Các nước bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với mùi hương như thế nào?

(PLVN) - Nước hoa là sản phẩm bị làm giả nhiều thứ 3 thế giới, chỉ sau giày dép, quần áo, theo Hiệp hội các nhà sản xuất chống hàng nhái, hàng giả quốc tế (UniFab), trụ sở tại Pháp. Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho mùi hương vẫn chưa được định hình rõ ràng trong pháp luật các quốc gia, vì thế tạo điều kiện cho n gành công nghiệp nước hoa giả ra đời và tấn công mọi thị trường mỹ phẩm trên toàn thế giới.
Sáng tạo một mùi hương thật có thể mất thời gian dài nhưng vẫn hay bị "đánh cắp" sở hữu trí tuệ. Sáng tạo một mùi hương thật có thể mất thời gian dài nhưng vẫn hay bị "đánh cắp" sở hữu trí tuệ.

“Vùng xám” của ngành công nghiệp mùi hương

Theo trang dữ liệu Statista, ngành công nghiệp nước hoa “thật" toàn cầu đã tồn tại từ hàng trăm năm nay, ước tính sẽ trị giá 52,4 tỷ USD vào năm 2025. Tuy vậy, vấn nạn thật – giả bao lâu nay vẫn chưa tìm được giải pháp triệt để. UniFab ước tính nước hoa giả khiến các nhà sản xuất, thương hiệu nước hoa hụt đi khoảng 8% doanh số bán hàng (tương đương khoảng 12 tỷ USD) hàng năm, cướp đi việc làm của khoảng 80.000 lao động trực tiếp.

Nguyên lý của nước hoa giả đến từ kĩ thuật sắc ký – một trong các kĩ thuật phân tích thường dùng trong phòng thí nghiệm của bộ môn hoá học phân tích, dùng để tách các chất trong một hỗn hợp. Với chiếc máy sắc ký, các nhà máy chế tạo nước hoa giả có thể dự đoán thành phần của một mùi hương, sau đó đối chiếu các thành phần này với mùi hương gốc. Sau một quá trình “mày mò”, họ tìm ra công thức sát với mùi hương thật nhất.

Thông thường người tiêu dùng cũng không phải chuyên gia nước hoa, việc mùi hương có vẻ “là lạ" hơn so với hương gốc. Lại nói, đa phần người mua phải nước hoa giả cũng chưa từng ngửi được mùi hương gốc. Chỉ dựa trên những điều này thôi cũng có thể thấy việc lừa phỉnh chiếc mũi của người bình thường, đa phần dân số thế giới, cũng không khó khăn so với những “chuyên gia" về nước hoa giả.

Thực tế cho thấy, ngành công nghiệp nước hoa hiện nay đã xuất hiện những xu hướng ghi nhận sự tồn tại của nước hoa giả, nhái. Theo đó, người tiêu dùng yêu thích, thậm chí “si cuồng” những sản phẩm nước hoa “thượng vàng hạ cám”, tạo động lực cho những nhà điều chế, nhà sản xuất, thương hiệu nước hoa giả “mọc lên như nấm sau mưa”. Có hai kiểu làm nước hoa giả phổ biến:  nước hoa bao bì giả và nước hoa “copycat”. 

Các nước bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với mùi hương như thế nào? ảnh 1
Nước hoa giả xuất hiện ở hầu hết các thị trường mùi hương trên toàn cầu.  

Nước hoa bao bì giả sử dụng thiết kế chai và bao bì của mùi hương gốc. Hỗn hợp nước hoa được tạo ra bằng cách thay thế các nguyên liệu trong công thức từ máy sác ký bằng những nguyên liệu hóa học rẻ tiền.  Theo bà Delphine Sarfati-Sobreira, giám đốc của UniFab , 80% nước hoa bao bì giả đến từ Trung Quốc, số còn lại được sản xuất ở Thổ Nhĩ Kỳ và các nước Đông Âu.  Loại nước hoa giả này tương đối dễ nhận biết vì bao bì và chai có thiết kế kém tinh xảo so với chai gốc.  Tuy nhiên nó đánh trúng tâm lí “sính" đồ hiệu mà lại tiếc ví tiền của rất  nhiều người tiêu dùng, thường là tầng lớp trung lưu. 

Ngày nay, nước hoa bao bì giả được bày bán ở các kênh ko chính thức như ebay, các nhóm nước hoa trên Facebook, website đại lý trực tuyến không chính thống, và đủ các cửa hàng tạp hoá, chợ đêm ở bất kì đâu. Tình trạng này cực kỳ phổ biến ở Việt Nam. Rất khó có thể ngăn chặn hình thức buôn bán này vì có đến hàng trăm, hàng nghìn người buôn bán nước hoa giả nhỏ lẻ, manh mún, chụp giật mà hệ thống luật pháp các nước cùng không thể bao phủ hết.

Tiếp theo là nước hoa “copycat”. Chỉ cần thay đổi một chút thành phần mùi hương, người ta có thể “né” việc ăn cắp công thức của một loại nước hoa nổi tiếng ăn khách nào đó. Sau đó họ chế ra những sản phẩm “na ná”, rồi thay đổi mẫu mã, bao bì, tên tuổi để “lách luật”.

Thông thường, phần đóng gói bao bì không tinh tế như chai nước hoa gốc để giảm giá thành sản xuất. Thậm chí có những thương hiệu mới ra đời, chuyên sản xuất các loại nước hoa “na ná" các thương hiệu lâu đời như Killian, Creed, …, rồi quảng cáo rầm rộ trên mọi kênh truyền thông, bày bán trực tiếp trên các quầy hàng của các hãng phân phối với giá thành chỉ bằng ½, ⅓ so với sản phẩm gốc. 

Có trường hợp nước hoa “copycat” còn nổi hơn cả nước hoa thật trong một khoảng thời gian nhất định vì hiệu ứng truyền thông. Đơn cử, một cuộc bầu chọn của độc giả chuyên trang nước hoa Fragrantica năm 2019 đã có 1 hạng mục phụ là “Phiên bản thay thế tốt nhất cho Creed Aventus”. Điều này đã gián tiếp ghi nhận một cách tinh vi xu hướng lưu hành nước hoa giả, nhái “lấy cảm hứng” từ những mùi hương gốc khác trên nguyên lý sao chép và thay đổi một chút.

Mong mỏi “hành lang pháp lý” bảo hộ sở hữu trí tuệ

Sự phát triển của thị trường nước hoa copycat chắc chắn không chỉ là “vùng xám" của ngành công nghiệp mùi hương mà còn là “vùng đất bị bỏ rơi" của pháp luật sở hữu trí tuệ. Trên thực tế, chẳng phải chỉ những nước đang phát triển như Việt Nam mới là “cái chợ" nước hoa giả; mà các nước lớn như Pháp, Mỹ mới là thị trường “béo bở” cho các sản phẩm nước hoa giả “tấn công” mạnh mẽ nhất.

Hiện nay, thông lệ pháp lý của Pháp và một số quốc gia không công nhận việc bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với nước hoa, vì cho rằng, hương liệu của nước hoa được tạo ra thông qua sự kết hợp của các tinh chất không phải là một dạng biểu hiện hữu hình.

Bên cạnh đó, pháp luật về sở hữu trí tuệ trên thế giới vẫn chưa thống nhất rõ ràng thế nào là nước hoa sao chép một loại nước hoa khác hay như thế nào là hai mùi hương tương đồng. Nếu vi phạm về bao bì giả, nhái thì bằng chứng rõ ràng rồi phải không? Nhưng nếu vi phạm vì bạn thay đổi vài chất trong một dung dịch rồi tự nhận đó là sự sáng tạo của bản thân thì rất khó để “tóm đuôi" các nhà buôn nước hoa giả. 

Tuy vậy, mặc dù biết là đang sử dụng nước hoa giả, rất nhiều người vẫn sẵn sàng “rút hầu bao”. Nguyên nhân chính là giá thành. Không phải ai cũng sẵn sàng bỏ ra từ $200 đến $500 cho một chai nước hoa xịn. Sự lựa chọn này còn trở nên đáng cân nhắc hơn khi mà mùi hương nhái có giá thành chỉ bằng 1/2 đến 1/3 giá tiền mùi hương thật.

Các nước bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với mùi hương như thế nào? ảnh 2
Nước hoa giả có thể được thay thế một số thành phần để giá thành rẻ hơn.  

Một nguyên nhân khác chính là  “sự vô cùng”  trong giá trị của một chai nước hoa. Từ xưa đến nay, nghệ thuật luôn là một thứ khó định giá. Các thương hiệu, nhà sản xuất có thể “vẽ vời" ra đủ mọi câu chuyện về nguồn cảm hứng sáng tạo, đam mê nghệ thuật và đẳng cấp cho một chai nước hoa để đẩy chúng lên một cái giá cao ngất ngưởng.

Nhưng phần lớn người tiêu dùng không thể đánh giá được hết giá trị của chai nước hoa mà chỉ dựa vào những thông tin truyền thông, quảng cáo, bán hàng để đưa ra quyết định của mình. Theo đó, quan trọng nhất với số đông vẫn là yếu tố giá thành. Việc bị “dắt mũi" bởi dư luận, bị cám dỗ bởi thị trường nước hoa giả bởi giá rẻ cũng là điều dễ hiểu.

Trong nhiều thập kỷ qua, các thương hiệu thật đã phải “đau đầu” nghĩ đủ mọi cách để chống lại vấn nạn giả, nhái, thông qua việc củng cố giá trị thương hiệu và truyền thông nâng cao nhận thức của người tiêu dùng. Cũng có nhiều liên minh như UniFab ra đời nhằm xây dựng một cộng đồng vững mạnh để tẩy chay hàng giả nhái.

Vì thị trường nước hoa giả ngày càng phát triển tinh vi hơn nên các hãng nước hoa lớn cũng phải thay đổi và thích nghi. Nhìn về trong nước, do vẫn chưa có những quy định pháp lý về sở hữu trí tuệ đối với mùi hương nên giới nước hoa Việt Nam vẫn còn “loay hoay” với dự định nghiên cứu và phát triển các sản phẩm nước hoa mang thương hiệu Việt. Bởi lẽ sáng tạo có thể mất hàng tuần, hàng tháng, hàng năm trời nhưng sao chép có lẽ chỉ trong chốc lát. 

Trí Nguyễn - Đỗ Trang
Cùng chuyên mục
Sữa non hạt óc chó grow colostrum được các chuyên gia dinh dưỡng hàng đầu đánh giá chất lượng và khuyên dùng.

Sữa non hạt óc chó Grow Colostrum: Bổ sung dinh dưỡng và khoáng chất giúp trẻ phát triển toàn diện

(PLVN) - Ở trẻ nhỏ, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, số lượng kháng thể ít nên chưa đủ khả năng bảo vệ bé khỏi các yêu tố gây bệnh ngoài môi trường. Hỗ trợ miễn dịch, tăng cường kháng thể, cho bé một hệ miễn dịch và một cơ thể khỏe mạnh là nền tảng vững chắc cho sự phát triển vượt trội về trí não và trí tuệ cảm xúc.

Đọc thêm

Vụ lấn chiếm hàng ngàn m2 đất ở Bình Định: Đã có quyết định xử phạt, người dân mong xử lý đến nơi đến chốn

2.717m2 đất nằm cạnh đường quốc lộ do UBND xã Cát Tường quản lý bị ông Tuấn xây dựng, lấn chiếm.
(PLVN) -  Vụ việc một cá nhân ngang nhiên xây dựng, lấn chiếm hàng ngàn m2 đất xảy ra ở xã Cát Tường (huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định) có trách nhiệm của chính quyền địa phương trong thực hiện quản lý nhà nước về đất đai. Dư luận đang chờ kết quả xử lý cán bộ để xảy ra sai phạm của UBND huyện Phù Cát.

Sữa non Grow ra mắt dòng sản phẩm cao cấp thế hệ mới “Sữa Non Hạt Óc Chó” giúp trẻ phát triển toàn diện.

Sữa non hạt óc chó cung cấp dinh dưỡng đặc biệt giúp trẻ phát triển toàn diện.
(PLVN) - Làm thế nào để trẻ phát triển toàn diện về thể chất và trí não luôn là nỗi bận tâm của các mẹ. Là sản phẩm được nhiều bà mẹ tin dùng và chia sẻ, sữa non hạt óc chó Grow colostrum là một trợ thủ đắc lực giúp trẻ ăn ngon, cao lớn vượt trội và tăng cường đề kháng.

Lả lướt cùng thư pháp trên lá sen khô

Lả lướt cùng thư pháp trên lá sen khô
(PLVN) - Tại không gian Thư pháp lá sen của Lễ hội Sen tỉnh Đồng Tháp lần thứ nhất diễn ra hồi cuối tháng 5 vừa qua, đã có rất nhiều lượt khách tham quan, thưởng ngoạn nét thư pháp lả lướt, độc đáo của “thầy đồ trẻ” - Trịnh Phi Long. Nhiều du khách đã được “thầy đồ” Phi Long giao lưu, tặng chữ trên lá sen khô…

Men theo tiếng Quảng, anh về…

Men theo tiếng Quảng, anh về…
(PLVN) - Lẽ thường, khi quý thương và muốn sẻ chia, tỷ như viết một chút gì đó, kể một chuyện nào đó, người ta ít ra phải có thời gian gắn bó hoặc cưu mang, ám ảnh bằng dăm ba kỷ niệm với đất, với người...

Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng: Điểm đến duy nhất, hấp dẫn và khác biệt

Vẻ đẹp kỳ vĩ, huyền ảo tại động Tiên Sơn.
(PLVN) - Di sản thiên nhiên thế giới - Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Bình) là một trong những mẫu hình riêng biệt, đẹp nhất ở Việt Nam và thế giới. Những giá trị ngoại hạng về địa chất, địa mạo, cảnh quan, sinh thái đã tạo ra một Di sản duy nhất, hấp dẫn, khác biệt là trái tim của du lịch Quảng Bình.

Phát triển kinh tế từ văn hóa bản làng

Homestay đang tạo ra sinh kế mới cho phụ nữ A Lưới.
(PLVN) - Đến huyện A Lưới tỉnh Thừa Thiên Huế đầy hấp dẫn với màu xanh miên man từ đại ngàn đến những bản làng trù mật, du khách được khám phá miền đất đưa con người về gần với thiên nhiên cùng những trầm tích văn hóa...

Chuyện "lạ" ở Phù Cát (Bình Định): Lấn chiếm hàng ngàn m2 đất ngay đường quốc lộ, gần trụ sở xã

Nhận chuyển nhượng 1.860,3m2 nhưng ông Tuấn xây dựng tường, rào với diện tích lên tới 5.768,1m2, trong đó có hàng ngàn m2 do UBND xã quản lý.
(PLVN) -  Một cá nhân ngang nhiên xây dựng, lấn chiếm hàng nghìn m2, rồi trồng cây, trên đất do UBND xã quản lý nhưng vị chủ tịch UBND xã lại "đổ lỗi" cho nhiệm kỳ trước?! Điều đáng nói, khu đất này nằm cạnh đường quốc lộ, gần trụ sở UBND xã. Sai phạm giữa ban ngày khiến người dân địa phương đặt dấu chấm hỏi: Chính quyền địa phương ở đâu?

Lạnh gáy lời khai của người đàn bà sát hại chồng câm điếc

 Bị cáo Hoàng Thị Ngân.
(PLVN) - Cuộc hôn nhân vợ khỏe mạnh - chồng câm điếc từng được hàng xóm ngưỡng mộ. Sau 16 năm chung sống, những mâu thuẫn tích tụ: bất đồng ngôn ngữ, chồng trái tính trái nết, đời sống vợ chồng không hòa hợp, vợ ngoại tình... là những nguyên nhân khiến thảm kịch xảy ra... 

Người dân kiến nghị làm rõ văn bản của Tòa Bình Dương

Người dân kiến nghị làm rõ văn bản của Tòa Bình Dương
(PLVN) -  Bất đắc dĩ phải “đáo tụng đình”, người dân mong muốn vụ việc sẽ được hội đồng xét xử phán xét một cách công minh, thỏa đáng. Thế nhưng, trong vụ án này, sau nhiều lần xét xử, những khúc mắc lại… có phần còn rắc rối hơn.

Vụ kiện tụng của năm

Cặp đôi Johnny Depp - Amber Heard thời còn mặn nồng.
(PLVN) - Sau 7 tuần xét xử, tòa án ở Mỹ đã đưa ra phán quyết cuối cùng về vụ việc hai diễn viên điện ảnh Mỹ từng là vợ chồng của nhau trong 15 tháng cáo buộc vu khống và bôi nhọ lẫn nhau.