Cà Mau hợp tác với Bộ Khoa học và Công nghệ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số

Ngày 1/11, tại Cà Mau, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với UBND tỉnh tổ chức buổi làm việc về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026–2030.

Tham dự buổi làm việc có ông Vũ Hải Quân - Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; ông Nguyễn Hồ Hải - Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau; cùng các Phó Bí thư Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh... lãnh đạo các sở, ngành liên quan của tỉnh.

Tại buổi làm việc, hai bên tập trung đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, nhận diện những khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Định hướng xuyên suốt là gắn các nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng với tiềm năng, lợi thế và yêu cầu phát triển thực tế của địa phương.

Tháo gỡ điểm nghẽn, phát huy lợi thế kinh tế địa phương

Báo cáo tại buổi làm việc, ông Nguyễn Phương Bắc - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau, cho biết đến ngày 10/10/2026, tỉnh đã hoàn thành 171/275 nhiệm vụ theo Nghị quyết 57-NQ/TW, đạt 62,18%, không có nhiệm vụ quá hạn.

Hạ tầng số tiếp tục được đầu tư, mở rộng với 6.994 trạm BTS, trong đó có 480 trạm 5G; 100% dân số được phủ sóng di động, toàn bộ ấp, khóm có cáp quang. Tỷ lệ văn bản điện tử ký số đạt 99,08%; gần 90% thủ tục hành chính được cắt giảm thời gian giải quyết. Công nghệ số cũng từng bước được ứng dụng trong nuôi trồng, chế biến thủy sản, kinh tế biển, năng lượng tái tạo, thương mại điện tử và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Bên cạnh kết quả đạt được, tỉnh vẫn gặp khó khăn về giải ngân vốn, chất lượng dữ liệu, nhân lực chuyên sâu và sự liên kết giữa cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu với doanh nghiệp. Đến ngày 26/10/2026, tỷ lệ giải ngân đạt 21,72%, trong đó vốn đầu tư phát triển mới đạt 7,77%.

Trước thực tế này, Cà Mau kiến nghị Bộ Khoa học và Công nghệ hỗ trợ hoàn thiện cơ chế, chính sách, xây dựng kiến trúc số, quản trị dữ liệu và thí điểm chuyển đổi số toàn diện tại 2 xã, phường trong giai đoạn 2026–2027. Tỉnh cũng đề xuất hỗ trợ ứng dụng công nghệ vào chuỗi giá trị ngành tôm, phát triển thương hiệu Cua Cà Mau, quản lý rừng ngập mặn, nghiên cứu tín chỉ carbon và ứng dụng công nghệ bức xạ trong chế biến, kiểm định thủy sản.

Đề cập những khó khăn từ thực tiễn sản xuất, ông Phan Thanh Lộc - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty CP Việt Nam Food, đề xuất Nhà nước có chính sách dẫn dắt phát triển ngành công nghiệp chế biến phụ phẩm thủy sản và vật liệu sinh học mới. Theo ông Lộc, việc một số phụ phẩm vẫn bị xem là chất thải đang gây trở ngại cho doanh nghiệp trong thu gom, vận chuyển, lưu trữ và tái sử dụng làm nguyên liệu sản xuất.

Ông Bùi Tứ Hải - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, kiến nghị hỗ trợ nghiên cứu tôm giống chất lượng cao, đánh giá tiềm năng carbon rừng ngập mặn; ứng dụng ảnh viễn thám và dữ liệu số để cảnh báo sạt lở, quản lý nguồn nước, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ phát triển thương hiệu tôm Cà Mau.

Theo ông Dương Vũ Nam - Phó Giám đốc Sở Công Thương, nguồn cua bố mẹ hiện chủ yếu khai thác tự nhiên, khiến chất lượng con giống chưa đồng đều. Hơn 70% sản lượng cua vẫn tiêu thụ tươi sống, tỷ lệ chế biến sâu còn thấp. Tỉnh đề xuất nghiên cứu chọn tạo cua bố mẹ chất lượng cao, ứng dụng công nghệ bảo quản, chế biến, truy xuất nguồn gốc và phát triển tài sản trí tuệ cho thương hiệu Cua Cà Mau.

Gắn nghiên cứu khoa học với nhu cầu doanh nghiệp

Trao đổi tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính cho biết, Bộ đang xây dựng Đề án phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vùng ĐBSCL đến năm 2030, tầm nhìn 2045, gồm 10 bài toán lớn và 50 nhiệm vụ cụ thể, tập trung ứng dụng công nghệ sinh học chọn tạo giống các đối tượng thủy sản chủ lực như tôm, cá tra, cua.

Các nhiệm vụ nghiên cứu sẽ gắn với sản phẩm thực tiễn, có sự tham gia của doanh nghiệp, trung tâm giống và nhà khoa học. Bộ sẽ phối hợp với địa phương tháo gỡ khó khăn trong thu gom, vận chuyển phụ phẩm thủy sản; hỗ trợ tiêu chuẩn, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm.

Đồng thời, Bộ hướng dẫn Cà Mau hoàn thiện đề xuất nhiệm vụ để tiếp cận các nguồn quỹ khoa học và công nghệ. Cục Sở hữu trí tuệ cũng đang xây dựng đề án phát triển cua Cà Mau theo chuỗi sản xuất, chế biến, thương mại và dịch vụ.

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Nguyễn Hồ Hải - Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau, cho biết địa phương đang đối mặt với nhiều thách thức do điều kiện tự nhiên, hạn chế về không gian phát triển và tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu. Đặc biệt, tình trạng sạt lở ven biển diễn biến phức tạp, đe dọa đời sống người dân, hệ sinh thái và diện tích rừng ngập mặn.

Trong khi quỹ đất phát triển hạn chế, việc bố trí tái định cư, di dời người dân để ứng phó với biến đổi khí hậu cũng gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, tỉnh xác định khoa học, công nghệ và chuyển đổi số là động lực quan trọng, nhất là trong dự báo, đánh giá tác động và xây dựng các giải pháp thích ứng lâu dài.

Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau cũng đề nghị Bộ quan tâm tháo gỡ vướng mắc trong xây dựng chính quyền số cấp xã, từ hạ tầng, công cụ hỗ trợ đến nguồn nhân lực. Việc phân cấp, phân quyền cần gắn với trách nhiệm cụ thể, bảo đảm cấp xã đủ thẩm quyền và điều kiện chủ động giải quyết công việc tại cơ sở, giảm sự phụ thuộc vào chỉ đạo của cấp trên.

Tỉnh mong muốn Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục quan tâm, định hướng và hướng dẫn cụ thể từng nhiệm vụ, hỗ trợ giải quyết những khó khăn trước mắt, đồng thời xây dựng kế hoạch thực hiện các mục tiêu dài hạn.

Kết luận buổi làm việc, ông Vũ Hải Quân - Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh, các nhiệm vụ khoa học, công nghệ phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, có đơn vị sẵn sàng tham gia và cam kết ứng dụng kết quả nghiên cứu, tránh tình trạng chỉ dừng lại ở đề xuất của cơ quan quản lý.

Theo Bộ trưởng, để triển khai hiệu quả một nhiệm vụ cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ba bên: địa phương, doanh nghiệp và Bộ Khoa học và Công nghệ. Trong đó, doanh nghiệp phải xác định rõ nhu cầu, nội dung công việc và khả năng đầu tư; địa phương và Bộ có trách nhiệm hỗ trợ tương ứng. Nguồn lực và trách nhiệm của từng bên phải được phân định cụ thể.

Việc bố trí ngân sách cần gắn với bài toán rõ ràng, xác định được công nghệ cần triển khai, sản phẩm đầu ra và hiệu quả ứng dụng. Nếu chưa làm rõ nhu cầu, chưa có doanh nghiệp tiếp nhận hoặc chưa xác định được công nghệ phù hợp thì đầu tư khó mang lại kết quả thực chất.

Dịp này, ông Trần Trung Tính - Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ và ông Nguyễn Minh Luân - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, ký kết chương trình phối hợp giữa hai đơn vị, tạo cơ sở triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giai đoạn 2026–2030.