Bước chuyển trong phát triển hạ tầng xanh Hà Nội

Những năm qua, Hà Nội đã dành nhiều nguồn lực phát triển cây xanh, cải tạo công viên, vườn hoa, chỉnh trang cảnh quan; nhưng việc phát triển cây xanh mới chỉ tập trung vào đất cây xanh sử dụng công cộng. Sau những thiệt hại do bão Yagi năm 2024 cho thấy yêu cầu chuyển từ phương thức quản lý xử lý sự cố sang chủ động đánh giá “sức khỏe” cây xanh, kiểm soát rủi ro, phòng ngừa nguy cơ cây gãy, đổ. Hơn nữa, trong bối cảnh quỹ đất đô thị ngày càng khan hiếm, việc tích hợp cây xanh với hạ tầng kỹ thuật, không gian công cộng, là hướng đi tất yếu.

Đề án xác định cây xanh là một phần hạ tầng sinh thái thiết yếu, giữ vai trò cốt lõi trong cấu trúc đô thị. TP hướng tới tổ chức mạng lưới không gian xanh đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm, kết nối cây xanh đường phố với hệ thống sông, hồ, hành lang sinh thái, vành đai xanh, không gian công cộng; gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Đề án đặt ra mục tiêu đến 2030, diện tích cây xanh đô thị đạt trên 10m²/người. TP sẽ cải tạo các công viên, vườn hoa hiện hữu theo hướng đa chức năng, kết hợp cây xanh, mặt nước. Việc thiết kế công viên, vườn hoa chú trọng hạn chế các công trình xây dựng cứng làm giảm diện tích cây xanh. TP cũng định hướng phát triển cây xanh đường phố, mái xanh, vườn trên mái, tường cây, thảm xanh thấm nước... Các quỹ đất xen kẹt, đất sau di dời cơ sở sản xuất, kho bãi, trụ sở cũ, đất công cộng chưa được sử dụng hiệu quả sẽ được ưu tiên làm công viên, vườn hoa. Các khu dân cư mật độ cao, khu vực thiếu cây xanh sẽ được ưu tiên phát triển những khoảng xanh.

Đề án nêu rõ đổi mới công tác quản lý, chăm sóc, bảo tồn cây xanh là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2026 - 2030. TP sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu số, quản lý đến từng cá thể cây, theo dõi lịch chăm sóc, cắt tỉa, kiểm tra an toàn cảnh báo sớm nguy cơ; di dời, thay thế 90 - 100% số cây nguy hiểm thuộc diện cần xử lý, cây chiếm dụng vỉa hè; thay thế toàn bộ các chủng loại cây bóng mát không phù hợp với đường phố đô thị. Việc trồng mới sẽ ưu tiên các giống cây bản địa có khả năng chống chịu cao, đồng bộ về chủng loại và cảnh quan, phù hợp đặc điểm từng tuyến phố. Một điều đặc biệt khác, người dân, DN có thể tham gia đề xuất đầu tư công viên, vườn hoa theo hình thức xã hội hóa, đăng ký trồng, chăm sóc và bảo vệ cây xanh.

Có thể nói, Đề án đã bám sát quan điểm “rừng trong phố - phố trong rừng” theo hướng hiện đại, thiết thực; không chỉ đơn thuần trồng thêm nhiều cây mà hướng tới xây dựng mạng lưới sinh thái liên hoàn, kết nối cây xanh, công viên, vườn hoa, sông hồ, không gian công cộng; vừa bảo tồn bản sắc cảnh quan Thủ đô, vừa nâng cao chất lượng môi trường sống, đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị bền vững; là bước chuyển trong phát triển hạ tầng xanh.