Cách làm mới của chính quyền cơ sở trong giải quyết thủ tục đất đai ở Quảng Ngãi

Buồn vui sau cuốn sổ đỏ

Sau hơn 10 năm chờ đợi, gia đình ông Đinh Thanh Bình, ở thôn Đồng Tròn, xã Sơn Mai (Quảng Ngãi), vừa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) lần đầu đối với gần 3.500m2 đất trồng cây hằng năm.

Đằng sau cuốn sổ đỏ sau nhiều năm chờ đợi là quá trình hoàn thiện thủ tục để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gặp không ít khó khăn. Một trong những nguyên nhân khi đất của gia đình anh Bình nằm ở khu vực giáp ranh giữa hai xã thuộc huyện Minh Long cũ. Việc xác minh nguồn gốc, đối chiếu diện tích và hoàn thiện hồ sơ vì thế kéo dài.

Suốt nhiều năm, gia đình ông Bình không khỏi lo lắng khi quyền sử dụng đối với diện tích đất đang canh tác chưa được xác lập đầy đủ về mặt pháp lý. Đến khi các đơn vị hành chính được sắp xếp, chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào hoạt động, hồ sơ của ông Bình được rà soát và xử lý theo quy trình mới.

Ngày cầm trên tay Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, những thấp thỏm, chờ đợi của gia đình ông được thay bằng niềm vui và sự yên tâm.

Với người dân miền núi, nơi khoảng cách từ thôn, xóm đến trung tâm hành chính có thể khá xa, việc một hồ sơ đất đai được giải quyết đúng quy định, hạn chế thời gian đi lại có ý nghĩa thiết thực. Nhưng quan trọng hơn, khi quyền sử dụng đất được xác lập rõ ràng, người dân có thêm cơ sở để yên tâm sản xuất, đầu tư và thực hiện các quyền hợp pháp liên quan đến đất đai.

Câu chuyện của gia đình ông Bình cũng là một trong những thay đổi đang được người dân xã Sơn Mai ghi nhận sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành.

Từ khi mô hình mới đi vào hoạt động, đến nay xã Sơn Mai đã tiếp nhận 148 hồ sơ yêu cầu cấp đổi và cấp mới Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Địa phương đã giải quyết 126 hồ sơ, trong đó gần 80 hộ gia đình được cấp mới sổ đỏ.

Điểm đáng chú ý là trong quá trình tiếp nhận hồ sơ, người dân được cán bộ hướng dẫn cụ thể ngay từ đầu, hạn chế tình trạng phải bổ sung hồ sơ nhiều lần. Những nội dung thuộc thẩm quyền của cấp xã được tập trung xử lý, sau đó hồ sơ được chuyển đến cơ quan chuyên môn theo quy định.

Chuẩn hóa dữ liệu, tạo nền tảng quản lý đất đai hiện đại

Đất đai là lĩnh vực có quy trình xử lý phức tạp, liên quan đến nhiều cơ quan, từ chính quyền cấp xã đến cơ quan đăng ký đất đai và các đơn vị chuyên môn. Vì vậy, phân cấp thẩm quyền không có nghĩa mọi thủ tục đều được giải quyết tại một đầu mối. Điều quan trọng, cấp xã phải làm tốt phần việc thuộc thẩm quyền, đồng thời chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan để hồ sơ được xử lý xuyên suốt, tránh phát sinh những khâu trung gian không cần thiết.

Theo ông Phan Duy, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Sơn Mai, hồ sơ đất đai trải qua nhiều giai đoạn và có sự tham gia của Văn phòng Đăng ký đất đai. Tuy nhiên, đối với phần việc thuộc thẩm quyền của xã, địa phương chủ động hoàn thành sớm hơn thời gian quy định. Ví dụ, theo quy định 7 ngày, đơn vị có thể hoàn thành trong 5-6 ngày để gửi đến các cơ quan chuyên môn. Cách làm này đặt ra yêu cầu mới đối với chính quyền cơ sở. Cán bộ không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận hồ sơ mà phải nắm chắc quy định pháp luật, chủ động xử lý phần việc thuộc trách nhiệm của mình và phối hợp hiệu quả với các cơ quan liên quan.

Ông Đinh Thanh Minh, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Mai cho biết, cán bộ làm công tác đất đai phải thường xuyên nghiên cứu, cập nhật các văn bản và quy trình mới. Mục tiêu là không để hồ sơ kéo dài, bảo đảm đúng quy định pháp luật, hạn chế việc bà con phải đi lại nhiều lần mà không giải quyết được.

Cùng với việc giải quyết từng hồ sơ cụ thể, Quảng Ngãi đang đẩy nhanh quá trình hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai trên toàn tỉnh. Chiến dịch cao điểm “100 ngày đêm” đo đạc, lập, chỉnh lý bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính và hoàn thành cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai đang bước vào giai đoạn tăng tốc, với thời hạn kết thúc vào ngày 10/10/2026.

Hiện, Quảng Ngãi đã hoàn thiện 421.000 thửa đất trên tổng số 492.400 thửa, đạt 85,5%. Như vậy, từ nay đến khi kết thúc chiến dịch, toàn tỉnh còn hơn 71.400 thửa đất cần tiếp tục hoàn thiện dữ liệu. Trong số này có khoảng 52.800 trường hợp chưa xác thực thông tin người sử dụng đất với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; 2.878 trường hợp chủ sử dụng đất đã chết, không có thông tin; khoảng 11.700 trường hợp cần UBND các xã, phường phối hợp cung cấp, bổ sung hồ sơ.

Khối lượng công việc còn lại rất lớn, đặt áp lực không nhỏ lên chính quyền cơ sở. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để bộ máy cấp xã sau khi được phân cấp tiếp tục nâng cao năng lực quản lý đất đai, nhất là trong rà soát, xác minh và chuẩn hóa thông tin.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ngãi Võ Minh Vương, khối lượng dữ liệu đất đai cần rà soát, chuẩn hóa và cập nhật rất lớn. Vì vậy, tỉnh đã huy động cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở cùng tham gia.

Tại các địa phương, cán bộ thôn, tổ dân phố và các tổ công nghệ số cộng đồng tích cực phối hợp rà soát, cập nhật thông tin cùng cơ quan chuyên môn. Đặc biệt, với khoảng 11.700 trường hợp cần UBND các xã, phường phối hợp cung cấp, bổ sung hồ sơ, vai trò của chính quyền cơ sở càng trở nên quan trọng. Đây là những dữ liệu gắn trực tiếp với từng thửa đất, từng hộ dân và cần được xác minh từ thực tế địa bàn.

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, bảo đảm tiến độ, đồng thời nâng cao chất lượng dữ liệu, đáp ứng yêu cầu kết nối, đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. “Khi từng thửa đất được xác minh, từng hồ sơ được chuẩn hóa và quyền sử dụng đất được xác lập đầy đủ, cải cách hành chính mới thực sự đi vào đời sống”, ông Võ Minh Vương bày tỏ.