Cà Mau: Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc gắn với phát triển du lịch bền vững

Cà Mau: Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc gắn với phát triển du lịch bền vững
Định hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số ở Cà Mau (Ảnh: T.N).

Xác định bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số gắn với phát triển bền vững, tỉnh Cà Mau đang triển khai nhiều giải pháp nhằm gìn giữ giá trị truyền thống, nâng cao đời sống đồng bào Khmer và khai thác tiềm năng du lịch cộng đồng, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương.

Nâng cao đời sống, phát huy vai trò cộng đồng

Những năm qua, đời sống đồng bào Khmer tại các phum, sóc trên địa bàn tỉnh từng bước được nâng lên. Bên cạnh chính sách hỗ trợ của Nhà nước, người dân chủ động ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi sản xuất và phát triển dịch vụ, góp phần tăng thu nhập, cải thiện đời sống.

Tại xã Hưng Hội, chính quyền địa phương chú trọng tạo điều kiện cho người dân, nhất là hộ nghèo và cận nghèo, tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Theo ông Ký Trọng Nghĩa - Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Hội, nguồn vốn này đã giúp nhiều hộ chuyển đổi mô hình sản xuất, đa dạng hóa sinh kế, phát triển thương mại, dịch vụ, góp phần cải thiện đời sống và thúc đẩy kinh tế nông thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Gia đình ông Thạch Ếch (ấp Nước Mặn, xã Hưng Hội) là một trong những hộ sử dụng hiệu quả nguồn vốn tín dụng chính sách. Ông cho biết, gia đình đã đầu tư mua vỏ lãi phục vụ đưa đón khách tham quan sông nước. Hoạt động này không chỉ tạo thêm nguồn thu mà còn giúp gia đình cải thiện điều kiện sinh hoạt, sửa chữa nhà cửa và từng bước mở rộng kinh doanh.

Những mô hình sinh kế gắn với lợi thế địa phương cho thấy hiệu quả khi chính sách hỗ trợ được kết hợp với sự chủ động của người dân. Đây cũng là hướng đi góp phần khai thác tiềm năng du lịch cộng đồng, tạo việc làm và nâng cao thu nhập tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Cùng với phát triển kinh tế, Cà Mau chú trọng phát huy vai trò của chức sắc, sư sãi và người có uy tín trong cộng đồng Khmer. Thông qua hoạt động tại các cơ sở tôn giáo và khu dân cư, lực lượng này tích cực phối hợp với chính quyền tuyên truyền, vận động đồng bào thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; xây dựng đời sống văn hóa, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Ông Danh Sen, thành viên Ban quản trị chùa Đơm Pôn (chùa Kim Cấu, xã Vĩnh Trạch) cho biết, các thành viên trong bổn tự thường xuyên phối hợp với chính quyền địa phương phổ biến chủ trương, chính sách đến phật tử, nhất là trong các dịp Lễ, Tết. Qua đó, giúp bà con nắm bắt thông tin, nâng cao nhận thức và vận dụng vào sản xuất, đời sống.

Theo Hòa thượng Dương Quân - Phó Chủ tịch Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh Cà Mau, Trụ trì chùa Prêk Chrou (chùa Xiêm Cán, xã Hiệp Thành), sự quan tâm của các cấp, ngành đã tạo động lực để đồng bào Khmer vươn lên phát triển kinh tế, chấp hành tốt pháp luật và tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước.

Ông Lương Văn Pho - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, công tác chăm lo đồng bào Khmer cần được triển khai toàn diện, gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Trong đó, trọng tâm là giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện nhà ở, giáo dục và y tế; đồng thời đẩy mạnh đào tạo nghề, trang bị kỹ năng số cho thanh niên Khmer, giúp người dân thích ứng với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh định hướng lồng ghép, sử dụng hiệu quả các nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, bảo đảm đầu tư có trọng tâm, tránh chồng chéo. Qua đó, phát huy vai trò chủ thể của người dân trong phát triển sản xuất, cải thiện sinh kế và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Gìn giữ di sản, mở hướng phát triển du lịch

Các lễ hội truyền thống và loại hình nghệ thuật dân gian, trong đó có nghệ thuật ghe ngo, được tỉnh Cà Mau quan tâm bảo tồn và phát huy giá trị (Ảnh: T.N).
Các lễ hội truyền thống và loại hình nghệ thuật dân gian, trong đó có nghệ thuật ghe ngo, được tỉnh Cà Mau quan tâm bảo tồn và phát huy giá trị (Ảnh: T.N).

Song song với các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh Cà Mau xác định đầu tư hạ tầng giao thông là một trong những động lực quan trọng để mở rộng kết nối vùng, thúc đẩy giao thương và khai thác tiềm năng du lịch. Các công trình như cao tốc Cần Thơ - Cà Mau và dự án nâng cấp Cảng hàng không Cà Mau được kỳ vọng tạo thuận lợi cho việc thu hút du khách, đưa những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số đến gần hơn với công chúng.

Đáng chú ý, tỉnh đang triển khai Đề án “Bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống, bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với du lịch và phát triển kinh tế trong kỷ nguyên mới”. Cụ thể hóa Quyết định số 2345 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Nghị định số 269 của Chính phủ, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 643, tập trung bảo tồn, phục dựng và phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào Khmer, Hoa và các dân tộc thiểu số khác tại các phum, sóc, khóm, ấp.

Theo ông Ngô Vũ Thăng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh đặt mục tiêu kiểm kê, lập danh mục bảo tồn 90% giá trị văn hóa truyền thống và không gian văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số có nguy cơ mai một. Đồng thời, phấn đấu phục dựng ít nhất 70% lễ hội tiêu biểu như Chôl Chnăm Thmây, Ok Om Bok, Sen Đôlta và các loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc như nhạc ngũ âm, múa Rô-băm, hát Dù-kê, Đờn ca tài tử.

Những tiết mục nghệ thuật Khmer đặc sắc góp phần tạo không khí vui tươi, phấn khởi trong các dịp Lễ (Ảnh: H.Đ).
Những tiết mục nghệ thuật Khmer đặc sắc góp phần tạo không khí vui tươi, phấn khởi trong các dịp Lễ (Ảnh: H.Đ).

Tỉnh cũng đặt mục tiêu 80% xã, phường vùng đồng bào dân tộc thiểu số duy trì ít nhất một câu lạc bộ, đội, nhóm thực hành văn hóa thường xuyên. Trong lĩnh vực chuyển đổi số, phấn đấu số hóa ít nhất 70% giá trị văn hóa truyền thống tiêu biểu trong giai đoạn 2026 - 2030, tiến tới hoàn thành 100% vào năm 2035; đồng thời hỗ trợ toàn bộ tuyến, điểm du lịch văn hóa cộng đồng cấp xã ứng dụng nền tảng số trong quảng bá di sản.

Cùng với đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực được chú trọng. Tỉnh phấn đấu bồi dưỡng kỹ năng quản lý và phát triển du lịch cộng đồng cho 100% cán bộ văn hóa cấp xã vùng dân tộc thiểu số; tổ chức tập huấn kỹ năng số cho 50% nghệ nhân, góp phần nâng cao năng lực bảo tồn, quảng bá và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống.

Để các di sản thực sự trở thành nguồn lực phát triển, Cà Mau định hướng gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm và các sản phẩm OCOP. Đây không chỉ là giải pháp khai thác tiềm năng, lợi thế địa phương mà còn tạo thêm sinh kế, việc làm, giúp đồng bào trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ hoạt động du lịch.

Tỉnh sẽ lồng ghép, bố trí kinh phí từ ngân sách và các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, đồng thời huy động sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã trong đầu tư, khai thác các sản phẩm du lịch văn hóa.

Với định hướng lấy cộng đồng làm chủ thể, bảo tồn di sản làm nền tảng và du lịch làm động lực khai thác giá trị, Cà Mau đang từng bước biến bản sắc văn hóa dân tộc thành nguồn lực nội sinh cho phát triển. Qua đó, vừa gìn giữ những giá trị truyền thống quý báu, vừa tạo sinh kế bền vững, góp phần nâng cao đời sống đồng bào và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Trọng Nghĩa