “dân số” của nhà tù trong 5 năm qua”, Matthew Cate khẳng định với báo chí.

Về phần mình, 4 thẩm phán bảo thủ nhất của Tòa án Tối cao cũng phản đối quyết định của bên chiếm đa số. Họ bác bỏ ý kiến ra lệnh trả tự do cho hàng nghìn tù nhân, đồng thời nhận xét “có thể quyết định này mang tính cực đoan nhất trong lịch sử nước Mỹ”. Đối với họ, nguy cơ là vô cùng lớn đối với xã hội khi trả tự do cho nhiều tù nhân cùng một lúc.

Ngược lại, tổ chức bảo vệ quyền tự do dân sự ACLU lại hoan nghênh quyết định này và cho rằng nó cho thấy sự cần thiết bang California phải đầu tư vào việc cải tổ các thủ tục tố tụng và cho tự do có điều kiện, đặc biệt đối với những tội phạm “loại nhỏ”, không gây bạo lực.

Phúc Lợi