Cà phê Khe Sanh trước cơ hội bứt phá sau 100 năm

Tối 24/10, tại Nhà văn hóa Vân Kiều, Pa Kô, xã Khe Sanh, tỉnh Quảng Trị tổ chức khai mạc chuỗi hoạt động “Theo dấu chân 100 năm cà phê Khe Sanh”, với chủ đề “Cà phê Khe Sanh - Hương vị hòa bình”. Chương trình nằm trong khuôn khổ Lễ hội Vì hòa bình năm 2026.

Viết tiếp câu chuyện hồi sinh sau chiến tranh

Phát biểu khai mạc, ông Bùi Hoàng Phương, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, nhấn mạnh Khe Sanh có những lợi thế nổi bật về lịch sử, cảnh quan thiên nhiên và vị trí giao thương quốc tế. Đây là nền tảng để địa phương khai thác tiềm năng kinh tế, du lịch, thương mại, từng bước chuyển mình từ vùng đất chiến trường thành điểm đến của hòa bình và thịnh vượng.

Khe Sanh gắn liền với chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh năm 1968, một sự kiện quân sự thu hút sự quan tâm của truyền thông quốc tế. Dấu ấn lịch sử này tạo nên sự nhận diện đặc biệt cho vùng đất, đồng thời mở ra cơ hội phát triển các sản phẩm du lịch gắn với ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình.

Cùng với giá trị lịch sử, khí hậu mát mẻ, cảnh quan núi rừng và những cánh rừng phong hương chuyển sắc vào cuối năm là điều kiện để Khe Sanh phát triển du lịch nghỉ dưỡng, bổ sung cho các sản phẩm du lịch biển, đảo và hang động của tỉnh. Vị trí trên Quốc lộ 9, gần Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, cũng tạo thuận lợi cho địa phương kết nối giao thương trên Hành lang kinh tế Đông - Tây, hướng tới thị trường Lào, Thái Lan và khu vực.

Trong hành trình đổi thay ấy, cây cà phê đã trở thành một phần dấu ấn của Khe Sanh. Năm 1926, những cây cà phê đầu tiên bén rễ trên đất bazan. Qua một thế kỷ thăng trầm, các thế hệ công nhân nông trường, đồng bào Vân Kiều, Pa Kô và nông dân vùng cao đã bền bỉ lao động, góp phần khôi phục sản xuất, phủ xanh những vùng đất từng bị bom đạn cày xới.

Ngày nay, cà phê Khe Sanh là sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, có chỉ dẫn địa lý, gắn với sinh kế của hàng nghìn hộ dân tại các xã Hướng Phùng, Tân Lập và A Dơi. Nhiều sản phẩm đạt chứng nhận OCOP, được ghi nhận tại các cuộc thi cà phê đặc sản và từng bước tiếp cận thị trường quốc tế.

Từ một cây trồng gắn với quá trình khôi phục kinh tế, cà phê đang đứng trước cơ hội trở thành sản phẩm tạo dấu ấn cho vùng cao Quảng Trị. Tuy nhiên, để khai thác tốt tiềm năng, ngành hàng cần nâng cao chất lượng, tăng cường liên kết sản xuất và mở rộng giá trị từ khâu chế biến đến du lịch trải nghiệm.

Ba định hướng nâng tầm cà phê Khe Sanh

Quảng Trị định hướng phát triển ngành hàng cà phê Khe Sanh theo hướng đặc sản, xanh và bền vững, tập trung vào ba nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, lấy chất lượng và bản sắc làm lợi thế cạnh tranh. Tỉnh định hướng tổ chức lại vùng nguyên liệu, áp dụng quy trình canh tác có trách nhiệm, thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời phát huy chỉ dẫn địa lý “Khe Sanh”, phát triển sản phẩm đặc trưng hướng đến phân khúc thị trường cao cấp.

Thứ hai, đặt người trồng và cơ sở chế biến ở vị trí trung tâm chuỗi giá trị. Tỉnh chú trọng liên kết nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; đẩy mạnh chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc và chia sẻ lợi ích công bằng, qua đó gắn sự lớn mạnh của thương hiệu với việc nâng cao đời sống người dân vùng cao.

Thứ ba, kết nối cà phê với văn hóa, lịch sử và du lịch. Những đồi cà phê, cánh đồng điện gió, bản làng Vân Kiều, Pa Kô cùng các địa chỉ lịch sử trên tuyến Đường 9 có thể kết hợp thành những hành trình trải nghiệm đặc sắc, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và thu hút du khách trong nước, quốc tế.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Bùi Hoàng Phương khẳng định tỉnh sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ, tạo điều kiện để doanh nghiệp, nhà khoa học và đối tác quốc tế tham gia phát triển ngành hàng. Ông cũng kỳ vọng thế hệ trẻ, đặc biệt là người dân Khe Sanh, tiếp nối tâm huyết của các thế hệ đi trước bằng tri thức, công nghệ, năng lực quản trị và tư duy thị trường hiện đại.

Thông điệp “Make Coffee, Not War” - “Hãy làm cà phê, đừng gây chiến tranh” - vì thế không chỉ gắn với sản phẩm nông nghiệp mà còn gửi gắm khát vọng về một Khe Sanh xanh tươi, hiếu khách, nơi những giá trị lịch sử được tiếp nối bằng giao thương, du lịch và hợp tác phát triển.

Lan tỏa hương vị hòa bình

Tiếp nối lễ khai mạc là chương trình chính luận nghệ thuật “Cà phê Khe Sanh - Hương vị hòa bình”, với các ca khúc ca ngợi vùng đất, con người Khe Sanh, lan tỏa thông điệp hòa bình và khát vọng vươn lên.

Dịp này, UBND tỉnh Quảng Trị trao Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh cho 3 tập thể, 5 cá nhân có đóng góp cho sự phát triển ngành hàng cà phê đặc sản; đồng thời trao quà cho 30 hộ nghèo, gia đình chính sách.

Chương trình khép lại với màn pháo hoa rực sáng, đánh dấu chặng đường mới của cà phê Khe Sanh sau 100 năm bén rễ trên đất bazan. Từ hương vị đặc trưng của vùng cao, sản phẩm được kỳ vọng tiếp tục vươn xa, góp phần kể câu chuyện về sức sống, sự đổi thay và khát vọng hòa bình của Quảng Trị.