Bộ Xây dựng kiến nghị một số giải pháp ứng phó tình trạng giá vật liệu tăng
Bộ Xây dựng có văn bản về tác động của biến động giá xăng dầu tới tình hình đầu tư xây dựng.
Theo Bộ Xây dựng, sau giai đoạn duy trì ổn định năm 2025 và hai tháng đầu năm 2026, giá nhiên liệu đã tăng cao trong tháng 3, đặc biệt là mặt hàng dầu diesel. Giá xăng dầu tăng kéo theo sự tăng giá của một số loại vật liệu xây dựng (VLXD). Tính đến ngày 31/3, sự tăng giá của nhiên liệu đã tạo áp lực dây chuyền lên giá thành sản xuất và chi phí vận chuyển của hầu hết các loại VLXD so với tháng 2/2026.
Cụ thể, xi măng tăng hơn 7%; thép tăng hơn 2%; gạch lát tăng gần 5%; các vật liệu cát, đá, gạch xây tăng từ 13,5 - 23,3%. Riêng giá nhựa đường tăng đột biến khoảng gần 32%.
Bộ Xây dựng dự báo giá VLXD có xu hướng tiếp tục tăng giá trong thời gian tới. Việc tăng giá nhiên liệu xăng/dầu và VLXD đã ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí đầu tư xây dựng các công trình, đặc biệt là các công trình giao thông trọng điểm.
Ước tính, với mức biến động giá VLXD và giá nhiên liệu (xăng, dầu) như trên, dự toán xây dựng các công trình ước tăng từ 1,91 - 8,09% (tùy từng loại công trình xây dựng) so với tháng 2/2026.
Trong đó, dự toán xây dựng tăng nhiều nhất với loại công trình giao thông (8,09%); tiếp đến là công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn (4,55%). Công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình dân dụng và công trình công nghiệp là ba loại hình công trình xây dựng tăng ít nhất với mức tăng lần lượt là 2,52%, 2,02%, 1,91%.
Với kịch bản giá nhiên liệu tăng 100% so với tháng 2/2026, dự toán xây dựng công trình giao thông sẽ ảnh hưởng nhiều nhất, có thể tăng đến xấp xỉ 16%. Công trình công nghiệp ít chịu ảnh hưởng nhất, có thể tăng đến gần 4%.
Số liệu thống kê cho thấy, hiện có 44 dự án trọng điểm (gồm cả các dự án PPP) thuộc diện Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm đang theo dõi, chỉ đạo với tổng mức đầu tư khoảng 569.000 tỷ đồng. Trong đó, phần xây dựng khoảng 413.000 tỷ đồng, tổng giá trị còn lại chưa thi công khoảng 267.000 tỷ đồng.
Nếu kịch bản giá nhiên liệu tăng 100% xảy ra, riêng các công trình giao thông trọng điểm, chi phí xây dựng ước tăng khoảng 42.300 tỷ đồng. Bộ Xây dựng nhận định, đây là áp lực rất lớn lên ngân sách nhà nước.
Bộ Xây dựng đề nghị UBND các tỉnh, thành chủ động, cân đối nguồn lực, ưu tiên hoàn thành các công trình, dự án hạ tầng trọng điểm; chỉ đạo các cơ quan liên quan thực hiện nghiêm quy định về quản lý, công bố, cập nhật giá VLXD phù hợp mặt bằng giá thị trường.
Các địa phương cần kiểm soát chặt chẽ các DN kinh doanh xăng dầu, DN kinh doanh VLXD; không để xảy ra tình trạng găm hàng, đầu cơ, thổi giá; kiểm soát chặt chẽ sản lượng khai thác khoáng sản. Đồng thời, nâng cao công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật hợp đồng xây dựng để việc xác lập hợp đồng được cẩn trọng, đánh giá kỹ lưỡng rủi ro về biến động giá, bảo đảm việc áp dụng phương pháp, công thức điều chỉnh giá hợp đồng được phù hợp…
Các chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án được giao trách nhiệm kiểm soát chặt chi phí đầu tư xây dựng, chủ động đánh giá tác động của việc tăng giá xăng dầu, VLXD đến dự án để có phương án sử dụng chi phí dự phòng hiệu quả, hợp lý; quyết định lựa chọn hình thức giá hợp đồng và kế hoạch lựa chọn nhà thầu phù hợp với diễn biến thị trường.
Cùng với đó, rà soát các hợp đồng đang thực hiện, đặc biệt là hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng, phối hợp các nhà thầu xử lý các vướng mắc phát sinh theo đúng quy định; chủ động rà soát dự án, điều chỉnh kế hoạch thực hiện, cân đối chi phí để đáp ứng tiến độ thực hiện.
Các chủ đầu tư, nhà thầu rà soát, đánh giá nhu cầu về nhiên liệu, VLXD để chủ động phương án, bảo đảm thi công liên tục, không gián đoạn.
Trước đó, Bộ Xây dựng đã có công văn đề nghị UBND các tỉnh, thành tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật và xử lý vi phạm pháp luật về giá VLXD. Không để xảy ra tình trạng găm hàng, đầu cơ, thổi giá hoặc lợi dụng biến động thị trường để tăng giá bất hợp lý hoặc loan tin, đưa tin không chính xác gây nhiễu loạn thông tin thị trường và các vi phạm khác trong lĩnh vực giá.
Các tỉnh, thành cần tập trung tổng hợp nhu cầu VLXD; bảo đảm nguồn cung, ưu tiên cho các công trình trọng điểm quốc gia, công trình dân sinh cấp bách; rà soát trữ lượng các mỏ khoáng sản để đẩy mạnh cấp phép hoạt động, nâng công suất khai thác. Rà soát công tác tổ chức thu thập, xử lý thông tin về giá VLXD theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng.
"Việc cập nhật, điều chỉnh công bố giá VLXD, chỉ số giá xây dựng cần được thực hiện kịp thời cho phù hợp mặt bằng giá thị trường. Với các loại vật liệu có biến động bất thường do ảnh hưởng của giá nhiên liệu, phải thực hiện công bố giá vật liệu hàng tháng hoặc sớm hơn (khi cần thiết) để các đơn vị có cơ sở lập, điều chỉnh dự toán, đáp ứng yêu cầu quản lý hợp đồng xây dựng. Không để xảy ra tình trạng công bố giá VLXD, chỉ số giá xây dựng chậm hoặc không phản ánh đúng mặt bằng giá thị trường, ảnh hưởng đến việc triển khai các dự án đầu tư xây dựng", Bộ Xây dựng đề nghị.