Các dự án BT, BOT trong lĩnh vực giao thông, môi trường: Trạm thu phí “sát cánh” gây khó cho người dân

(PLO) - Hôm qua (7/9) Thanh tra Chính phủ đã công bố kết luận thanh tra việc chấp hành quy định của pháp luật trong việc thực hiện một số dự án đầu tư theo hình thức hợp đồng xây dựng-chuyển giao (BT), hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT) trong lĩnh vực giao thông, môi trường tại Bộ Giao thông Vận tải (GTVT).
Các dự án BOT giao thông luôn bị người dân kêu ca về phí đắt đỏ (Ảnh minh họa) Các dự án BOT giao thông luôn bị người dân kêu ca về phí đắt đỏ (Ảnh minh họa)

100% là chỉ định thầu

Tại Thông báo số 2222/TB-TTCP, sau khi nêu qua ưu điểm trong việc triển khai thực hiện loại hình đầu tư này, như: góp phần tháo gỡ khó khăn về nguồn vốn nhà nước hạn hẹp, giảm bớt áp lực nợ công, cải thiện đáng kể năng lực phục vụ của hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia… Thanh tra Chính phủ đã liệt kê 5 khuyết điểm, vi phạm trong triển khai dự án BOT.

Thứ nhất, chưa thực hiện đúng quy định về việc xây dựng và công bố danh mục dự án kêu gọi đầu tư theo hình thức đối tác công tư; việc công bố sau khi phê duyệt danh mục dự án, không đúng thời điểm tháng 1 hàng năm là thiếu chặt chẽ và ảnh hưởng không tốt đến kết quả lựa chọn nhà đầu tư.

Thực tế, từ khi triển khai đầu tư theo hình thức hợp đồng BT, BOT trong lĩnh vực giao thông đến nay, với hơn 70 dự án đã được thực hiện mà không lựa chọn được nhà đầu tư nào theo hình thức đấu thầu. 100% là chỉ định thầu với lý do chỉ có một nhà đầu tư tham gia, trong đó có cả nhà đầu tư được lựa chọn chưa đảm bảo năng lực, dẫn đến việc đàm phán ký kết nội dung hợp đồng, hình thức hợp đồng, giám sát quản lý thực hiện hợp đồng, quản lý vốn đầu tư hết sức phức tạp, nhiều bất cập sai sót, làm hạn chế hiệu quả thực hiện các dự án cũng như chủ trương đầu tư chung.

Thứ hai, quyết định chủ trương đầu tư một số dự án còn bất hợp lý trong cân đối tổng thể và quy hoạch; phê duyệt một số nội dung đầu tư, tổng mức đầu tư chưa đúng quy định, còn một số khoản sai lệch.

Theo đó, Bộ GTVT chưa có nghiên cứu đánh giá tổng thể, toàn diện thực trạng giao thông để từ đó cân đối, so sánh đầy đủ trên toàn hệ thống về sự cần thiết, về lộ trình đầu tư theo từng hình thức đầu tư trong đó có hình thức đầu tư theo hợp đồng BT, BOT. Chính vì thế nên các dự án đã quyết định đầu tư bằng hình thức BT, BOT hầu hết thực hiện ở những khu vực giao thông trọng yếu, có mật độ người, phương tiện tham gia giao thông lớn, đặt một số trạm thu phí có khoảng cách gần nhau bất hợp lý, giá phí cao, tăng nhanh, gây khó khăn với người tham gia giao thông không có sự lựa chọn khác. Điển hình tại các khu vực Hà Nội - Thái Bình - Nam Định - Hưng Yên, Hoà Bình,… phát sinh tình trạng người điều khiển phương tiện giao thông tìm cách tránh trạm thu phí đi vào đường ngang, ngõ tắt gây hư hại hệ thống giao thông địa phương và nguy cơ mất an toàn.

Thứ ba, lựa chọn nhà đầu tư, đàm phán, ký kết và giám sát thực hiện hợp đồng của cơ quan nhà nước có thẩm quyền còn thiếu chặt chẽ; nhà đầu tư đã lập, duyệt không đúng nhiều khối lượng, định mức, đơn giá trong dự toán công trình.

Thứ tư, việc thanh quyết toán xác định giá trị công trình dự án còn bất hợp lý, hầu hết các công trình dự án hoàn thành giai đoạn xây dựng đã đưa vào khai thác, thu phí đều chậm và chưa quyết toán được theo đúng thời gian hợp đồng.

Thứ năm, kết quả huy động vốn thực hiện các dự án BT, BOT không đạt mục tiêu đa dạng các nguồn vốn, các thành phần kinh tế tham gia đầu tư; xác định phương án tài chính thiếu chính xác, nhất là phương án thu phí giao thông.

Phải điều chỉnh vị trí trạm thu phí bất hợp lý

Trên cơ sở kết luận những khuyết điểm, vi phạm nêu trên, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các Bộ KH&ĐT, Tài chính, Xây dựng, GTVT phối hợp rà soát những quy định pháp lý về lĩnh vực đầu tư theo hình thức đối tác công - tư còn thiếu, còn chưa thống nhất để bổ sung điều chỉnh hoặc trình bổ sung điều chỉnh theo thẩm quyền.

Trước hết, bổ sung quy định chặt chẽ về lựa chọn nhà đầu tư phải thông qua đấu thầu; những dự án chỉ có 1 nhà đầu tư đăng ký phải xem xét lại tính khả thi của dự án trong việc quyết định chủ trương đầu tư. Quy định rõ nguyên tắc, trách nhiệm trong việc đàm phán ký kết hợp đồng dự án, trong việc giám sát thực hiện hợp đồng của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đặc biệt việc quản lý chất lượng công trình và tổng giá trị đầu tư, giá thu phí và thời gian thu phí phải thực hiện cơ chế kiểm tra, giám sát, thanh quyết toán như công trình sử dụng vốn ngân sách.

Điều chỉnh vị trí những trạm thu phí bất hợp lý, sửa đổi điều kiện khoảng cách các trạm thu phí dưới mức tối thiểu (70km) trong Thông tư 159/2013/TT-BTC... Việc thu phí phải đảm bảo tuyệt đối minh bạch, trên cơ sở bổ sung hoàn thiện quy trình chặt chẽ, có giám sát bằng công nghệ tiên tiến và thực hiện bắt buộc công nghệ thu phí tự động.

Đối với Bộ GTVT, Thanh tra Chính phủ kiến nghị trên cơ sở kết luận thanh tra, chủ động điều chỉnh và khắc phục toàn bộ những nội dung đã kết luận thuộc trách nhiệm của mình; phối hợp rà soát toàn diện hồ sơ các dự án; các hợp đồng để bổ sung, điều chỉnh đúng quy định. Đối với các nhà đầu tư, thực hiện nghiêm túc các quy định về đầu tư xây dựng, những điều khoản hợp đồng dự án đã ký kết, đặc biệt là việc lập, phê duyệt thiết kế, dự toán, quản lý chất lượng trong xây dựng; khắc phục và thực hiện nghiêm túc những nội dung kết luận và kiến nghị xử lý thanh tra.

Đông Quang
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

'Cát cứ' dữ liệu - trở lực vô hình của kinh tế số

Chuyển đổi số tạo ra tài nguyên mới là dữ liệu, nguồn lực cho kinh tế số phát triển
(PLVN) - Chuyên gia cho rằng, các nguồn lực của chúng ta hiện không chỉ thiếu mà còn bị phân mảnh. Sự hợp lực giữa bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp sẽ tạo ra được những chương trình bài bản, có định hướng với những hệ sinh thái số phù hợp, thay vì "cát cứ" thông tin, dữ liệu.

Từ những món nợ ngàn tỷ tới tài khoản ‘rủng rỉnh’ tỷ USD

Công trình khai thác dầu khí trên biển của PVEP
(PLVN) - Tổng công ty Thăm dò và Khai thác dầu khí (PVEP) đã chính thức bước sang “tuổi” 15, với một chỗ đứng vững chắc trong ngành Năng lượng. Hành trình xây dựng thương hiệu và phát triển doanh nghiệp này đan xen nhiều khó khăn, thuận lợi như thử thách tinh thần lao động dầu khí nhất là với những người “đứng mũi chịu sào” ở đây.

Chuyển đổi số công tác hậu cần quân đội

ÔngTrần Duy Giang, Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần và Chủ tịch Tập đoàn Viettel Tào Đức Thắng ký kết hợp tác về chuyển đổi số.
(PLVN) -Tổng cục Hậu cần (Bộ Quốc phòng) và Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) vừa ký kết chương trình phối hợp thực hiện chuyển đổi số công tác hậu cần quân đội giai đoạn 2022- 2025, định hướng đến năm 2030.

Xây 'tổ' đón thêm nhà đầu tư từ Hàn Quốc

Ảnh minh họa.
(PLVN) - Nhiều tập đoàn lớn của Hàn Quốc đang có nhu cầu mở rộng sản xuất ở Việt Nam, nhiều doanh nghiệp Hàn cũng đã “đánh tiếng” muốn xây dựng nhà xưởng sản xuất ở Việt Nam, thậm chí một khu công nghiệp dành riêng cho các doanh nghiệp Hàn cũng đã được đề xuất.

HNX bắt đầu công bố dữ liệu tự doanh chứng khoán

HNX bắt đầu công bố dữ liệu tự doanh chứng khoán
(PLVN) -Thực hiện công văn số 2828/UBCK-VP ngày 16/5/2022 của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) về việc công bố thông tin đối với giao dịch tự doanh, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) đã thực hiện công bố thông tin dữ liệu giao dịch tự doanh trên trang thông tin điện tử của Sở này, bắt đầu từ ngày 20/5/2022.

Cần nhân rộng mô hình 'chuyển nhượng quyền thu phí' cao tốc

Cao tốc TP Hồ Chí Minh – Trung Lương là tuyến đường bộ cao tốc đầu tiên áp dụng hình thức “chuyển nhượng quyền thu phí”
(PLVN) - TS Lê Đỗ Mười - Viện trưởng Viện Chiến lược và Phát triển Giao thông vận tải - cho rằng, cần học hỏi kinh nghiệm của một số nước có hạ tầng giao thông phát triển như Nhật Bản, Trung Quốc… để nước ta quản lý, khai thác hiệu quả khối tài sản đường cao tốc hơn 40 tỷ USD.

Về miền Tây xem kênh Chợ Gạo được 'rót' thêm ngàn tỷ

Kênh Chợ Gạo giai đoạn II do PMU Đường thủy (Bộ GTVT) làm đại diện chủ đầu tư, dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2023
(PLVN) - Dự án kênh Chợ Gạo (Tiền Giang) đã được đầu tư giai đoạn I (phía Bắc của kênh), nay tiếp tục được Bộ GTVT đầu tư nâng cấp giai đoạn II, trị giá hơn 1.300 tỷ đồng. Đây là tuyến giao thông thủy huyết mạch nối liền vựa lúa, vựa thủy sản… ở Đồng bằng sông Cửu Long với trung tâm kinh tế TP.HCM và ngược lại.

Nhiều nước ngừng xuất nông sản, Việt Nam ảnh hưởng thế nào?

Việc nhiều nước cấm xuất khẩu lúa mì sẽ ảnh hưởng đến ngành chế biến thực phẩm, thức ăn chăn nuôi của Việt Nam.
(PLVN) - Nhiều dự báo cho thấy, thị trường toàn thế giới đang đối mặt với cuộc khủng hoảng về giá do nhiều mặt hàng thiết yếu, nông sản là nguyên liệu sản xuất đã bị nhiều quốc gia cấm xuất khẩu. Thị trường Việt Nam bị tác động ra sao sau các lệnh cấm này?

Quy hoạch điện VIII: Đã 'chốt' nhưng vẫn còn... chỉnh

Chính phủ yêu cầu Bộ Công Thương làm rõ tính khả thi, hiệu quả trong phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng đối với điện mặt trời tới năm 2030
(PLVN) - Mặc dù Hội đồng thẩm định đã quyết định "chốt" Quy hoạch điện VIII tại cuộc họp thẩm định trước kỳ nghỉ lễ 30/4/2022, nhưng mới đây Văn phòng Chính phủ tiếp tục có văn bản đề nghị Bộ Công Thương làm rõ hơn các vấn đề trong Quy hoạch điện VIII 

Sẽ đưa tài sản ảo vào Luật Phòng, chống rửa tiền?

Một buổi tọa đàm về phòng, chống rửa tiền thông qua tài sản ảo.
(PLVN) - Ngân hàng nhà nước đang chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất các nội dung sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền 2012, một trong các vấn đề được bàn thảo là việc đưa tài sản ảo vào dự luật này như thế nào khi hiện nay chưa có quy định rõ ràng tài sản ảo, tiền ảo là tài sản.

Mục tiêu 'zero' tiền mặt ở Kho bạc

 Mục tiêu đến năm 2025, sẽ không còn giao dịch chi bằng tiền mặt qua hệ thống kho bạc.
(PLVN) - Theo Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt trong hệ thống Kho bạc Nhà nước, cơ quan này phấn đấu đến cuối năm 2025 không còn giao dịch chi bằng tiền mặt và sẽ giảm đến mức tối thiểu các giao dịch thu bằng tiền mặt.