Cải tổ tài chính quốc tế: "Trị bệnh phải đúng thuốc"

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu vẫn tiếp tục lan rộng, gây tổn thất cho nhiều quốc gia và khiến nền kinh tế thế giới phải đối mặt với những thách thức vô cùng nghiêm trọng.

• Toàn cảnh khủng hoảng tài chính Mỹ 2008

Các nước bị ảnh hưởng bởi cơn bão tài chính này đã liên kết với nhau cùng ổn định thị trường tiền tệ. Những lời kêu gọi cải tổ hệ thống tài chính quốc tế ngày càng trở nên cấp thiết hơn. Hôm 15/11 tới, một hội nghị thượng đỉnh toàn cầu giữa các nền kinh tế phát triển và mới nổi sẽ khai mạc ở thủ đô Washington (Mỹ) với hy vọng sẽ quy hoạch lại hệ thống tài chính tiền tệ quốc tế.

Cần chỉ rõ căn bệnh của hệ thống tài chính quốc tế hiện nay, thì mới đưa ra được đúng đơn thuốc phù hợp. (Ảnh: Corbis)

Thế nhưng, cải cách hệ thống đó như thế nào? Trên thực tế, "quy tắc trò chơi" của hệ thống tài chính quốc tế bấy lâu nay đều do các nước phát triển đặt ra, mà thiếu hụt tính dân chủ với sự tham dự của toàn cầu, đặc biệt là đã coi thường những nguyện vọng và quyền lợi của phần lớn các nước đang phát triển.

Điều này khiến cho hệ thống mất đi tính công bằng, dân chủ và hiệu quả. Vì vậy, việc cải tổ hệ thống tài chính tiền tệ quốc tế, thực sự rất cần được kê đúng loại thuốc.

Hoàn thiện cơ cấu tổ chức

Thứ nhất, cần hoàn thiện cơ cấu tổ chức tiền tệ quốc tế, tích cực phát huy vai trò của nó đối với việc bảo vệ và duy trì sự ổn định tài chính thế giới và các khu vực, tăng cường sự giám sát hoạt động tài chính, nâng cao quyền được biết, quyền được tham dự, quyền đối thoại và đặt ra quy định của các nước đang phát triển.

Cùng với việc mở rộng toàn cầu hóa tài chính và gia tăng lưu chuyển vốn xuyên quốc gia, việc phối hợp và hợp tác của cộng đồng quốc tế trong các lĩnh vực như biến động hối suất, lưu chuyển vốn, điều tiết thu chi, ngăn ngừa rủi ro tiền tệ ngày càng trở nên quan trọng hơn.

Hiệu quả của sự hợp tác đó đã trở thành nhân tố quan trọng trong sự ổn định của hệ thống tài chính tiền tệ quốc tế và phòng chống những rủi ro có thể xảy ra đối với tài chính thế giới.

Thay đổi tình trạng các nước phát triển thao túng quyền đối thoại tài chính quốc tế, mở rộng quyền tham dự của các nền kinh tế đang phát triển hoặc mới nổi, sẽ có lợi cho việc nâng cao hiệu quả của hình thái hợp tác và phối hợp này.

Một hệ thống giám sát hiệu quả

Tiếp đó, cần cải cách hệ thống giám sát tài chính quốc tế; Chế định các tiêu chuẩn giám sát tài chính, hệ thống cảnh báo và hệ thống phòng ngừa rủi ro một cách hợp lý và hiệu quả; Đặc biệt, cần tăng cường sự giám sát đối với các tổ chức dự trữ tiền tệ.

Cùng với sự phát triển kỹ thuật thông tin, tự do hóa tài chính, quy mô và tốc độ của hoạt động lưu chuyển vốn đa quốc gia tăng nhanh chóng mặt.

Tuy nhiên, các tổ chức dự trữ tiền tệ và tài chính quốc tế vẫn chưa phát triển hay xây dựng được các cơ chế quản lý giám sát tài chính quốc tế tương xứng, khiến cho việc lưu chuyển các dòng vốn không theo một trật tự nào, việc đầu cơ tài chính phát triển mạnh.

Điều này đã làm tăng khả năng dẫn tới khủng hoảng tài chính và tính phá hoại của cuộc khủng hoảng. Nhất là với những nền kinh tế có trình độ phát triển tương đối thấp hay các nước đang phát triển có hệ thống tiền tệ mỏng yếu, thì sức phá hoại của cuộc khủng hoảng tài chính còn lớn hơn rất nhiều lần.

Vì vậy, việc tăng cường quản lý và giám sát quốc tế đối với hoạt động lưu chuyển vốn đa quốc gia, đặc biệt là với dòng vốn ngắn hạn, là một hành động tất yếu để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Đa dạng hóa hệ thống tiền tệ

Ngoài ra, cũng cần thúc đẩy xây dựng hệ thống tiền tệ quốc tế đa dạng, nỗ lực phát huy vai trò của nhiều loại tiền tệ khác nhau, nhằm góp phần ổn định thị trường tài chính thế giới.

Hệ thống tiền tệ toàn cầu với đồng USD là chủ đạo hiện nay đang ngày càng cho thấy tính bất ổn định của nó, dễ dàng dẫn đến sự mất cân bằng kinh tế toàn cầu, trong khi một hệ thống tiền tệ đa dạng sẽ tạo ra nhiều cột trụ hơn, mang đến sự ổn định nhiều hơn và lớn hơn cho nền kinh tế thế giới.

Thực tiễn đã chứng minh, phát hành đồng Euro đã có tác động tích cực đến việc thúc đẩy sự cân bằng phát triển kinh tế khu vực châu Âu, đó là một ví dụ rõ ràng nhất cho thấy ý nghĩa của việc xây dựng một hệ thống tài chính đa dạng hóa.

Gần 30 năm sau khi hệ thống tiền tệ Bretton Woods tan vỡ cho tới nay, khối quốc gia phát triển luôn thông qua việc phối hợp và đàm phán chính sách giữa các thành viên trong nhóm này với nhau để ổn định hệ thống tài chính, các nước đang phát triển rơi vào tình trạng bị động, điều này một thời gian dài do địa vị kinh tế quyết định.

Thế nhưng hơn 10 năm trở lại đây, sức mạnh kinh tế tổng thể của các nước đang phát triển không ngừng tăng lên, sự đóng góp đối với tăng trưởng kinh tế quốc tế ngày càng rõ rệt, bản đồ kinh tế thế giới có sự thay đổi về căn bản, cơ chế quyết sách hiện hành đã trở nên lạc hậu.

Trong thời khắc then chốt này, việc quản lý và giám sát quốc tế thiếu kiện toàn càng làm sự mất trật tự của nền tài chính toàn cầu trở nên trầm trọng hơn, uy hiếp tăng trưởng kinh tế thế giới và khiến bản thân các nước phát triển cũng bị tổn thất.

Trước bối cảnh như vậy, xem xét và cải tổ hệ thống tài chính tiền tệ quốc tế, khiến nó trở nên công bằng, dân chủ và hiệu quả hơn, cũng phù hợp với lợi ích của tất cả các bên. Khủng hoảng tài chính đã cho thấy những nhược điểm của hệ thống hiện tại, nhưng đồng thời cũng mang lại cơ hội sửa chữa những trật tự chưa phù hợp.

Việc cải tổ "trị bệnh đúng thuốc", không chỉ là một hành động cấp thiết nhằm ổn định tình hình tài chính hiện tại, mà còn giúp ích cho việc xây dựng cơ cấu giám sát tài chính toàn cầu hiệu quả hơn, hình thành một trật tự tài chính quốc tế ổn định mới, mang đến sự phát triển ổn định và bền vững cho nền kinh tế thế giới.

Nguồn Vietnamnet