Các FTA thế hệ mới đặt ra chuẩn mực bảo hộ hoàn toàn mới

Việt Nam đã ký kết 17 FTA với các nền kinh tế trên thế giới. Nổi bật là khi ký kết và thực thi 3 FTA thế hệ mới là Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), Hiệp định Ðối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh và Bắc Ireland (UKVFTA).

Đến nay Việt Nam đã và đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, là thành viên của nhiều tổ chức kinh tế quốc tế quan trọng như, tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) hay ASEAN... Việt Nam cũng đã ký kết nhiều FTA với các đối tác trên thế giới, tạo thuận lợi cho xuất khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài.

Việc thực thi có hiệu quả các FTA, nhất là các FTA thế hệ mới đã tạo ra cơ hội mở rộng, đa dạng hóa thị trường với mức ưu đãi cao, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, mạng lưới sản xuất toàn cầu; góp phần tích cực vào quá trình đổi mới đồng bộ và toàn diện, khơi dậy tiềm năng của đất nước và sức sáng tạo của các tầng lớp nhân dân, cải thiện đời sống nhân dân, nâng cao trình độ phát triển, giảm dần tỉ trọng gia công lắp ráp của nền kinh tế.

Tại FTA thế hệ mới, những cam kết chặt chẽ hơn về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ so với các cam kết tương ứng trong Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ (Hiệp định TRIPS) khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Điều này giúp cho doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm nhiều cơ hội để bảo vệ các sáng tạo của mình và nâng cao giá trị thương hiệu.

Có thể nói, các cam kết về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trong các FTA thế hệ mới là "điểm tựa" pháp lý bảo vệ vững chắc cho các sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam, giúp ngăn chặn hành vi làm giả, hàng nhái, bảo vệ đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Các FTA thế hệ mới đã đơn giản hóa đáng kể thủ tục đăng ký và bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp, cho phép doanh nghiệp đăng ký xác lập quyền sở hữu trí tuệ của mình theo hình thức trực tuyến hoàn toàn, nhanh chóng và minh bạch. Điều này giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời tăng cường tính công bằng trong quá trình xét duyệt. Các FTA thế hệ mới đã tạo ra một khuôn khổ pháp lý thống nhất, giúp doanh nghiệp dễ dàng thực hiện các thủ tục pháp lý liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ tại các nước thành viên, bao gồm cả việc phản đối hoặc đưa ra ý kiến đối với các đơn đăng ký đăng ký quyền sở hữu công nghiệp nộp ở nước thành viên các FTA.

Cơ chế bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ chặt chẽ và hiệu quả không chỉ bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp mà còn thu hút đầu tư nước ngoài, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; từ đó, tạo điều kiện từng bước nâng cao năng lực công nghệ trong nước và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng cho các doanh nghiệp của Việt Nam.

Nhưng trên thực tế, nhiều doanh nghiệp Việt Nam hiện nay vẫn phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, đặc biệt là lĩnh vực công nghệ cao. Việc tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ có thể làm gia tăng chi phí bản quyền, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc tiếp cận và ứng dụng công nghệ mới. Ở cấp độ quản lý, việc thực hiện các cam kết về sở hữu trí tuệ trong các FTA thế hệ mới đòi hỏi sự nỗ lực lớn từ phía Nhà nước, bao gồm việc cải cách hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực của các cơ quan quản lý và thực thi về sở hữu trí tuệ. Đồng thời, cần đầu tư từ hạ tầng kỹ thuật, đến thượng tầng thông tin và đội ngũ cán bộ có chuyên môn nghiệp vụ.

Bên cạnh việc hoàn thiện khung pháp lý, các cơ quan quản lý Nhà nước cũng cần triển khai đồng bộ các giải pháp để giảm thiểu tác động tiêu cực của chế độ bảo hộ sở hữu trí tuệ mới, đồng thời nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và xã hội về tầm quan trọng của việc tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ.