Bộ Y tế khuyến khích kết hôn trước 30 tuổi, sinh đủ 2 con

Bộ Y tế vừa ban hành thông tư hướng dẫn một số nội dung thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035, giai đoạn 1 từ 2026 - 2030.

Thông tư có hiệu lực từ ngày 8/9/2026, nhằm thực hiện các dự án về nâng cao năng lực mạng lưới y tế cơ sở; nâng cao hiệu quả hệ thống phòng bệnh và nâng cao sức khỏe; dân số và phát triển; nâng cao chất lượng chăm sóc xã hội cho người dễ bị tổn thương.

Khuyến khích nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi

Một trong những nội dung đáng chú ý là khuyến khích nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi. Theo định hướng, ngành Y tế sẽ tăng cường cung cấp kiến thức liên quan trực tiếp đến việc chuẩn bị kết hôn cho nam nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn; đến việc mang thai và nuôi con nhỏ cho phụ nữ mang thai, nuôi con nhỏ trên nền tảng số.

Hằng năm, Sở Y tế các tỉnh, thành phố lựa chọn 50% số cấp xã, tại mỗi xã, phường tổ chức ít nhất 01 cuộc tọa đàm, nói chuyện chuyên đề cho nam, nữ thanh niên về chuẩn bị kết hôn; chăm sóc sức khỏe khi mang thai, chăm sóc và nuôi con nhỏ; lợi ích của việc sinh đủ 2 con và các chính sách khuyến khích sinh đủ hai con.

Lựa chọn 20% số cấp xã, tại mỗi xã, phường tổ chức ít nhất 01 hội nghị, hội thảo, tọa đàm cập nhật kiến thức, kỹ năng. Nội dung tập trung về các chủ đề hôn nhân và gia đình; sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình dục; mang thai và sinh con; sử dụng và quản lý tài chính gia đình cho nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn.

Đồng thời, tổ chức khóa học trước kết hôn cho nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn.

Khuyến khích sinh đủ hai con tại các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp

Một trọng tâm khác của chương trình là khuyến khích các cá nhân, cặp vợ chồng sinh con, sinh đủ 2 con tại các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp. Theo chương trình, 10 tỉnh, thành phố thuộc nhóm này gồm Hà Nội, Khánh Hòa, Đồng Nai, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau, Cần Thơ, Tây Ninh và TP Hồ Chí Minh sẽ được ngành Y tế cung cấp kiến thức, nâng cao năng lực cho cán bộ y tế - dân số cấp xã về triển khai các chính sách khuyến khích sinh đủ 2 con và những dịch vụ y tế liên quan.

Không dừng ở hoạt động tuyên truyền, chương trình dự kiến tổ chức phát động phong trào khuyến khích các cặp vợ chồng, cá nhân sinh đủ 2 con. Ở cấp Trung ương, Cục Dân số tổ chức lễ mít tinh phát động phong trào và biểu dương, tôn vinh các điển hình tiên tiến trong thực hiện phong trào trên toàn quốc vào năm 2027 và 2029.

Tại cấp địa phương, hoạt động này được tổ chức hằng năm, với các hình thức như hội thi, liên hoan tuyên truyền, tọa đàm, tư vấn, nói chuyện chuyên đề và đối thoại chính sách dành cho nam, nữ thanh niên và các cặp vợ chồng trẻ. Hằng năm, 50% số cấp xã tại mỗi xã, phường triển khai thực hiện phong trào khuyến khích các cá nhân, cặp vợ chồng sinh con, sinh đủ 2 con và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.

Dự phòng vô sinh tại cộng đồng cho các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ

Đáng chú ý, song song với giải pháp khuyến khích sinh đủ 2 con, chương trình dành một nội dung riêng cho dự phòng vô sinh tại cộng đồng đối với các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ. Hằng năm, Sở Y tế các tỉnh, thành phố lựa chọn cơ sở y tế đủ điều kiện thực hiện khám, sàng lọc vô sinh tại cộng đồng.

Khoảng 10% số cấp xã được lựa chọn triển khai chiến dịch truyền thông, tư vấn tuyên truyền tại cộng đồng về các yếu tố nguy cơ gây vô sinh và tầm quan trọng của khám sức khỏe sinh sản định kỳ; trong đó ưu tiên các xã, phường có khu công nghiệp.

Đặc biệt, chương trình dự kiến thí điểm tầm soát đối với các cặp vợ chồng đã kết hôn trên 12 tháng có nguy cơ vô sinh tại các xã có khu công nghiệp thuộc 10 tỉnh, thành phố có mức sinh thấp. Các cặp vợ chồng có nguy cơ sẽ được hỗ trợ khám, tư vấn và thực hiện một số dịch vụ kỹ thuật y tế sàng lọc nguy cơ dẫn đến vô sinh như khám, xét nghiệm, siêu âm, sàng lọc, chiếu, chụp theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế.

Đối với người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội, người thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đơn vị hành chính cấp xã đặc biệt khó khăn…, chương trình có nội dung lập danh sách và hỗ trợ trực tiếp khi tham gia hoạt động khám, sàng lọc.

Tổ chức điều tra nhân khẩu học và sức khỏe

Bên cạnh các hoạt động truyền thông, tư vấn và cung cấp dịch vụ, chương trình cũng dự kiến tổ chức điều tra nhân khẩu học và sức khỏe trong giai đoạn 2027-2028. Nội dung khảo sát tập trung thu thập thông tin về hộ gia đình, đặc điểm nhân khẩu học, sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục, kế hoạch hóa gia đình, sức khỏe bà mẹ và trẻ em, mức sinh và số con mong muốn.

Khảo sát cũng nhằm tìm hiểu những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sinh con và số con mong muốn của các cặp vợ chồng, nam, nữ thanh niên; đồng thời xem xét mối quan hệ giữa quy mô dân số, mức sinh với quá trình phát triển và những nghiên cứu chuyên đề khác. Dự kiến thực hiện trong các năm 2027, 2029 và 2030.