"Bước chậm cùng con": Hành trình xúc động của người mẹ có con mãi là em bé

"Bước chậm cùng con" được viết từ trải nghiệm rất thật của Tiến Sĩ Cao Thị Hồng Phương - một người mẹ, người đã đi qua hơn hai thập kỷ nuôi dạy hai người con với hai “nhịp đi” hoàn toàn khác nhau, để rồi nhận ra rằng, làm cha mẹ không phải là dẫn dắt con đi theo một con đường có sẵn, mà là học cách bước cùng con trên chính con đường riêng của chúng.

Cuốn sách là câu chuyện gia đình giản dị nhưng không hề dễ dàng: một người phụ nữ vừa làm mẹ của một người con trai lớn đã trưởng thành, hiểu chuyện, vừa là mẹ của một cô con gái mang trong mình những giới hạn về trí tuệ và vận động.

Người con trai, năm nay 26 tuổi, lớn lên theo quỹ đạo mà xã hội thường mong đợi: học hành giỏi giang, có khả năng tự lập và thấu hiểu.

Còn cô con gái, 23 tuổi, lại là một hành trình hoàn toàn khác. Em được chẩn đoán chậm phát triển từ nhỏ, và dù đã bước qua tuổi trưởng thành về mặt sinh học, em vẫn dừng lại ở một ngưỡng rất mong manh của nhận thức và kỹ năng sống: không biết đọc, không biết viết, chưa thể tự phục vụ bản thân, mọi sinh hoạt đều cần sự hỗ trợ.

Khoảng cách giữa hai “nhịp đi” ấy không chỉ là khoảng cách về khả năng, mà còn là thử thách âm thầm đối với trái tim và nghị lực của người mẹ.

Điều đáng nói là cuốn sách không tô đậm bi kịch, cũng không tìm cách khiến người đọc thương cảm theo cách dễ dãi. Tác giả lựa chọn một giọng điệu bình tĩnh, gần như thủ thỉ, kể lại hành trình của mình với tất cả những gì đã trải qua: Từ những bối rối khi nhận ra con khác biệt, những tháng năm kiên trì tìm cách can thiệp, những lúc kiệt sức vì không thấy tiến triển rõ rệt,... đến những khoảnh khắc rất nhỏ nhưng đủ để thắp lên hy vọng.

Chính sự chân thực ấy tạo nên những điểm chạm để người đọc thấy thực sự rung động. Bởi người đọc không chỉ thấy một câu chuyện, mà thấy cả một đời sống đang diễn ra, với đầy đủ ánh sáng và những vùng tối.

Tác giả bộc bạch: Đây là cuốn sách Phương kể về hành trình làm mẹ, vừa mong manh vừa bền bỉ, của một người mẹ với hai số phận khác nhau. Phương là mẹ của em Linh (23 tuổi), một em bé mang đến bao niềm hy vọng, mặc dù em không biết đọc biết viết, không thể tự phục vụ. Và đồng thời mẹ của Long (26 tuổi), cậu con trai ấm áp như ánh sáng mặt trời.

Cuốn sách này được hoàn thành với sự hòa quyện của lòng can đảm, cảm xúc, hy vọng, và yêu thương. Cuốn sách không được viết từ vị trí của một người đã vượt qua tất cả, mà của người trong cuộc. Một người mẹ, một gia đình, đã đi qua bàng hoàng, kiệt quệ, giận dữ, trống rỗng… và rất chậm, rất đau, học cách bước sang một trạng thái khác của tình yêu, chấp nhận mà không buông xuôi, hy vọng mà không ảo tưởng.

Hành trình đó khiến Phương nhận ra rằng những đứa trẻ khác biệt không chỉ thay đổi cuộc đời của cha mẹ, những em bé ấy buộc ta phải nhìn lại rất nhiều điều về thành công, kỳ vọng, và ý nghĩa của việc trưởng thành."

Hành trình làm mẹ trong “Bước chậm cùng con” vì thế không phải là hành trình chinh phục hay vượt qua theo nghĩa thông thường, mà là hành trình chấp nhận và thích nghi. Người mẹ không thể “đưa con về đích” theo những tiêu chuẩn quen thuộc, cũng không thể ép con chạy theo một tốc độ mà con không có khả năng đáp ứng. Điều duy nhất chị có thể làm là điều chỉnh chính mình: điều chỉnh kỳ vọng, điều chỉnh cách nhìn, và quan trọng nhất là điều chỉnh nhịp bước của bản thân.

Từ chỗ mong cô gái nhỏ thay đổi để phù hợp với thế giới, chị dần học cách thay đổi để phù hợp với con, để có thể ở bên con lâu hơn, bền hơn, mà không bị cuốn vào cảm giác bất lực.

Một trong những điểm khiến cuốn sách trở nên đặc biệt là cách tác giả đặt hai người con cạnh nhau, không phải để so sánh, mà để soi chiếu. Người con trai lớn, với sự trưởng thành và hiểu chuyện, không chỉ là niềm tự hào, mà còn là một điểm tựa tinh thần cho người mẹ.

Trong khi đó, cô con gái với những giới hạn của mình lại trở thành một “bài học sống” kéo dài, buộc người mẹ phải kiên nhẫn đến tận cùng. Hai con người, hai hành trình, hai tốc độ, nhưng cùng tồn tại trong một mái nhà, khiến cho tình yêu của người mẹ phải giãn nở theo những cách rất khác nhau. Và chính trong sự đối lập ấy, ý nghĩa của việc “bước chậm” được thể hiện rõ ràng hơn bao giờ hết: không phải là chậm lại một cách chung chung, mà là chậm lại đúng chỗ, đúng lúc, với đúng người.

Cuốn sách cũng đặt ra một câu hỏi âm thầm nhưng day dứt: thế nào là một cuộc đời “bình thường” và thế nào là một cuộc đời “trọn vẹn”?

Với cô con gái, những điều mà người khác coi kỹ năng tối thiểu – đọc, viết, tự chăm sóc bản thân – lại là những điều ngoài tầm với. Nhưng điều đó có đồng nghĩa với việc cuộc đời em kém ý nghĩa hơn? Tác giả không trả lời trực tiếp, nhưng qua cách chị chăm sóc, trò chuyện, kiên nhẫn ở bên con, người đọc có thể cảm nhận được một câu trả lời rất riêng: giá trị của một con người không nằm ở tốc độ hay thành tích, mà nằm ở cách họ được yêu thương và được sống trong sự chấp nhận.

Ở góc độ rộng hơn, “Bước chậm cùng con” không chỉ là câu chuyện của một gia đình, mà còn là một lời nhắc nhẹ về cách xã hội nhìn nhận sự khác biệt.

Trong một môi trường mà tiêu chuẩn thường được đặt ra khá cứng nhắc, những đứa trẻ “đi chậm” dễ bị gắn nhãn và bị bỏ lại phía sau. Cuốn sách không trực tiếp tranh luận, nhưng bằng chính câu chuyện của mình, nó mở ra một góc nhìn khác: thay vì chỉ hỏi làm thế nào để những đứa trẻ ấy bắt kịp, có lẽ chúng ta cũng cần hỏi làm thế nào để xã hội có thể rộng lòng hơn, linh hoạt hơn, để không ai bị bỏ quên chỉ vì họ không đi đúng nhịp.

Đọc hết cuốn sách, điều còn lại không phải là sự thương cảm, mà là một cảm giác tính lặng của sự soi chiếu. Người đọc không chỉ thấu hiểu tác giả, thấu hiểu những cảnh sống bên cạnh mình, mà còn giúp họ tự soi mình, soi cách mình đang đối xử với những người thân yêu, về những lần mình vô tình đòi hỏi,  thúc ép, so sánh, hoặc kỳ vọng quá mức.

Và có lẽ, sẽ có người tự hỏi: nếu một ngày nào đó, người mình yêu không thể đi nhanh như mình mong muốn, liệu mình có đủ kiên nhẫn để đi chậm lại cùng họ hay không.

“Bước chậm cùng con” vì thế không đưa ra một thông điệp lớn theo kiểu khẩu hiệu, mà gửi gắm một điều rất giản dị nhưng không dễ thực hiện: học cách điều chỉnh nhịp bước của mình vì người khác. Đó không phải là sự hy sinh theo nghĩa nặng nề, mà là một lựa chọn có ý thức, xuất phát từ tình yêu và sự hiểu biết.

Chia sẻ về lý do Tại sao Bước Chậm Cùng Con lại chọn tháng 4 để ra mắt bạn đọc? Tác giả cho biết: "Cứ mỗi dịp tháng 4, tôi lại chia sẻ một thông điệp nhân ngày Ánh sáng xanh, Light It Up Blue, cho những em bé thiệt thòi, như một cách rất riêng để nhắc mình nhớ về hành trình đã, đang và sẽ đi qua, và những điều khiến mình trưởng thành khi là mẹ của một đứa trẻ khác biệt."

Những năm trước, chia sẻ của tôi thường là những dòng ngắn, đủ để nói một điều gì đó còn dang dở trong lòng, nhưng năm nay, có lẽ mọi thứ đã khác, khi sau gần 7 năm, Bước Chậm Cùng Con không còn chỉ là những trang viết nằm trên blog không dám chia sẻ, là những mảnh nhỏ nằm trong máy tính, mà đã thực sự có thể đến tay bạn đọc. Cuốn sách bước đầu nhận được đồng cảm của bạn đọc, qua những lời nhắn nhủ chân thành.

Vì thế, tôi chọn để cuốn sách này ra đời vào ngày 18/4, Ngày Người khuyết tật Việt Nam.

Với tôi, ngày 18/4 không phải là một dấu mốc để nói về sự khác biệt, mà là một điểm chạm chân thật để đặt cuốn sách này vào đúng nơi nó thuộc về, nơi có những con người vẫn đang đi rất chậm, rất lặng lẽ, nhưng chưa bao giờ dừng lại.

Cuốn sách ra đời với mong muốn được chia sẻ, kết nối với các cha mẹ cùng cảnh ngộ, để họ biết rằng quá trình nuôi con khác biệt không hề cô đơn, ở ngoài kia có những gia đình âm thầm đồng hành cùng con. Ở đó có bóng tối, bất lực, khổ đau, nhưng cũng có những tia hy vọng và ánh sáng của bình minh. 

"Mong bạn đọc của "Bước chậm cùng con" luôn tìm thấy những an yên trong hành trình này." tác giả gửi lời tới những người đã và đang đồng cảm trong hành trình "Bước chậm cùng con"