Cà Mau thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, nâng tầm chuỗi giá trị ngành tôm

Sự kiện chính thức khởi động Dự án giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp xanh, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các ngành hàng chủ lực.

Tham dự Hội thảo có bà Kristina Buende - Trưởng bộ phận Hợp tác, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam; ông Lê Văn Sử - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau; cùng đại diện các Sở, ngành của Cà Mau, Đồng Tháp, Đắk Lắk, các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và nhiều tổ chức trong nước, quốc tế.

Khởi động Dự án hợp tác quốc tế, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn

Phát biểu chào mừng Hội thảo, bà Kristina Buende cho biết, Dự án sẽ được triển khai từ năm 2026 đến năm 2030 với nhiều nhóm hoạt động trọng tâm như đánh giá hiện trạng kinh tế tuần hoàn, truyền thông nâng cao nhận thức, nghiên cứu và phát triển các sản phẩm tuần hoàn, xây dựng mô hình thí điểm, đào tạo nguồn nhân lực, kết nối chuỗi giá trị, xúc tiến thương mại và hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã tiếp cận các nguồn tài chính xanh.

Theo bà Kristina Buende, việc liên kết ba ngành hàng chủ lực gồm tôm, lúa và cà phê sẽ tạo nên chuỗi giá trị liên ngành, thúc đẩy tăng trưởng xanh, nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế về môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.

Trong khuôn khổ Hội thảo, các chuyên gia và nhà khoa học đã chia sẻ nhiều mô hình thực tiễn về kinh tế tuần hoàn trong ngành tôm tại Cà Mau, ngành lúa ở Đồng Tháp và ngành cà phê tại Đắk Lắk. Những kinh nghiệm này được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường liên kết vùng, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, hoàn thiện hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn và nâng cao giá trị cho các chuỗi sản xuất.

Phát biểu định hướng triển khai Dự án, ông Lê Văn Sử - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết, phát triển kinh tế tuần hoàn không chỉ là chương trình hỗ trợ sản xuất mà còn là bước đi chiến lược trong quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.

Theo ông Sử, với lợi thế là địa phương dẫn đầu cả nước về diện tích nuôi tôm, sở hữu nhiều mô hình sản xuất sinh thái đạt chứng nhận quốc tế như tôm - rừng, tôm - lúa, Cà Mau có nhiều tiềm năng phát triển chuỗi giá trị bền vững. Tuy nhiên, ngành nông nghiệp cũng đang đối mặt với những thách thức lớn từ biến đổi khí hậu, yêu cầu giảm phát thải, bảo vệ môi trường và các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Trong bối cảnh đó, kinh tế tuần hoàn được xác định là hướng đi tất yếu, góp phần tận dụng hiệu quả tài nguyên, tái sử dụng phụ phẩm, giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao giá trị sản phẩm và sức cạnh tranh của ngành tôm. Đây cũng được xem là giải pháp quan trọng để Cà Mau hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và hội nhập quốc tế.

Kiến tạo nông nghiệp xanh

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, Dự án mang ba giá trị nổi bật: Thứ nhất là tính liên ngành và liên kết vùng. Lần đầu tiên, chuỗi giá trị tôm và lúa tại Cà Mau được nghiên cứu trong mối liên kết với ngành cà phê của Đắk Lắk nhằm tận dụng hiệu quả các nguồn phụ phẩm. Bùn đáy ao nuôi tôm, phụ phẩm từ sản xuất lúa hay cà phê sẽ được nghiên cứu tái sử dụng để hình thành chuỗi giá trị tuần hoàn khép kín.

Dự án cũng tạo cơ hội kết nối ba vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước, thúc đẩy chia sẻ tri thức, chuyển giao công nghệ và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Giá trị thứ hai là góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và cam kết phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) của Việt Nam thông qua việc áp dụng các mô hình sản xuất phát thải thấp, sử dụng năng lượng tái tạo và tăng khả năng tiếp cận nguồn tài chính xanh. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để các sản phẩm tôm, lúa và cà phê nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Giá trị thứ ba là lấy người dân làm trung tâm của quá trình chuyển đổi. Dự án hướng tới nâng cao năng lực cho hàng nghìn nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ thông qua đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, đổi mới phương thức sản xuất và tăng cường liên kết chuỗi giá trị.

Đặc biệt, Dự án chú trọng thúc đẩy bình đẳng giới trong lĩnh vực nông nghiệp, tạo điều kiện để phụ nữ tham gia các chương trình đào tạo, nâng cao năng lực quản lý, tiếp cận cơ hội kinh doanh và phát huy vai trò trong phát triển kinh tế hộ gia đình cũng như cộng đồng.

Thay mặt UBND tỉnh Cà Mau và Liên minh Tôm sạch và Bền vững Việt Nam, ông Lê Văn Sử cảm ơn Tổ chức Rikolto International và Liên minh châu Âu đã lựa chọn Cà Mau là địa phương trọng điểm triển khai dự án. Tỉnh cam kết tạo mọi điều kiện thuận lợi về cơ chế, chính sách; đồng thời chỉ đạo các Sở, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ để triển khai hiệu quả các hợp phần, sớm hình thành các mô hình thí điểm và nhân rộng trong thực tiễn.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau khẳng định, chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn là xu thế tất yếu để phát triển nông nghiệp bền vững. Dự án không chỉ góp phần nâng cao giá trị ngành hàng tôm, tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp xanh, hiện đại, mà còn tạo động lực để Cà Mau tiếp tục khẳng định vị thế trung tâm sản xuất tôm sinh thái hàng đầu cả nước, gắn tăng trưởng kinh tế với bảo vệ tài nguyên, nâng cao thu nhập cho người dân và thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh, phát triển bền vững.