Cải cách giáo dục cần tiến hành chuyên nghiệp hơn

Làm cách gì để có cái tiết học hạnh phúc ngay từ khởi thủy ấy? Không thể bằng những khẩu hiệu to tát, mà phải hấp dẫn người học vì cái tươi đẹp mới mẻ… Đó là tổ chức cách học thấm đậm phẩm chất tự học của chủ thể.

Thất bại do đâu?

Ai cũng thấy GD đang lâm vào tình trạng khủng hoảng

Phải chuyên nghiệp hơn, đó là một yêu cầu chung nhất đối với cuộc cải cách giáo dục (CCGD), hy vọng được ủng hộ và từ ý tưởng biến thành hiện thực không xa.

Và đây là cuộc CCGD ở bậc GD phổ thông, không phải cho bậc GD chuyên nghiệp (đại học, cao đẳng). Đối với GD chuyên nghiệp, sứ mệnh tổ chức cuộc cải cách là đề ra được quy chế bảo đảm sự phát triển trong tự chủ của từng trường.

Còn đối với GD phổ thông? Ai cũng thấy GD đang lâm vào tình trạng khủng hoảng. Sự khủng hoảng đòi hỏi rồi sẽ đến lúc GD cần phải được cải cách một cách triệt để, toàn diện. Thế nhưng, nhìn lại các cuộc CCGD trước đây, người ta còn thấy rằng, cái lý do làm thui chột khát vọng của thanh niên muốn trở thành những con người có năng lực xây dựng đất nước nằm ngay trong cung cách, từ chủ trương, thiết kế đến tiến hành CCGD tỏ ra hết sức thiếu tính chuyên nghiệp.

Cứ nhìn vào gần chục năm nay thì rõ. Ngành GD đã công bố chương trình và sách mới mang tên rất hoành tráng: CT năm 2000, viết tắt là CT-2000 – mặc dù được chuẩn bị từ những năm 1990 và ra đời muộn hai năm so với dự định khai sinh – song sau khi đã khai sinh rồi vẫn còn những tuyên bố “ông chẳng bà chuộc” của những người có trách nhiệm trong công cuộc này.

Người bảo là "cải cách", người bảo là "thay sách". Còn với những người am tường vấn đề một cách thực sự chuyên nghiệp, họ đều thấy ngay từ khi khởi sự cả cuộc CCGD năm 1980 cũng như cuộc đổi mới GDPT đẻ ra CT-2000 chắc chắn sẽ khó thành công.

Một nhà GD đã nói nguyên nhân của sự thất bại, đó là đã dùng cách học dành cho 5 phần trăm dân cư (trong xã hội cũ) áp dụng vào cách học của nền GD dành cho trăm phần trăm dân cư trong một xã hội hiện đại khi toàn dân phải tự hiện đại hóa mình để đồng hành với công cuộc hiện đại hóa đất nước.

Tính chuyên nghiệp nằm ở đâu?

Triết lý GD: Như vậy, cốt lõi của một cuộc CCGD là thay đổi cách học để buộc nhà giáo phải thay đổi cách dạy theo. Điều to tát đến thế đâu có nằm ở sự thay đổi chỉ nguyên một cái tên gọi "cải cách"? Ta bắt gặp ở đây một cách hiểu thấu suốt về nguyên lý chỉ đạo toàn bộ cuộc CCGD – cái nguyên lý lâu nay xã hội thường gọi bằng thuật ngữ triết lý GD.

Thiếu một triết lý GD vững chãi, mọi việc sẽ được tiến hành với tinh thần tiểu nông theo cách gọi bằng làm theo lối cuốn chiếu, hoặc làm và được diễn đạt thô kệch "vừa chạy vừa xếp hàng", điều đã gây biết bao nhiêu là lo ngại cho xã hội. Nói "xã hội lo ngại" là đúng, vì chất lượng của một nền GD tác động tới hạnh phúc của từng gia đình.

Hãy nhìn số lượng sách tham khảo khổng lồ, sách nào cũng na ná nhau và na ná sách giáo khoa chính thức để thấy sự vô bổ của những kiến thức dối trá. Hãy nhìn hiện tượng sau mười năm dùng sách thế rồi vào đầu năm học 2008-2009 hai mươi triệu trẻ em đã còng lưng chữa chín mươi chín triệu bản sách giáo khoa.

Tính chuyên nghiệp của công cuộc CCGD mới còn nằm ở những việc làm chuẩn bị cho cuộc CCGD. Đó là những việc làm thể hiện một triết lý GD riêng được cụ thể hóa trong cách học của học sinh và được quy trình hóa trong cách làm việc của nhà giáo các cấp.

Tổ chức việc học của học sinh: Những việc làm này của nhà giáo cũng chỉ xoay quanh một điều, đó là tổ chức việc học của học sinh để bảo đảm trẻ em hễ đã được đi qua nhà trường thì chắc chắn được đào luyện thành những con người biết học – biết làm – biết sống.

Nói gọn trong một câu, cuộc CCGD lần này phải đào luyện thanh thiếu niên thành những con người có năng lực sống hài hòa hạnh phúc trong nền văn minh đương thời.

Trẻ em phải sống hài hòa hạnh phúc trong kiểu nhà trường đó ngay từ khi đến trường học tiết thứ nhất của đời sống học đường sau khi dứt bỏ cái nôi gia đình của mình. Làm cách gì để có cái tiết học hạnh phúc ngay từ khởi thủy ấy? Không thể bằng những khẩu hiệu to tát, mà phải hấp dẫn người học vì cái tươi đẹp mới mẻ bắt gặp ngay từ tiết học đầu tiên...Đó là  tổ chức cách học thấm đậm phẩm chất tự học của chủ thể.

Một sự nghịêp GD khi đó sẽ trở thành sự nghiệp tự GD, khiến cho chính trẻ em cũng được đồng hành với công cuộc cải cách nền GD của Tổ quốc mình, ngay khi các em cải biến bản thân mình từ một em bé tiểu nông thành một thanh niên thời công nghiệp hóa để hiện đại hóa đất nước.

Tổ chức và thiết kế: Đó phải là việc làm đầy phẩm chất chuyên nghiệp, chứ không thể là một việc làm qua chuyện chỉ mang tính hành chính. Đó là những điều phải chuẩn bị một cách chuyên nghịêp, chứ không thể chỉ bằng một nghị định cắt cử người này người nọ vào “tổ nọ, tổ kia” là xong. Công việc chuẩn bị đó rất công phu, nhưng lại có thể khẩn trương nhờ huy động được các lực lượng chuyên nghiệp thay cho chỉ huy động một lực lượng hành chính.

Những điều mơ mộng cần thiết ấy đòi hỏi các nhà làm chính sách hãy đừng đặt một hạn định (năm 2011 chẳng hạn) cho cuộc CCGD lần này. Xin hãy thấy rằng một cuộc CCGD đích thực là hết sức khó khăn và lâu dài. Chuẩn bị cho một cuộc CCGD mà thiếu tính chuyên nghiệp, thì nhất định thất bại.

Hãy để cho những người được tham gia vào cuộc CCGD này là tập thể tác giả gồm những nhà chuyên nghiệp về sư phạm trong nước cũng như ở nước ngoài. Hãy định ra một thời hạn để họ xuất trình bản đăng ký xin "đấu thầu" bao gồm hướng đi và cách làm CCGD của mình. Sau đó, những nhóm "trúng thầu" cần được tạo điều kiện mở trường để chứng minh trên thực địa khả năng thực thi chính cái triết lý GD của họ.

Qua cuộc thi đua đó của các nhà trí thức, một cuộc CCGD đích thực sẽ hình thành. Người thu lợi đầu tiên và cuối cùng sẽ là trẻ em. Trẻ em trong niềm hạnh phúc đi học! Hạnh phúc đến trường! Hạnh phúc được tự học, tự phát triển, tự GD!

Những điều đó chỉ có được khi tiến hành CCGD một cách thực sự chuyên nghiệp!

Theo TuanVietNam