Các bộ, ngành giải trình những vấn đề bức xúc

Trong phiên thảo luận ngày 1-11 về tình hình thực hiện nhiệm vụ kinh tế- xã hội năm 2010, nhiệm vụ năm 2011, một số Bộ trưởng và Tổng thanh tra Chính phủ báo cáo, giải trình làm rõ thêm một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm:

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Hồng Quân:Tăng đầu tư vào vật liệu không nung

Dự báo những năm tới, thị trường xi măng tiếp tục tăng. Hiện các dự án xi-măng đưa vào quy hoạch đang bảo đảm cung phù hợp với cầu. Trong những năm tới, dư thừa 2 - 5 triệu tấn xi măng. Bộ đang đề xuất những biện pháp để báo cáo Chính phủ: tăng cường tiêu thụ xi măng hơn nữa, đẩy cầu lên bằng việc đưa xi măng vào các công trình giao thông, công trình thủy lợi, kênh mương, nội đồng, đường giao thông nông thôn; tăng các dự án đầu tư vào vật liệu xây dựng không nung để thay thế cho gạch ngói, đất sét nung; tiến tới xuất khẩu.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng:Sau năm 2015 sẽ tiến tới công bằng cán cân thanh toán

Để khắc phục tình trạng thiếu điện hiện nay, cần thực hiện 4 giải pháp: Đẩy nhanh tiến độ xây dựng các công trình nguồn điện theo quy hoạch. Chính phủ chỉ đạo Bộ Công Thương và các ngành nhanh chóng đưa những công trình nhiệt điện mới xây dựng đi vào hoạt động ổn định như: nhà máy nhiệt điện Hải Phòng công suất 600 Mw, nhiệt điện Quảng Ninh công suất 600 Mw, nhiệt điện Cẩm Phả và một số nhiệt điện nhỏ khác, các nhà máy này hoạt động chưa ổn định do những khiếm khuyết về mặt kỹ thuật; tái cơ cấu ngành điện, trong đó có Tập đoàn Điện lực Việt Nam; xây dựng các phương án để chủ động cung ứng điện trong bất cứ tình huống nào xảy ra; tiếp tục xây dựng đề án điều chỉnh giá điện theo hướng bám sát chỉ đạo của Trung ương và được Quốc hội thông qua là theo cơ chế giá trị trường.

Đối với quy hoạch ngành thép không phải là quy hoạch mềm, các dự án trong quy hoạch mới được phép triển khai. Do đó, thời gian tới cần tiếp tục rà soát, kiểm tra, phát hiện dự án ngoài quy hoạch, không hiệu quả, sử dụng công nghệ lạc hậu, tiêu tốn năng lượng thì yêu cầu thay đổi công nghệ, thiết bị, nếu không thay đổi thì đình chỉ và chấm dứt hoạt động. Tăng cường công tác kiểm tra, phối hợp với các ngành, các địa phương bảo đảm quy hoạch thép, tập trung vào sản xuất các dự án sản xuất phôi thép, hạn chế các dự án sản xuất thép sản phẩm.

Hiện tình hình nhập siêu cao và là một thách thức đe dọa ổn định kinh tế vĩ mô, nhưng vấn đề này đang được cải thiện. Năm 2007, nước ta nhập siêu khoảng 14 tỷ USD, năm 2008 là 18 tỷ USD, năm 2009 là 12 tỷ 800 triệu USD và 9 tháng năm 2010 khoảng 13,5 tỷ USD. Tỷ lệ nhập siêu trên kim ngạch xuất khẩu liên tục giảm. Năm 2007 xấp xỉ 30% tổng kim ngạch xuất khẩu; năm 2008 là 28,8%; năm 2009 là 22,5%; năm nay khoảng 18%. Bộ cố gắng đưa tỷ lệ nhập siêu xuống dưới 14% và dự tính sau năm 2015 sẽ tiến tới công bằng cán cân thanh toán.

Bộ trưởng Bộ Giao thông-Vận tải Hồ Nghĩa Dũng:Chúng tôi nhận trách nhiệm

Có những công trình đồng bộ, có cầu, đường phát huy hiệu quả. Nhưng nhiều dự án không đồng bộ vừa không phát huy hiệu quả, vừa gây lãng phí. Việc đó có trách nhiệm của Bộ GT-VT. Trong quá trình thực hiện, vấn đề chất lượng cũng nổi lên. Ví dụ, kiểm tra về độ lún của đường, của tàu, chất lượng của bề mặt đường, của tàu và kết cấu có nguyên nhân khách quan và chủ quan, nhưng nguyên nhân chủ quan là chủ yếu như: công tác quản lý, giám sát, tư vấn, thực hiện cũng có thể gây ra lãng phí, hiệu quả chưa tốt. Chúng tôi nhận trách nhiệm về vấn đề đó và sẽ cố gắng từng bước khắc phục.

Tổng thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền:Chưa tiến hành thanh tra toàn diện

Có lập luận cho rằng, Chính phủ còn buông lỏng quản lý, nhất là buông lỏng việc kiểm tra, giám sát và thậm chí còn có biểu hiện bao che, dung túng để Tập đoàn Vinashin vi phạm nghiêm trọng mà không biết, không xử lý để đánh giá đúng vi phạm của tập đoàn và trách nhiệm của mỗi cấp, mỗi cơ quan, cá nhân để xảy ra vi phạm của Vinashin.

Từ đầu năm 2006 đến đầu năm 2010 có hơn 11 lần thanh tra, kiểm tra, kiểm toán. Tuy nhiên, đây là số lần do nhiều cơ quan tiến hành. Còn kiểm toán và thanh tra của Chính phủ chưa tiến hành thanh tra toàn diện. Vấn đề này có trách nhiệm trong công tác quản lý và một phần là do lỗi của cơ chế. Ví dụ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư kiểm tra về quy hoạch, phát triển của ngành, còn Bộ Tài chính kiểm tra về tài chính, Bộ Xây dựng kiểm tra về xây dựng các dự án. Qua 11 lần thanh tra, kiểm tra, kiểm toán giám sát đều phát hiện những vi phạm của Vinashin về hoạt động sử dụng vốn, về tổ chức các công ty con, về đầu tư ra ngoài ngành, không đúng quy định của pháp luật. Một số cuộc thanh tra, kiểm tra được báo cáo lên Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét chỉ đạo và yêu cầu Vinashin chấn chỉnh kịp thời, nhất là vấn đề mua sắm tài sản và đầu tư ra ngoài ngành. Đáng tiếc, lãnh đạo Vinashin không chấp hành đúng và Nhà nước chưa có cơ chế để phúc tra việc chấp hành và các chế tài để xử lý các vi phạm.

Có ý kiến cho rằng, Thanh tra Chính phủ không kiên quyết. Trước hết do thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, giám sát là những hoạt động khác nhau, quy định pháp luật điều chỉnh khác nhau. Do đó, chức năng của Thanh tra Chính phủ không thể kiểm soát và cũng không thể đánh giá tất cả hoạt động, nhất là các hoạt động kiểm tra, giám sát, kiểm toán.

Với tránh nhiệm của mình, Thanh tra Chính phủ chủ động nắm tình hình, phát hiện nhiều dấu hiệu vi phạm của Vinashin và 3 lần đề xuất kế hoạch thanh tra toàn diện, nhưng chưa tiến hành được, vì nhiều lý do khác nhau. Năm 2010, trước tình hình rất cấp bách, Thanh tra Chính phủ tiếp tục ghi kế hoạch, đề nghị Chính phủ cho thanh tra toàn diện đối với Vinashin. Nhưng tháng 1-2010, Ủy ban Kiểm tra Trung ương vào cuộc, kiểm tra thấy có dấu hiệu vi phạm. Theo nguyên tắc, khi Ủy ban Kiểm tra Trung ương đang kiểm tra, Thanh tra Chính phủ dừng việc thanh tra.

PV lược ghi