Cải cách thủ tục hành chính theo hướng công khai, đơn giản

* Hoạt động của Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng

Ngày 9-11, Quốc hội tiếp tục làm việc tại hội trường nghe và thảo luận Báo cáo kết quả giám sát “Việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính (TTHC) trong một số lĩnh vực liên quan trực tiếp đến công dân và doanh nghiệp theo chương trình tổng thể cải cách hành chính Nhà nước giai đoạn 2001-2010”.

Đại biểu Quốc hội Huỳnh Nghĩa phát biểu tại hội trường.  Ảnh: HỮU HOA

Ngày 17-9-2001, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình tổng thể cải cách hành chính Nhà nước giai đoạn 2001 - 2010 với mục tiêu xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại hóa, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả theo nguyên tắc Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng. Chương trình này hướng đến việc xóa bỏ về cơ bản các TTHC quan liêu, rườm rà, gây phiền hà cho doanh nghiệp và nhân dân; hoàn thiện các TTHC mới theo hướng công khai, đơn giản và thuận tiện cho dân. Theo kết quả giám sát của QH, sau 10 năm triển khai, đến nay đã công bố được Bộ cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC tại 4 cấp chính quyền và công khai trên mạng Internet với trên 5.700 TTHC, trên 9.000 văn bản có quy định về TTHC và trên 100.000 biểu mẫu thống kê TTHC.

Một số lượng lớn các TTHC rườm rà, chồng chéo, không hợp lý, dễ bị lợi dụng, lạm dụng đã được rà soát, loại bỏ hoặc sửa đổi, bổ sung. Tuy nhiên, tình trạng cán bộ, công chức giải quyết công việc chậm trễ, cửa quyền, hách dịch, sách nhiễu, tiêu cực, tham nhũng còn khá phổ biến; tình trạng để doanh nghiệp, công dân phải đi lại nhiều lần chưa khắc phục. Đây là một trong những nguyên nhân rất cơ bản làm cho mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp về công tác cải cách TTHC chưa cao. Mô hình cải cách hành chính theo cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông” ở một số nơi còn lúng túng, chưa thực sự hợp lý trong một số lĩnh vực; sự phối hợp giữa các cấp, các ngành còn chưa nhất quán, thiếu đồng bộ; thời gian giải quyết vẫn còn dài ở một số thủ tục; trụ sở làm việc, cơ sở vật chất một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao.

Một số đại biểu cho rằng, nguyên nhân của những tồn tại nói trên là do chưa có sự phân định rạch ròi giữa trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước với nghĩa vụ của công dân, doanh nghiệp. Nhiều thủ tục hành chính vẫn đẩy những việc mà chính quyền chưa làm được cho người dân. Những việc này có thể đơn giản đối với cơ quan quản lý Nhà nước, nhưng nó lại tạo ra những thủ tục phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Cũng trong báo cáo trình tại phiên họp, Đoàn giám sát của QH nhấn mạnh, Nhà nước cần phải ban hành các quy chuẩn, tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật và tạo ra cơ sở pháp lý để mọi cá nhân, tổ chức chấp hành, tránh tình trạng nghĩ thay, làm thay trách nhiệm của người dân hoặc làm hạn chế quyền của người dân trong các giao dịch hành chính. M.H (tổng hợp)

* Ngày 9-11, Quốc hội tiến hành thảo luận tại hội trường, đánh giá kết quả giám sát việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính giai đoạn 2001-2010. Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng Huỳnh Nghĩa đã tham gia phát biểu ý kiến.

Theo ĐB Huỳnh Nghĩa, qua mười năm thực hiện cải cách thủ tục hành chính, mà trọng tâm là Đề án 30 của Chính phủ về chuẩn hóa, thu gọn các bộ thủ tục hành chính; thành công nổi bật nhất của Chính phủ là đã ban hành Bộ cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính tại 4 cấp chính quyền (Trung ương, tỉnh, huyện, xã) và công khai trên mạng Internet về thủ tục, văn bản, biểu mẫu. Đặc biệt, đã chuẩn hóa và thống nhất được 63 bộ thủ tục hành chính cấp huyện và 63 bộ thủ tục hành chính cấp xã. Ước tính hằng năm tiết kiệm được khoảng 7.933 tỷ đồng. ĐB cho rằng, đây quả là một con số rất ấn tượng, thể hiện quyết tâm chính trị của Nhà nước ta trong việc tập trung cải cách thủ tục hành chính là đúng đắn, sáng suốt, vừa hợp lòng dân, vừa tạo môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển kinh tế, đồng thời giúp tiết kiệm thời gian, tiền bạc, công sức của nhân dân và doanh nghiệp.

Về tồn tại, hạn chế của cải cách thủ tục hành chính, theo ĐB Huỳnh Nghĩa thì vấn đề trách nhiệm của người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương chưa được nhấn mạnh và tập trung làm rõ. Do vậy mà các kiến nghị liên quan đến vấn đề này trong cả hai báo cáo của Chính phủ và báo cáo giám sát đều nằm trong tình trạng mờ nhạt, chưa triệt để. Việc dùng các cụm từ chung chung như “có lúc, có nơi”, rồi “một số bộ, ngành, địa phương” là thể hiện sự né tránh, chưa dám nhìn thẳng vào sự thật để phê phán. Vì vậy, ĐB đề nghị cần công khai cụ thể bộ nào, ngành nào, tỉnh nào còn thờ ơ, chưa thực hiện đúng chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng về cải cách thủ tục hành chính để xử lý trách nhiệm một cách nghiêm túc.

ĐB Huỳnh Nghĩa đồng tình với 6 kiến nghị chung của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đồng thời nhấn mạnh thêm một số vấn đề quan trọng của cải cách thủ tục hành chính hiện nay. Theo ĐB, để thực hiện và vận hành có hiệu quả thủ tục hành chính thì con người là yếu tố quan trọng. Dù thể chế có hoàn chỉnh đến mấy, bộ máy có tinh gọn, sắp xếp hợp lý đến mấy mà người tổ chức thực hiện không đủ năng lực, phẩm chất thì cũng không thể đạt được mục tiêu đề ra.

Do đó, ĐB đề nghị Chính phủ cần khẩn trương giải quyết tốt chính sách tiền lương, chế độ phụ cấp cho cán bộ, công chức thì mới tạo động lực bảo đảm việc thực thi công vụ có hiệu quả. Đây chính là cái gốc của vấn đề, là điều kiện tiên quyết để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ. Rất tiếc là nội dung quan trọng này thực hiện quá chậm, trong khi theo Chương trình tổng thể cải cách hành chính Nhà nước giai đoạn 2001 - 2010, Chính phủ đã đặt ra mục tiêu: Chậm nhất đến năm 2005, thực hiện xong cải cách cơ bản chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức, thực hiện tiền tệ hoá đầy đủ tiền lương, điều chỉnh tiền lương tương ứng với nhịp độ tăng thu nhập trong xã hội. ĐB đề nghị Chính phủ cần đặc biệt quan tâm đến vấn đề này. 

Đối với các vấn đề liên quan đến thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cấp giấy phép xây dựng, kê khai nộp thuế cũng như thủ tục hải quan, từ thực tế địa phương, ĐB Huỳnh Nghĩa cho rằng nếu làm tốt công tác quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng cũng như chủ động, tích cực trong việc hướng dẫn, hỗ trợ, áp dụng các phương pháp quản lý mới, hiện đại trong bốn lĩnh vực này sẽ giúp cho việc thực hiện các thủ tục hành chính được thuận lợi, nhanh chóng mà vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý Nhà nước.

ĐB Huỳnh Nghĩa đề nghị Chính phủ cần đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ tiên tiến nhằm nâng cao hiệu suất giải quyết thủ tục hành chính, đặc biệt là xây dựng hệ thống thông tin địa chính, dữ liệu quốc gia về sử dụng đất vì đây là vấn đề rất cần thiết. Theo ĐB thì với dữ liệu thông tin manh mún như hiện nay, việc xác định một cá nhân có một hay nhiều thửa đất ở các tỉnh, thành phố khác nhau là không thể thực hiện được, từ đó không thể xác định chính xác để tính thuế thu nhập cá nhân, hay kê khai tài sản phục vụ đấu tranh phòng, chống tham nhũng.

Theo ĐB thì hiện nay, các quy định pháp luật về thủ tục hành chính còn quá nặng nề và chính những người làm công tác chuyên môn trong bốn lĩnh vực nói trên cũng rất khó khăn trong việc tiếp thu, áp dụng. Chẳng hạn trong lĩnh vực đất đai, nếu gộp tất cả các điều của Luật Đất đai năm 2003; các Nghị định 181, 84, 88 và hàng loạt thông tư thì có tổng cộng trên 500 điều luật, bắt buộc cán bộ địa chính phải nắm, chưa kể quy định riêng của từng tỉnh.

Nhiều nội dung trong lĩnh vực này gây khó khăn, vướng mắc, ách tắc rất lớn như quy định về các loại hạn mức đất, quy định về việc xác nhận thời điểm sử dụng đất để tính tiền sử dụng đất,... Ngoài ra, ĐB Huỳnh Nghĩa cho rằng, vấn đề quan trọng hiện nay là chúng ta thiếu cơ chế xác định trách nhiệm của cán bộ thừa hành nên trong thực tế lại gây khó khăn đối với cả người dân lẫn người thi hành công vụ. Theo ĐB, đây là vấn đề cần được nghiên cứu, giải quyết một cách thấu đáo thì công tác cải cách thủ tục hành chính mới thực sự phát huy hiệu quả.

PHẠM HỮU HOA