Ca trù Hải Phòng ngân vang cùng bạn bè

Hai trong số 20 câu lạc bộ ca trù tham gia liên hoan ca trù toàn quốc lần đầu này là câu lạc bộ ca trù của Hội Văn nghệ dân gian và câu lạc bộ ca trù Đông Môn (Thuỷ Nguyên). Mỗi câu lạc bộ có những thế mạnh riêng, những nét riêng và quan trọng là tất cả gặp nhau ở sự say mê, lòng tâm huyết và tình cảm chân thật của mỗi thành viên đối với bộ môn nghệ thuật dân gian này.

Nghệ sĩ Đỗ Quyên, thành viên câu lạc bộ ca trù Hội Văn nghệ dân gian thành phố thổ lộ niềm vui và sự hồi hộp khi chuẩn bị tham gia liên hoan. Chị là một trong 3 ca nương của câu lạc bộ, sẽ là những người hát chính trong các tiết mục tham dự liên hoan. Theo quy định, mỗi ca nương phải thể hiện 2 tiết mục, bắt buộc một bài ca trù truyền thống và một bài tự chọn. Câu lạc bộ ca trù của chị có 5 thành viên. Ngoài 3 ca nương còn 2 kép nam là nghệ sĩ Hoàng Văn Khoa và Giang Thu. Ngay từ đầu tháng 3, sau khi được thông báo kế hoạch tổ chức liên hoan tại hai địa điểm ở Hà Nội và Hà Tĩnh, các thành viên trong câu lạc bộ tập trung rèn luyện giọng ca, tay phách sao cho khớp lời, khớp tiếng. Hằng ngày, mỗi buổi sáng, các thành viên họp tại nhà nghệ sĩ Đỗ Quyên cùng luyện tập, những mong góp thêm tiếng nói của văn hoá phi vật thể truyền thống của thành phố Cảng tại liên hoan .

Câu lạc bộ ca trù Đông Môn có 7 thành viên, trong đó có 3 ca nương, 2 nhạc công, 2 nghệ nhân với tư cách khách mời danh dự là bà Nguyễn Thị Chè và ông Trần Văn Sự. Cụ bà Nguyễn Thị Chè ngoài 70 tuổi, còn ông Trần Văn Sự quá lứa tuổi trung niên, là những người của thế hệ trước, những nghệ nhân đã gìn giữ và truyền bá bộ môn nghệ thuật truyền thống này cho lớp trẻ. Họ là những người góp phần làm nên nét riêng của đoàn ca trù Hải Phòng.

Nhạc sĩ Ngọc Hải, thành viên trong đoàn ca trù Hải Phòng cho biết, liên hoan ca trù lần này được Cục nghệ thuật biểu diễn (Bộ Văn hoá - Thông tin) tổ chức nhằm mục đích nâng cao giá trị bộ môn ca trù truyền thống và đối tượng dự thi chủ yếu là thành viên trẻ của câu lạc bộ. Để chuẩn bị liên hoan từ năm 2000 đến 2002, Cục nghệ thuật biểu diễn mở lớp bồi dưỡng cho 13 câu lạc bộ ca trù trong đó có câu lạc bộ ca trù của thôn Đông Môn, xã Hòa Bình (Thuỷ Nguyên). Đến nay, 13 câu lạc bộ nhân thành 20 câu lạc bộ và tất cả nhiệt tình tham gia liên hoan. Liên hoan ca trù lần này chính là ý nghĩa phục cổ đối với vốn di sản văn hoá phi vật thể quý giá của dân tộc. Đáng quý hơn, tham gia liên hoan chủ yếu là lớp ca nương trẻ, càng khẳng định sự nhiệt tình với vốn văn hoá cổ truyền thống.

Không phải ngẫu nhiên Ban tổ chức liên hoan chọn Nghi Xuân (Hà Tĩnh) và Văn Miếu Quốc Tử Giám (Hà Nội) tổ chức liên hoan . Ca trù có hai dòng khác nhau: ca trù cửa đình và ca trù cửa quyền với nghi thức và không gian khác nhau. Một nơi là dòng ca trù của thị thành nghìn năm văn hiến sẽ diễn ra ở Văn Miếu Quốc Tử Giám. Đây là hoạt động nhằm khôi phục dòng ca trù của chốn kinh kỳ nổi tiếng tại phố Khâm Thiên, đất Thăng Long xưa. Không gian ở đây được sắp đặt theo nghi thức hát cửa đình vừa trang trọng, vừa tôn nghiêm, có nhiều hình thức nghệ thuật gắn liền với đời sống ca trù như xướng vịnh, thơ phú...

Hai câu lạc bộ ca trù của Hải Phòng tham gia liên hoan ở huyện Nghi Xuân (Hà Tĩnh). Đây là điểm diễn ra phần thi của dòng ca trù thôn quê. Theo các nhà nghiên cứu, địa phương này là một cái nôi của nghệ thuật ca trù Việt Nam. Tại Nghi Xuân, Ban tổ chức tạo dựng không gian văn hoá dân gian như những quán hàng cổ, các ông dồ viết câu đối, chữ nho, một số quầy hàng thủ công mỹ nghệệệệ để tăng giá trị phục cổ cho cuộc liên hoan.

Đoàn ca trù Hải Phòng có nhiều hy vọng khẳng định được mình. Theo nhạc sĩ Ngọc Hải, mặc dù lực lượng trẻ chiếm số đông song chất giọng tốt và tất cả nhiệt tình với nghệ thuật ca trù. Không chỉ có những giọng ca trẻ tham gia lớp đào tạo do Cục nghệ thuật biểu diễn tổ chức mà những giọng ca tự đào tạo của câu lạc bộ ca trù Hội Văn nghệ dân gian thành phố cũng thể hiện tâm huyết của mình đối với bộ môn nghệ thuật này. Việc nâng cao giá trị của ca trù và nhận thức của nhiều người đối với di sản văn hoá phi vật thể này theo như tinh thần của liên hoan đã thành công bước đầu ở thành phố Cảng. Hy vọng, đoàn ca trù Hải Phòng toả sáng tại liên hoan ca trù toàn quốc lần đầu tiên, góp phần đưa giá trị văn hoá phi vật thể thành phố Cảng đến với các tỉnh, thành phố bạn và cả nước.

Linh Chi