Bội chi ngân sách kinh niên: Do phải nuôi bộ máy khổng lồ?

(PLO) - Theo nhiều chuyên gia kinh tế, nếu không quyết liệt trong việc cải cách bộ máy hành chính, cải thiện cơ cấu chi tiêu, tương lai gần sẽ không có nguồn thu nào có thể “nuôi” bộ máy hành chính khổng lồ như hiện nay. 
Ảnh minh họa Ảnh minh họa

Chi thường xuyên chiếm 73% tổng chi

Theo Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), tính đến 15/09/2017, tổng thu ngân sách nhà nước (NSNN) ước đạt 786,3 nghìn tỷ đồng, tăng 18,2% và bằng 64,9% dự toán năm. Trong đó, thu nội địa đạt 617,7 nghìn tỷ đồng, chiếm 78,6% tổng thu. Thu từ khu vực ngoài Nhà nước và khu vực FDI (không kể dầu thô) lần lượt đạt 120,2 và 111,4 nghìn tỷ đồng, tương đương 61,8% và 55,4% dự toán. 

Trong khi tổng chi NSNN tính đến 15/09 ước đạt 851,5 nghìn tỷ đồng và chỉ bằng 61,2% dự toán. Và ước tính bội chi ngân sách đến cuối quý 3 tiếp tục ở mức thấp khi chỉ đạt 65,2 nghìn tỷ đồng, thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây (2015: 136 nghìn tỷ; 2016: 154,2 nghìn tỷ).  

Theo VEPR, trong bối cảnh tiến độ thực hiện giải ngân vốn đầu tư phát triển còn chậm, ngày 03/08 vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 70/NQ-CP về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công nhằm mục tiêu giải ngân hết kế hoạch vốn đầu tư công năm 2017. Việc đẩy mạnh giải ngân vốn được cho là vừa góp phần thúc đẩy tăng trưởng, vừa giảm tình trạng sử dụng lãng phí và kém hiệu quả vốn đầu tư công như hiện nay. 

Đáng chú ý, trong 3 quý chi dành cho đầu tư phát triển tiếp tục duy trì ở mức thấp, ước tính đạt 153 nghìn tỷ đồng và chỉ chiếm 18,0% tổng chi. Trong khi đó, phần lớn tổng chi (khoảng 73%) là dành cho chi thường xuyên với 623 nghìn tỷ đồng.  “Thực trạng này tiếp tục cho thấy sự thiếu cân bằng và bất hợp lý của tổng chi khi nguồn lực cho tăng trưởng dài hạn như đầu tư công bị hạn chế tương đối so với việc phục vụ nhu cầu ngắn hạn như chi thường xuyên và trả nợ”- Báo cáo quý 3 của VEPR nhận định.

Tăng thu không phải là giải pháp

Giải quyết vấn đề bội chi NSNN, Bộ Tài chính  đưa ra đề xuất dự thảo cải cách thuế, trong đó có đề nghị tăng thuế VAT. TS. Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng VEPR cho rằng, tăng thuế có thể giúp cải thiện nguồn thu trong ngắn hạn nhưng lại tăng gánh nặng lên nền kinh tế, giảm hiệu quả và động lực chung, từ đó ảnh hưởng tới tăng trưởng và do đó là cơ sở nguồn thu. Do vậy, chuyên gia kinh tế này nói rất nên thận trọng với việc tăng thuế VAT trong bối cảnh hiện nay.

 Đồng tình quan điểm, TS. Lê Đăng Doanh cho rằng, Nghị quyết 07 về chủ trương, giải pháp cơ cấu lại NSNN ngày 18/11/2016 của Bộ Chính trị đòi hỏi tái cơ cấu toàn bộ ngân sách, giảm chi tiêu thường xuyên nhưng cho đến nay chỉ thấy Bộ Tài chính đưa ra giải pháp là tăng thu như: phí môi trường, xăng, thuế VAT... nhưng đây không phải là giải pháp mà cái cần làm là giảm chi tiêu thường xuyên.  

PGS.TS. Phạm Thế Anh (Đại học Kinh tế Quốc dân) nhấn mạnh, ngân sách và nợ công là vấn đề dài hạn của nền kinh tế nhưng chưa được giải quyết hiệu quả trong nhiều năm qua. Theo chuyên gia này, hiện Chính phủ đang xoay quanh biện pháp tăng thu. Tuy nhiên, nguyên nhân thâm hụt ngân sách và nợ công của Việt Nam nằm ở vấn đề chi tiêu chứ không phải vấn đề thu ngân sách. “Vấn đề chi tiêu của chúng ta vừa tăng cao, vừa mất cân đối giữa chi tiêu dùng và chi đầu tư phát triển.  Và chúng ta thấy tỷ lệ thu ngân sách trên GDP của Việt Nam nên cho rằng nó đang giảm nhưng thực ra nó không giảm. Chúng ta đừng lầm tưởng cái tỷ lệ thu thuế của Bộ Tài chính so với GDP đang thấp để chúng ta viện dẫn việc tăng thu là rất nguy hiểm ” – TS. Anh cảnh báo.  

Nhiều chuyên gia kinh tế than phiền, chi thường xuyên hiện nay vẫn quá cao do phải nuôi bộ máy hành chính quá cồng kềnh.  “Hiện NS vẫn còn cầm cự được bởi chúng ta đang bán dần tài sản, đặc biệt là tài sản doanh nghiệp nhà nước (DNNN) nên vẫn bù được một khoản lớn. Nếu chúng ta không quyết liệt trong việc cải cách bộ máy hành chính, cải cách trong chi tiêu thì trong tương lai, khi chúng ta bán hết DNNN đi thì không có cách gì, không có nguồn thu nào để có thể nuôi bộ máy lớn như thế”- chuyên gia Anh lưu ý.   

Theo TS. Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng Viện VEPR, với tình trạng bội chi NSNN dai dẳng trong thời gian qua, cải thiện cơ cấu chi tiêu theo hướng tiết kiệm chi thường xuyên là một giải pháp quan trọng. Chuyên gia này cho rằng, giải pháp cần thiết để giải quyết tình trạng bội chi NSNN là phải xây dựng cho được cơ sở hạ tầng thông tin tài chính hiệu quả và minh bạch của người dân và doanh nghiệp, qua đó tăng hiệu lực của nguồn thuế trực thu hiện hành. Bên cạnh đó, giải pháp thúc đẩy tăng trưởng thông qua cải cách thể chế và hành chính, đặc biệt chú trọng đối với khu vực kinh tế tư nhân, đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện năng suất, qua đó duy trì nguồn thu bền vững.  

Sẽ không còn “cơm” để nuôi bộ máy hành chính

“Hiện NS vẫn còn cầm cự được bởi chúng ta đang bán dần tài sản, đặc biệt là tài sản DNNN nên vẫn bù được một khoản lớn. Nếu chúng ta không quyết liệt trong việc cải cách bộ máy hành chính, cải cách trong chi tiêu thì trong tương lai, khi chúng ta bán hết DNNN đi thì không có cách gì, không có nguồn thu nào để có thể nuôi bộ máy lớn như thế”  - PGS.TS. Phạm Thế Anh

Phi Hùng
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Kiến nghị phục hồi sản xuất công nghiệp

Hai nhà máy điện Cà Mau 1 & 2 giảm sản lượng, khiến số nộp ngân sách có thể chỉ đạt 32% so với hàng năm.
(PLVN) -  Giãn cách xã hội liên tục ở nhiều tỉnh, thành khiến cho tình hình tiêu thụ và sản xuất công nghiệp gặp nhiều khó khăn. Hàng loạt địa phương đã gửi kiến nghị đến Chính phủ và các bộ, ngành các biện pháp để phục hồi sản xuất.

Sáu địa phương đầu tiên thực hiện hóa đơn điện tử

Từ ngày 1/7/2022, hầu hết doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, hộ, cá nhân kinh doanh thực hiện hóa đơn điện tử.
(PLVN) -  Triển khai Nghị định 123/2020/NĐ-CP quy định về hóa đơn, chứng từ, từ ngày 1/7/2022, hầu hết doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, hộ, cá nhân kinh doanh thực hiện hóa đơn điện tử. Theo lộ trình, 6 địa phương đầu tiên sẽ thực hiện giai đoạn I từ tháng 11/2021.

Nỗ lực sớm gỡ “Thẻ vàng” của EC để phát triển nghề cá bền vững

Buổi họp trực tuyến của Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh Bình Thuận sáng 24/9.
(PLVN) - Đó là lời khẳng định của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận Nguyễn Văn Phong trong cuộc họp trực tuyến sáng nay (24/9) của Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh về tình hình nhiệm vụ, giải pháp phòng, chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trên địa bàn tỉnh.

Đà Nẵng tìm hướng tháo gỡ khó khăn, phục hồi kinh tế khi đại dịch COVID-19 vẫn phức tạp

Nhiều doanh nghiệp Đà Nẵng lao đao thời gian qua do ảnh hưởng của dịch COVID-19.
(PLVN) - Làn sóng dịch COVID-19 lần thứ 4 bùng phát kể từ 30/4 đến nay đã khiến nhiều doanh nghiệp Đà Nẵng lao đao, thậm chí tạm ngưng hoạt động, giải thể. Với tình hình vẫn chưa thể kiểm soát được như hiện nay, Đà Nẵng đang nỗ lực tìm hướng phục hồi kinh tế, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp

Nhiều kỳ vọng tại dự án cảng Vạn Ninh hơn 2.200 tỷ đồng

Nhân viên đơn vị tư vấn, thiết kế làm việc tại khu vực xây cảng Vạn Ninh
(PLVN) -  Được xây dựng ở khu vực chiến lược kinh tế thuộc thành phố Móng Cái (Quảng Ninh), Cảng biển Vạn Ninh được kỳ vọng không chỉ là điểm trung chuyển hàng hoá trong nước mà còn giữ vai trò cửa ngõ kết nối giữa Trung Quốc, các nước Đông Bắc Á với Việt Nam và ASEAN.

Đề xuất mới bị đánh giá “tăng chi phí về môi trường cho doanh nghiệp”: Cơ quan soạn thảo phản hồi gì?

Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng, các quy định mới về đối tượng quan trắc tự động, tái chế... có lộ trình cụ thể để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
(PLVN) -  Mới đây, một số tổ chức, hiệp hội doanh nghiệp cho rằng, dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường sẽ làm tăng gánh nặng, chi phí về môi trường cho doanh nghiệp. Trước ý kiến này, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có thông tin phản hồi.

“Thủ phủ” hồng xứ Nghệ vào vụ thu hoạch

Cây hồng trĩu quả
(PLVN) - Nhờ thời tiết thuận lợi nên cây hồng ở xã Nam Anh sinh trưởng và phát triển tốt, trái ngược với sự mất mùa của 2 năm trước. Ước tính sản lượng hồng ở Nam Anh năm nay đạt khoảng 500 tấn.

Thêm 7 ngân hàng tham gia Chuyển tiền nhanh Napas247 bằng mã VietQR

Thêm 7 ngân hàng tham gia Chuyển tiền nhanh Napas247 bằng mã VietQR
(PLVN) - Từ 23/9/2021, dịch vụ “Chuyển nhanh Napas247” bằng mã VietQR mở rộng kết nối mới với 7 ngân hàng gồm: GPBank, PVcomBank, NCB, PGB, Shinhan Bank, HDB, SCB. Đến thời điểm hiện tại, khách hàng đã có thể thực hiện giao dịch chuyển tiền bằng mã QR trên ứng dụng mobile banking của 21 ngân hàng.

Phú Thọ khắc phục khó khăn trong nuôi trồng thủy sản

Mô hình nuôi cá “sông trong ao” của gia đình anh Thiều Minh Thế, xã Xuân Lộc, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ.
(PLVN) -  Là địa phương có tiềm năng và lợi thế rất lớn trong phát triển thủy sản, tỉnh Phú Thọ đang dần hướng đến việc tập trung đầu tư thâm canh đối với việc nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, hướng phát triển này vẫn còn khó khăn do nhiều nguyên nhân.