Bộ Y tế nói về sai phạm trong dự trữ Tamiflu

 
Dư luận đang xôn xao việc Thanh tra Chính phủ (TTCP) kết luận về những sai phạm của Bộ Y tế và các đơn vị liên quan trong việc mua thuốc Tamiflu và thuốc có hoạt chất Oseltamivir phục vụ phòng, chữa bệnh dịch cúm gia cầm trên người (cúm A/H5N1): Bộ Y tế sẽ xử lý ra sao; sai phạm xảy ra từ năm 2005, tại sao đến nay mới được phát hiện…

Bỏ giá rẻ, mua giá cao

Theo TTCP, Bộ Y tế đã không xác định đúng diễn biến của dịch cúm A/H5N1, dẫn đến việc đề xuất dự trữ 30 triệu viên thuốc (tương đương 3 triệu liều cho 3 triệu người), trong khi từ năm 2003- 2005, cả nước chỉ ghi nhận có 91 trường hợp mắc bệnh.

Tại cuộc họp ngày 9/11/2005, Bộ Y tế đã thông báo cho biết, Bộ này đã có đơn đặt hàng mua 25 triệu viên nang Tamiflu với Roche, và đến tháng 8/2006 sẽ đáp ứng đủ số lượng thuốc mà VN cần mua.  Phía Cty Roche cũng đã thông báo giá bán nguyên liệu cho Bộ Y tế là 7.000 EUR/kg nguyên liệu sản xuất thuốc (khoảng 8.500 USD/kg ). Tuy nhiên, không hiểu sao sau đó Bộ Y tế đã không đặt mua nguyên liệu của Roche mà đặt hàng của 4 công ty dược (Cty  Stada Việt Nam, Cty Cổ phần Dược phẩm Imexpharm, Cty Dược và Vật tư Y tế Phú Yên (Pymepharco) và Cty cổ phần dược phẩm Cửu Long) để mua nguyên liệu của nhà sản xuất Hetero Labs Limited (Ấn Độ).

So với giá Roche chào hàng, giá mua nguyên liệu của 4 cty trên cao hơn từ 500 - 9.500 USD/kg. Với tổng số nguyên liệu đặt mua là hơn 2.000 kg, như vậy số tiền mua đắt hơn lên đến nhiều triệu USD. Theo TTCP, việc Bộ Y tế không báo cáo và xin phép Thủ tướng Chính phủ trước khi đặt hàng sản xuất và cung cấp thuốc với 4 cty trên là vi phạm các Quyết định 1239/2005 và Quyết định 1259/2005 của Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện kế hoạch dự trữ Tamiflu và sản xuất thuốc có hoạt chất Oseltamivir.

Đặc biệt, điều mà dư luận quan tâm là Oseltamivir của Roche có hạn dùng là 10 năm trong khi nguyên liệu của nhà sản xuất Ấn Độ chỉ có hạn 3 năm. Việc mua Oseltamivir hạn dùng ngắn đã kéo theo một hệ quả khác là gần 10 triệu viên thuốc chống cúm sản xuất trong nước không có cơ hội sử dụng vì đến tháng 3.2009 là đã hết "date", và tương lai sẽ phải đem đi tiêu hủy. Với giá thành gần 28.000 đồng/viên thuốc, số tiền chi cho gần 10 triệu viên lên tới trên 275 tỉ đồng.

Bên cạnh việc kiến nghị Bộ Y tế tiến hành kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các cá nhân tập thể liên quan đến sai phạm, TTCP còn yêu cầu các cty tham gia sản xuất thuốc nộp trên 2,8 triệu USD vào tài khoản tạm giữ. Đồng thời, kiến nghị cơ quan điều tra làm rõ giá mua nguyên liệu thuốc của 4 công ty và hơn 3,8 triệu USD để ngoài sổ sách của Cty CP dược phẩm Cửu Long.

Bộ Y tế đồng tình với kết luận của TTCP

Về vụ việc này, trả lời phóng viên Báo PLVN, ông Nguyễn Huy Quang, Vụ phó Vụ Pháp chế, Bộ Y tế cho biết: Hiện nay, dù TTCP đã kết luận, nhưng trong kết luận lại ghi “chờ ý kiến của Thủ tướng Chính phủ về vấn đề này”. Tuy nhiên, quan điểm của Bộ Y tế là tôn trọng và đồng tình với kết luận của TTCP; những vấn đề TTCP đưa ra đều có chứng cứ pháp lý và phù hợp.

Thưa ông, trong phạm vi thẩm quyền của mình, trước mắt Bộ Y tế sẽ xử lý sai phạm ra sao?

Sau khi Thủ tướng Chính phủ có ý kiến về việc xử lý các trường hợp hợp sai phạm trong việc nhập thuốc Tamiflu, lãnh đạo Bộ Y tế đã chỉ đạo các cá nhân và đơn vị liên quan phải phối hợp với TTCP để có những kết luận chính xác và trung thực. Bộ sẽ tiến hành kiểm điểm trách nhiệm đối với các cá nhân, tập thể liên quan đến vụ việc này. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm sẽ xử lý nghiêm minh, không phân biệt người đó ở cương vị lãnh đạo nào.

 Thưa ông, sai phạm xảy ra từ những năm 2005-2006, sao đến nay mới được phát hiện?

 Tôi nghĩ là do kết quả của một quá trình giám sát của công tác thanh tra, kiểm tra về tài chính của các cơ quan chức năng. Và qua những lần thanh- kiểm tra này thì sai phạm mới được phát hiện.

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế thì sai phạm xảy ra từ khóa trước. Vậy trách nhiệm của các cơ quan tham mưu cho lãnh đạo Bộ như thế nào?

Chắc chắn là phải đặt ra trách nhiệm của các cơ quan này. Kết luận của TTCP cũng đã giao cho cơ quan điều tra xem xét vấn đề chênh lệch giá mua nguyên liệu thuốc (chắc sẽ có dấu hiệu trách nhiệm hình sự). Khi chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra, họ sẽ có những kết luận cụ thể. Nhưng qua đây cũng là bài học đắt giá đối với Bộ Y tế trong việc quản lý tài chính (quá trình đấu thầu, chỉ định thầu…) và cũng là bài học cho các đơn vị chức năng trong công tác tham mưu cho lãnh đạo Bộ để chấn chỉnh công tác quản lý về đấu thầu.

 Đối với số thuốc sắp hết hạn sử dụng, Bộ đã có hướng xử lý thế nào, thưa ông?

Hiện Bộ Y tế đang đợi Thủ tướng Chính phủ cho ý kiến. Sau khi có ý kiến của Thủ tướng, chúng tôi sẽ có hướng giải quyết cụ thể. Nhưng  khi giải quyết, về nguyên tắc nếu thuốc đã hết hạn sử dụng thì phải hủy bỏ. Chúng ta phải đặt lại vấn đề: kể cả trong trường hợp mua thuốc của Roche với giá rẻ và thực hiện đúng quy định đấu thầu…nhưng nếu dịch không xảy ra và khi thuốc hết hạn sử dụng thì chúng ta cũng phải hủy.

 Đối với các Cty dược có sai phạm trong việc nhập thuốc Tamiflu, trong thời gian tới Bộ Y tế có cho phép họ được tiếp tục hoạt động trong lĩnh vực này?

Nếu họ có đủ các điều kiện để nhập khẩu thì vẫn được hoạt động bình thường. Đối với những sai phạm trong vụ việc thì chỉ những cá nhân nào liên quan, người đó phải chịu trách nhiệm, kể cả đã về hưu.

Nói như vậy thì các cơ quan cấp trên chịu trách nhiệm quản lý trực tiếp doanh nghiệp để xảy ra sai phạm thì xử lý ra sao?

Về nguyên tắc, người nào thực hiện hành vi vi phạm thì người đó phải chịu trách nhiệm. Còn các cơ quan quản lý cấp trên do buông lỏng quản lý mà để xảy ra sai phạm thì cũng phải liên đới chịu trách nhiệm.

Có ý kiến cho rằng, để được chỉ định nhập khẩu thuốc Tamiflu, lãnh đạo của 4 doanh nghiệp dược phải có mối quan hệ thân thiết như thế nào đó với các lãnh đạo Bộ Y tế? 

Vấn đề này khi thanh tra bất kỳ vụ việc nào, cơ quan thanh tra cũng phải tìm hiểu để làm rõ các mối quan hệ liên quan. Tất nhiên, cơ quan thanh tra cũng phải làm rõ xem các doanh nghiệp được chỉ định nhập thuốc có đáp ứng đủ các tiêu chí và điều kiện mà Bộ Y tế đưa ra hay không. Nếu họ đáp ứng đủ các tiêu chí này thì đương nhiên được quyền nhập khẩu thuốc.

Vân Anh