Bốn chuyện ’nóng’ cần sửa

Là  giáo viên nhiều năm trong nghề, hàng chục năm làm công tác thi, thanh tra thi, chấm thi tốt nghiệp THPT, tuyển sinh đại học, cao đẳng, thi học sinh giỏi cấp  tỉnh, chúng tôi rất quan tâm Quy chế thi tốt nghiệp THPT.

Nhân Tiền Phong, mở diễn đàn tôi có một số đề xuất sau.

Để có một kỳ thi nghiêm túc, đỡ tốn kém sẽ còn tốn không ít giấy mực của các nhà giáo, nhà hoạch định chính sách. Ảnh: Hồng Vĩnh

Thứ nhất, cách tổ chức thi tốt nghiệp THPT theo cụm trường của Bộ được thực hiện năm vừa rồi, thực tế mỗi tỉnh thành chí ít cũng có đến mười mấy cụm thi, vài chục hội đồng thi. Tuy là tập trung về thành phố, thị xã, thị trấn nơi có điều kiện tốt hơn để tổ chức thi nhưng thực ra vẫn còn phân tán, nhỏ lẻ thì các cụm thi, hội đồng thi khó kiểm soát kịp thời và khó đạt được sự nghiêm túc, đồng bộ. Mà không có được sự nghiêm túc, đồng bộ trong mọi cụm thi, hội đồng thi thì làm sao tiến tới một kỳ thi chung được?

Phải tiến tới, mỗi tỉnh chỉ có từ 1 đến 3 cụm thi, với 5, 7 hội đồng thi, tất cả đều tập trung, dồn hết về trung tâm tỉnh lị. Tất nhiên, di chuyển xa  là khó khăn cho việc đi lại, ăn ở của nhiều thí sinh. Nhưng muốn có được sự chính xác, công bằng, nghiêm túc, đồng bộ của kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT thì không thể làm khác.

Thứ hai, lực lượng thanh tra ủy quyền, dẫu có tăng về quân số, song vẫn chưa nói lên được rằng họ có đủ năng lực, phẩm chất và công tâm, trách nhiệm để làm tốt vai trò, chức trách người thanh tra, nhất là ngăn chặn những biểu hiện tiêu cực. Năm 2007, thanh tra Bộ có uy, giám thị, thí sinh còn nể, sợ. Nhưng năm 2008, 2009 vừa rồi, “liều thuốc” thanh tra ở nhiều hội đồng đã bị nhờn, thậm chí có nơi bị tê liệt.

Cái chính là ở bản thân người làm thanh tra, hầu hết được rút từ giảng viên, giáo viên các trường chuyên nghiệp, cũng chẳng còn mấy mặn mà, mình làm nghiêm, làm hung, làm dữ thì rốt cuộc được chi, thôi cứ nhẹ nhàng, chơi chơi để (sở tại) còn thương (tâm lý này không ít). Thành thử, thanh tra ủy quyền của Bộ đã mất nhiều thanh thế từ năm vừa rồi? Tất nhiên, bây giờ bảo bỏ hoặc thanh tra  bớt đi là không thể được.

Vấn đề ở chỗ là Bộ làm thế nào để họ làm việc hết mình, công tâm, trách nhiệm. Muốn vậy phải có chế độ thỏa đáng cho họ, có thưởng, phạt công minh, ở mỗi tỉnh phải vài đoàn thanh tra Bộ có đủ uy, thế, thường xuyên đi kiểm tra đột xuất hội đồng thi và thanh tra viên ở đó mới được. Nếu cứ để cho họ tự tung, tự tác thì không ổn .

Thứ ba, cái đáng sợ, đáng lo là thái độ, tinh thần trách nhiệm của các lực lượng tại địa phương, gồm lãnh đạo sở, các trường và giáo viên... tham gia kỳ thi. Lực lượng này rất hùng hậu, được hay không, nghiêm túc, công bằng hay không... đều do lực lượng này mà ra.

Bao nhiêu kỳ thi tốt nghiệp THPT qua, chúng tôi không hiểu sao Bộ lại quá tin tưởng khi giao toàn bộ khâu tổ chức kỳ thi cho Sở, các lãnh đạo (hiệu trưởng, hiệu phó), các thầy cô giáo các trường trong nội bộ của huyện tỉnh đó? Vì, trong thực tế, họ vẫn còn nặng tư tưởng tình thương mến thương con em mình, địa phương mình, rồi căn bệnh thành tích vẫn còn nặng.

Hai năm qua, kỳ thi tốt nghiệp chưa phản ánh đúng thực chất... là do tâm lý, suy nghĩ trên chi phối. Thiết nghĩ không thể để lãnh đạo hội đồng thi và tất cả giám thị trong tỉnh coi thi học sinh trong tỉnh hoán đổi toàn bộ lãnh đạo hội đồng và giám thị tỉnh này đi tỉnh khác, có vậy mới đảm bảo tính khách quan, nghiêm túc. Tuy có tốn kém khi di chuyển đi xa, nhưng để cho kỳ thi đạt được mục đích đề ra thì dù có tốn kém về tài chính vẫn nên làm.

Thứ tư, chấm các môn trắc nghiệm khách quan bằng máy quét nên tiếp tục giao cho sở tại từng tỉnh làm. Nhưng quy trình chấm và khâu giám sát, thanh tra cần được tăng cường hơn.

Chấm chéo các môn tự luận như  năm vừa rồi, nhìn chung là  tốt, việc đánh giá, cho điểm của giám khảo là khách quan, chính xác. Kết quả  chấm thanh tra lại của Bộ cho thấy điều đó. Yếu tố châm chước, nhẹ nhàng cho học sinh tỉnh mình như nhiều năm trước đó không còn nữa. Nhưng tính đồng bộ trong đánh giá chưa cao, vì các hội đồng chấm bị chia nhỏ ra từng tỉnh, tỉnh này chấm tỉnh khác.

Để khắc phục hạn chế này, Bộ nên gom về một số cụm chấm, có thể tập trung về 10 cụm chấm chẳng hạn. Tất nhiên, việc ăn ở, đi lại của giám khảo sẽ vất vả và tốn kém. Khâu thảo luận ở các tổ chấm rất quan trọng, các tổ trưởng chấm ở mỗi bộ môn phải có tiếng nói thống nhất trong cách hướng dẫn chấm cho tất cả giám khảo môn đó. Mỗi anh một kiểu, anh thì bám chặt theo đáp án chấm, anh thì chấm thoáng, cho điểm dễ dàng, là không ổn.