Cà Mau 'siết' quản lý đội tàu, quyết liệt chống khai thác IUU
Cà Mau tăng cường quản lý đội tàu, giám sát hành trình và kiểm soát nguồn gốc thủy sản nhằm tiếp tục ngăn chặn triệt để khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
"Siết" quản lý đội tàu, xử lý nghiêm vi phạm
Tính đến ngày 7/10/2026, Cà Mau có 5.157 tàu cá, trong đó 1.922 tàu dài từ 15m trở lên. Sản lượng khai thác thủy sản 9 tháng ước đạt 275.230 tấn, tăng 2,45% so với cùng kỳ. Tỉnh đã rà soát, cập nhật thông tin đội tàu, tăng cường kiểm tra, giám sát và không còn tàu cá “3 không”.
Hiện Cà Mau có 4.888 tàu còn hạn giấy phép khai thác (94,8%) và 3.020 tàu còn hạn đăng kiểm (84,4%); các tàu đã đăng ký được định danh, cập nhật dữ liệu phục vụ quản lý.
Ông Phạm Văn Mười cho biết, đối với tàu không đủ điều kiện hoạt động, địa phương công khai danh sách, phân công cán bộ theo dõi, quản lý chặt nơi neo đậu, kiên quyết không để phương tiện tự ý ra khơi. Từ đầu năm đến ngày 7/10, lực lượng chức năng đã xử phạt 17 trường hợp mua bán, chuyển nhượng tàu cá nhưng không sang tên, đổi chủ, với tổng số tiền 178 triệu đồng.
Cà Mau tăng cường giám sát hành trình 24/24h đối với tàu cá dài từ 15m trở lên. Toàn tỉnh có 1.922 tàu thuộc diện bắt buộc lắp thiết bị VMS, trong đó 1.723 tàu có kết nối, đạt 89,6%.
Từ đầu năm đến ngày 7/10/2026, tỉnh Cà Mau ghi nhận 9 tàu vượt ranh giới trên biển; xử phạt 23 tàu mất kết nối VMS từ 6 giờ đến dưới 10 ngày, với số tiền hơn 1,367 tỷ đồng. Trong nhóm 19 tàu mất kết nối từ 10 ngày trở lên, 1 tàu bị phạt 70 triệu đồng, 18 tàu được xác định không vi phạm. Tổng cộng, lực lượng chức năng đã xử phạt 245 vụ vi phạm thủy sản, với số tiền hơn 6,21 tỷ đồng.
Theo báo cáo của tỉnh, trong năm 2026, Cà Mau chưa ghi nhận tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Đối với 12 tàu liên quan đến vi phạm năm 2025, cơ quan chức năng đã xử phạt 1 tàu 900 triệu đồng, khởi tố hình sự 7 tàu; các trường hợp còn lại tiếp tục được xử lý, xác minh.
Theo ông Phạm Văn Mười, quá trình xử lý các vụ việc liên quan đến tàu cá bị nước ngoài bắt giữ còn nhiều khó khăn. Cơ quan chức năng có thể thiếu văn bản, bản án chính thức; chủ tàu hoặc thuyền trưởng bị giam giữ ở nước ngoài; một số trường hợp tự thỏa thuận chuộc tàu, thuyền viên mà không thông qua đường ngoại giao. Bên cạnh đó, sự cố kỹ thuật của thiết bị VMS và khó khăn trong liên lạc với chủ tàu, thuyền trưởng cũng khiến việc xác minh kéo dài.
Kiểm soát tàu cá, tháo gỡ điểm nghẽn chống khai thác IUU
Tại các cửa biển, công tác kiểm soát tàu cá ra vào bến được tăng cường nhằm phát hiện sớm nguy cơ vi phạm. Cà Mau hiện có 14 trạm kiểm soát Biên phòng và 16 chốt kiểm tra lưu động tại các cửa biển chưa có trạm kiểm soát. Hệ thống cảng cá phục vụ chống khai thác IUU gồm 3 cảng loại II tại Sông Đốc, Rạch Gốc, Gành Hào và cảng loại III Cái Đôi Vàm.
Trung tá Đỗ Văn Lanh - Đồn trưởng Đồn Biên phòng Sông Đốc (BĐBP Cà Mau) cho biết, lực lượng Biên phòng không chỉ kiểm tra giấy tờ, điều kiện hoạt động của phương tiện mà còn thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhở chủ tàu, thuyền trưởng chấp hành quy định khai thác thủy sản, duy trì kết nối VMS, ghi chép nhật ký khai thác và không đưa tàu ra khơi khi chưa đủ điều kiện.
Từ đầu năm đến ngày 7/10, các cảng ghi nhận 11.825 lượt tàu cập cảng và 12.604 lượt tàu rời cảng, với tổng sản lượng thủy sản qua cảng khoảng 113.136 tấn.
Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) đã được triển khai tại tất cả cảng cá. Theo báo cáo, 100% tàu cá dài từ 15m trở lên tham gia khai thác thực hiện thủ tục cập, rời cảng trên hệ thống và sử dụng nhật ký khai thác điện tử theo quy định.
Tuy nhiên, hạ tầng cảng cá vẫn là một trong những điểm nghẽn cần tháo gỡ. Hiện Cảng cá Cà Mau và Cảng cá Sông Đốc đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500. Tỉnh đang ưu tiên hoàn thiện quy hoạch chi tiết các cảng Gành Hào, Rạch Gốc và Cái Đôi Vàm, từng bước cải thiện điều kiện tiếp nhận, kiểm soát tàu cá và sản lượng thủy sản.
Theo TS. Phạm Quốc Sử - Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau, chống khai thác IUU cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, trong đó chính quyền cơ sở giữ vai trò quan trọng trong quản lý địa bàn, tuyên truyền pháp luật và giám sát hoạt động tàu cá.
TS. Phạm Quốc Sử cho rằng, cần rà soát, phân loại tàu không đủ điều kiện hoạt động; xác định rõ chủ tàu, nguyên nhân, vị trí neo đậu và giao trách nhiệm theo dõi cụ thể, kiên quyết không để các phương tiện này ra khơi. Đồng thời, phải xử lý nghiêm hành vi mua bán, chuyển nhượng tàu cá không đúng quy định; hoàn thiện hồ sơ đăng ký, đăng kiểm, cấp phép và tăng cường kết nối dữ liệu giữa các hệ thống quản lý.
Thời gian tới, Cà Mau tiếp tục tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, rà soát các vụ việc đã xếp hồ sơ và làm rõ căn cứ đối với từng trường hợp. Tỉnh cũng tập trung chuẩn hóa dữ liệu trên Vnfishbase, VMS, eCDT và các hệ thống liên quan; kiểm soát chặt tàu ra vào cảng, sản lượng bốc dỡ và hồ sơ truy xuất nguồn gốc;
Quản lý chặt đội tàu, minh bạch nguồn gốc thủy sản và xử lý nghiêm vi phạm là những nhiệm vụ trọng tâm trong nỗ lực chống khai thác IUU của Cà Mau. Cùng với việc tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, nâng cao hiệu quả quản lý và hỗ trợ ngư dân chuyển đổi sinh kế phù hợp, các giải pháp này góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, đáp ứng khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) và hướng tới phát triển nghề cá bền vững.