Cà Mau: Xây dựng chuỗi giá trị lúa – gạo BL9 gắn với vùng lúa – tôm

Trung tâm Khuyến nông tỉnh Cà Mau vừa phối hợp với UBND xã Vĩnh Lộc tổ chức Hội thảo chuyên đề “Giới thiệu, quảng bá và liên kết tiêu thụ sản phẩm lúa – gạo BL9”. Hội thảo có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân đang sản xuất giống lúa BL9 trên địa bàn tỉnh.

Hội thảo tập trung trao đổi về đặc tính, khả năng thích nghi của giống BL9; yêu cầu kỹ thuật trong sản xuất; chất lượng gạo; định hướng xây dựng vùng nguyên liệu và giải pháp liên kết tiêu thụ sản phẩm. Dịp này, các đơn vị, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân cũng ký kết chương trình phối hợp liên kết sản xuất, tiêu thụ lúa – gạo BL9.

Phát huy lợi thế vùng lúa – tôm

Tại Hội thảo, ông Nguyễn Bình Thuận - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho rằng, mô hình lúa – tôm là lợi thế đặc thù của địa phương, vừa mang lại giá trị kinh tế, vừa phù hợp với điều kiện sinh thái và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo ông Thuận, mô hình này góp phần hài hòa giữa sản xuất nông nghiệp và hệ sinh thái tự nhiên, tạo nền tảng để Cà Mau phát triển nông nghiệp sinh thái, nâng cao hiệu quả sản xuất và giá trị nông sản.

Tuy nhiên, để ngành hàng lúa – gạo phát triển bền vững, cần tập trung tạo ra những sản phẩm chất lượng cao, an toàn, có thương hiệu và đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường. Trong đó, việc gạo tôm BL9 đạt giải Nhất tại Cuộc thi Gạo ngon Đồng bằng sông Cửu Long năm 2024 là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục phát huy tiềm năng của giống lúa này.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho rằng, phát triển BL9 không chỉ dừng ở việc mở rộng diện tích mà cần hình thành chuỗi giá trị tương đối hoàn chỉnh, từ nguồn giống, xây dựng vùng nguyên liệu, tổ chức sản xuất, thu hoạch, bảo quản, chế biến đến đóng gói, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại và tiêu thụ.

Trong chuỗi liên kết đó, nông dân phải là chủ thể và được hưởng lợi tương xứng với giá trị tạo ra. Doanh nghiệp cần tham gia ngay từ đầu, phối hợp với hợp tác xã và nông dân xây dựng vùng nguyên liệu, thống nhất quy trình và tiêu chuẩn sản phẩm, thay vì chỉ tham gia ở khâu thu mua.

Cùng với đó, cơ quan quản lý nhà nước cần tạo môi trường thuận lợi, hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng và chuẩn hóa vùng nguyên liệu, xúc tiến thương mại, đồng thời kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình liên kết sản xuất, tiêu thụ.

Cà Mau cũng định hướng phát triển BL9 trong bối cảnh ngành nông nghiệp chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang kinh tế nông nghiệp, lấy nhu cầu thị trường làm cơ sở tổ chức sản xuất. Theo đó, từng bước thay đổi cách làm từ “sản xuất bao nhiêu, bán bấy nhiêu” sang xác định thị trường cần gì để tổ chức sản xuất phù hợp.

Định hướng này đồng thời đặt ra yêu cầu chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún sang hình thành các vùng nguyên liệu tập trung; giảm sự phụ thuộc vào vật tư đầu vào; đẩy mạnh sản xuất sinh thái, tiết giảm chi phí, giảm phát thải và bảo vệ môi trường.

Ông Nông Văn Thạch - Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp tổng hợp Ba Đình (xã Vĩnh Lộc) cho biết, đối với ngành hàng lúa gạo, nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm cá nhân và phương thức sản xuất nhỏ lẻ thì khó tạo ra sản phẩm có chất lượng ổn định, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Do đó, hợp tác xã xác định muốn xây dựng sản phẩm gạo chất lượng cao thì trước hết phải hình thành vùng nguyên liệu đáp ứng các yêu cầu về chất lượng và được tổ chức sản xuất theo quy trình thống nhất.

“Để sản xuất quy mô lớn, vấn đề quan trọng nhất là liên kết. Người nông dân không thể làm riêng lẻ mà cần có sự phối hợp giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, cán bộ kỹ thuật và đơn vị tiêu thụ” - ông Thạch chia sẻ.

Liên kết vùng nguyên liệu, phát triển ngành hàng lúa – gạo bền vững

Ông Lữ Trung Hiếu - Phó Trưởng phòng Chế biến và Phát triển thị trường, Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau) cho biết: “Để xây dựng thương hiệu lúa – gạo bền vững, yếu tố trước tiên là phải bảo đảm chất lượng sản phẩm ổn định, đồng nhất và được kiểm soát trong toàn bộ quá trình sản xuất.

Đối với BL9, cần phát triển vùng nguyên liệu theo hướng tập trung, phù hợp với điều kiện sinh thái của vùng lúa – tôm; đồng thời tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong tổ chức sản xuất, kiểm soát quy trình, bảo đảm chất lượng và chủ động đầu ra.

Đây được xem là nền tảng để hình thành chuỗi liên kết ổn định, từng bước nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm gạo BL9 trên thị trường”.

Ông Nguyễn Hoàng Vũ - Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Lộc cho rằng: “Hội thảo không chỉ giới thiệu, quảng bá giống lúa BL9 mà còn tạo diễn đàn để nông dân, nhà khoa học, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và hợp tác xã trao đổi về thực tế sản xuất, yêu cầu kỹ thuật, thị trường và đầu ra sản phẩm.

Qua các nội dung trao đổi, nông dân có thêm thông tin về đặc điểm giống BL9, khả năng thích nghi, yêu cầu kỹ thuật, chất lượng gạo cũng như những vấn đề cần lưu ý khi đưa giống vào sản xuất trên vùng lúa – tôm.

Đáng chú ý, ý kiến từ cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân trực tiếp sản xuất đã phản ánh những thuận lợi, khó khăn trong quá trình tổ chức sản xuất và tiêu thụ. Đây là cơ sở để địa phương tiếp tục hoàn thiện định hướng phát triển BL9 trong thời gian tới.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Lộc, vùng lúa – tôm có điều kiện sinh thái đặc thù, phù hợp với nhiều giống lúa như ST24, ST25, ĐT8, OM18, BL9, Một Bụi đỏ... Tuy nhiên, việc lựa chọn giống cần căn cứ vào điều kiện sản xuất thực tế, hiệu quả kinh tế, chất lượng sản phẩm và khả năng thích ứng với hệ sinh thái lúa – tôm.

“Không nên chỉ quan tâm đến năng suất của giống lúa mà cần đánh giá đồng thời chất lượng, hiệu quả kinh tế, khả năng thích nghi, đáp ứng yêu cầu thị trường và tính bền vững của toàn bộ hệ thống lúa – tôm”, ông Vũ nhấn mạnh.