Buông lỏng quản lý, bảo vệ nguồn nước: Ì ạch cải tạo, nâng cấp công trình thủy công (Tiếp theo kỳ trước)

Việc cải tạo, nâng cấp các công trình thuỷ nông tạo điều kiện khơi thông dòng chảy, bảo vệ nguồn nước ngọt phục vụ sinh hoạ và sản xuất. Tuy nhiên, nhiều năm qua, việc cải tạo, nâng cấp hệ thống công trình thuỷ nông tại Hải Phòng chưa đáp ứng yêu cầu đề ra.

Dự án lớn nhôi nhai tiến độ

Dự án cải tạo, nâng cấp hệ thống thủy lợi Lai - Sàng -  Họng: thuộc hệ thống công trình thủy nông Đa Độ. Dự án hoàn thành thủ tục đầu tư từ năm 2001, do ban quản lý Công trình nông nghiệp- Phát triển nông thôn làm chủ đầu tư. Tuy nhiên, thời điểm đó gặp khó khăn về nguồn vốn nên sau nhiều năm chờ đợi, điều chỉnh phê duyệt, đến giữa năm 2008 dự án mới được khởi công với tổng vốn đầu tư 124 tỷ đồng, giao cho Công ty khai thác công trình thủy lợi Đa Độ làm chủ đầu tư. Thời gian thực hiện trong vòng 2 năm 2009- 2010. Qua nhiều lần các ban, ngành chức năng kiểm tra, đơn vị thi công hứa hẹn sẽ hoàn thành đúng tiến độ vào tháng 10 năm nay. Nhưng thời điểm này, bước sang tháng 11 nhưng dự án mới chỉ thực hiện được 70% khối lượng công việc, theo báo cáo mới nhất của chủ đầu tư. Hiện, dự án còn phần việc quan trọng nhất là gói thầu số 10 (nạo vét sông Lai - Sàng - Họng, xây mới và nâng cấp một số công trình trên tuyến sông này). Giải thích về nguyên nhân chậm chễ, Giám đốc kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty khai thác Công trình thủy lợi Đa Độ Nguyễn Văn Chọn cho biết công tác giải phóng mặt bằng gặp khó khăn nên đơn vị thi công không triển khai được một số phần việc còn lại ”. Hiện, một số địa phương có diện tích dự án đi qua chỉ dừng lại ở việc ra quyết định phê duyệt phương án đền bù như quận Dương Kinh, huyện Kiến Thụy. Riêng quận Đồ Sơn hiện chưa ra được quyết định đền bù…

Dự án cải tạo nâng cấp hệ thống thủy lợi kênh Hòn Ngọc, có vai trò quan trọng với sản xuất nông nghiệp của 17 xã phía Tây huyện Thủy Nguyên và tạo nguồn cấp nước cho khu công nghiệp, đô thị Minh Đức….Dự án được Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn phê duyệt từ năm 2003, dự kiến sau 3 năm thực hiện, đến năm 2007 hoàn thành. Tuy nhiên, quá trình thực hiện dự án nhôi nhai, kéo dài gần 7 năm, đến nay mới hoàn thiện. Sự chậm trễ này theo chủ đầu tư là Ban quản lý các công trình phát triển nông thôn Hải Phòng khẳng định, do thiếu nguồn vốn trong quá trình triển khai, quá trình thực hiện phải điều chỉnh hạng mục. Khởi động trong năm 2003, trong 2 năm đầu (2003- 2004) dự án mới thực hiện được 2 hạng mục công trình chính là cầu, cống; sau đó nằm chờ vốn, điều chỉnh quy hoạch. Đến năm 2006 mới tiếp tục thực hiện với tổng số vốn là hơn 117 tỷ đồng, bằng vốn vay nước ngoài. Quá trình điều chỉnh dự án có thêm hợp phần phát triển nông thôn…

Những năm qua, việc triển khai, thực hiện một số dự án cải tạo công trình thủy nông lớn trên địa bàn mới chỉ đáp ứng được các công trình đầu mối  hoặc các kênh dẫn nước chính, phục vụ sản xuất và cung cấp nước sạch cho đời sống sinh hoạt của nhân dân thành phố. Trong khi hệ thống công trình thủy nông trên địa bàn thành phố rất lớn, do đặc thù địa hình chia cắt bởi các con sông, trong đó có một số sông đầu nguồn cung cấp nước sạch cho sinh hoạt….Theo thống kê của Sở Nông nghiệp – Phát triển nông thôn, hệ thống thủy nông của thành phố bao gồm 709 trạm bơm điện, 3823 tuyến kênh chìm dài hơn 4000 km, 702 tuyến kênh dẫn nước sau trạm bơm điện và hàng nghìn tuyến kênh nội đồng. Hệ thống thủy nông này chủ yếu được xây dựng trong các  năm 1970 - 1980. Trải qua thời gian, các công trình, xuống cấp nặng, công nghệ lạc hậu, ảnh hưởng đến toàn hệ thống công trình thủy nông. Đặc biệt xuống cấp và ít được đầu tư là các tuyến kênh cấp 1,2, 3, trạm bơm điện…Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp – Phát triển nông thôn, toàn thành phố có 338 trạm bơm điện có công suất từ 500m3/h hiện hư hỏng, xuống cấp không bảo đảm an toàn trong quản lý, vận hành nhưng chưa được cải tạo, 227 tuyến kênh hút dài hơn 106 km có mái kênh bị vỡ lở, lòng kênh đầy ứ nhưng chưa được nạo vét, cải tạo…

Đặc biệt, trong vài năm gần đây, quá trình đô thị hóa và tốc độ phát triển công nghiệp nhanh làm phá vỡ hệ thống công trình thủy nông ở một số địa phương, gây ô nhiễm nguồn nước. Trên địa bàn huyện An Dương, là vùng ven đô, tốc độ có phát triển khu công nghiệp nhanh, hệ thống công trình thủy nông hiện bị phá vỡ quy hoạch. Theo phản ánh của Công ty khai thác công trình thủy lợi An Dương hiện các kênh Đại Bản, Tân Hưng Hồng, An Kim Hải… đang bị ô nhiễm nghiêm trong do nước xả thải của hàng loạt nhà máy, xí nghiệp trên địa bàn,…song chưa có giải pháp khắc phục kịp thời. Hệ thống thủy nông ở khu vực thị trấn Trường Sơn, An Lão gần đây cũng bị phá nát do ảnh hưởng của cụm công nghiệp An Tràng đang hoạt động. Một số người dân sinh sống sau Nhà máy sản xuất giày Sao Vàng, phàn nàn về tình trạng nước thải của nhà máy không qua xử lý chảy ra hệ thống mương của địa phương bốc mùi hôi thối, làm ô nhiễm nguồn nước khu vực, khiến nông dân canh tác kém hiệu quả..../.