Bộ Tư pháp bế mạc Hội nghị tập huấn, quán triệt pháp luật đầu tư công, xây dựng, đấu thầu

Dưới sự chỉ đạo, điều hành của đồng chí Mai Lương Khôi, UVBTVĐU, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, các báo cáo viên đến từ Cục Kế hoạch - Tài chính, Cục Quản lý Thi hành án dân sự cùng các học viên là lãnh đạo, công chức cơ quan Thi hành án dân sự địa phương đã tích cực trao đổi, thảo luận, đánh giá toàn diện kết quả thực hiện kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025; thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng chuẩn bị đầu tư, đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công giai đoạn 2026-2030. Các nội dung thảo luận tập trung làm rõ yêu cầu, nhiệm vụ và giải pháp tổ chức thực hiện kế hoạch trong giai đoạn mới, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật, phát huy trách nhiệm của chủ đầu tư và vai trò người đứng đầu, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách nhà nước.

Nhìn lại giai đoạn 2021-2025, nhận diện rõ hạn chế để rút kinh nghiệm

Nội dung tổng kết, đánh giá kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 cho thấy Bộ Tư pháp và các đơn vị đã nỗ lực triển khai các dự án, từng bước tăng cường cơ sở vật chất, điều kiện làm việc và hạ tầng phục vụ thực hiện nhiệm vụ của Bộ, ngành Tư pháp. Bên cạnh kết quả đạt được, các chuyên đề đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, vướng mắc cần khắc phục: một số dự án chậm tiến độ; thủ tục chuẩn bị đầu tư chưa được hoàn thiện kịp thời; khó khăn liên quan đến đất đai, quy hoạch và phương án bố trí trụ sở; việc nghiệm thu, thanh toán, quyết toán ở một số dự án còn chậm; công tác kiểm tra, giám sát, dự báo và xử lý rủi ro có thời điểm chưa chủ động; năng lực tổ chức thực hiện của một số chủ đầu tư còn hạn chế. Những bài học này cần được chuyển hóa thành giải pháp cụ thể, không để tồn tại kéo dài hoặc lặp lại trong giai đoạn 2026-2030.

Một nội dung được nhấn mạnh là việc sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu phải rà soát lại sự cần thiết, địa điểm, quy mô và phương án khai thác, sử dụng trụ sở, hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội một cách nghiêm túc, bài bản. Việc đầu tư phải xuất phát từ nhu cầu thực tế sau sắp xếp, gắn với chức năng, nhiệm vụ và điều kiện hoạt động của đơn vị; ưu tiên sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất hiện có, tránh đầu tư trùng lặp, dàn trải hoặc không được khai thác tối đa hiệu quả.

Tập trung nguồn lực và nâng cao tính khả thi của kế hoạch giai đoạn 2026-2030

Theo phương án rà soát, hoàn thiện của Bộ Tư pháp, tổng nhu cầu kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 là 3.407.286 triệu đồng cho 93 dự án, gồm 59 dự án chuyển tiếp và 34 dự án dự kiến khởi công mới. Danh mục đã được thu gọn đáng kể so với giai đoạn trước, theo hướng tập trung nguồn lực, hạn chế đầu tư dàn trải và nâng cao khả năng hoàn thành dự án. Trong số các dự án dự kiến khởi công mới, có 22 dự án xây dựng trụ sở cơ quan Thi hành án dân sự địa phương.

Từ kết quả tổng kết và nội dung trao đổi tại Hội nghị, các đơn vị cần quán triệt yêu cầu quản lý đầu tư công theo hướng xuyên suốt, thực chất: hiệu quả không chỉ được đo bằng tỷ lệ giải ngân hay số lượng công trình hoàn thành, mà còn phải thể hiện ở chất lượng công trình, sự phù hợp của quy mô đầu tư, khả năng khai thác sau đầu tư và đóng góp trực tiếp cho việc thực hiện nhiệm vụ chính trị. Mỗi dự án phải bảo đảm sự cần thiết, tính khả thi, phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực và có phương án quản lý, vận hành rõ ràng.

Các nhiệm vụ trọng tâm được quán triệt, chỉ đạo tại Hội nghị tập huấn, quán triệt

Phát biểu bế mạc Hội nghị tập huấn, quán triệt, đồng chí Nguyễn Thắng Lợi, Cục trưởng Cục Quản lý Thi hành án dân sự đề nghị các học viên chuyển hóa kiến thức đã tiếp thu thành hành động cụ thể tại đơn vị; chủ động tham mưu lãnh đạo xây dựng kế hoạch triển khai đối với từng dự án, xác định rõ công việc, tiến độ, trách nhiệm và những khó khăn cần tháo gỡ. Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc; không coi đầu tư công chỉ là nhiệm vụ riêng của bộ phận chuyên môn hoặc công chức kiêm nhiệm.

Trước hết, phải thực hiện nghiêm yêu cầu xuyên suốt thực hành tiết kiệm, chống lãng phí bắt đầu ngay từ khâu đề xuất nhu cầu và chuẩn bị đầu tư. Mỗi dự án phải chứng minh rõ sự cần thiết, mục tiêu, phương án quy mô, tổng mức đầu tư, khả năng cân đối và hấp thụ vốn, hiệu quả kinh tế - xã hội, phương án quản lý vận hành và khả năng khai thác sau khi hoàn thành. Đối với trụ sở hệ thống Thi hành án dân sự, phải ưu tiên rà soát, tận dụng tối đa cơ sở vật chất hiện có; đầu tư phù hợp với tổ chức bộ máy, địa bàn hoạt động và nhu cầu sử dụng thực tế, kiên quyết tránh đầu tư trùng lặp, vượt tiêu chuẩn, định mức hoặc để tài sản đầu tư không được khai thác hiệu quả.

Thứ hai, nâng cao chất lượng chuẩn bị đầu tư. Mọi đề xuất phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, có căn cứ rõ ràng và tính toán đồng bộ về quy mô, công năng, đất đai, quy hoạch, tổng mức đầu tư, khả năng cân đối vốn và hiệu quả khai thác lâu dài. Đối với dự án trụ sở Thi hành án dân sự, cần phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để thống nhất phương án đất đai, quy hoạch và bố trí trụ sở trước khi triển khai.

Thứ ba, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu và chủ đầu tư trong toàn bộ vòng đời dự án. Chủ đầu tư phải chủ động theo dõi tiến độ, kiểm soát chất lượng, khối lượng, chi phí và hợp đồng; kịp thời xử lý vấn đề phát sinh hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền đối với nội dung vượt thẩm quyền. Cần xác định rõ đầu mối, thời hạn và trách nhiệm của từng cá nhân, bộ phận, gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm được giao.

Thứ tư, chấp hành nghiêm quy định pháp luật về đầu tư công, xây dựng, đấu thầu và quản lý chi phí. Các đơn vị phải chủ động cập nhật quy định mới, thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục ở từng khâu từ chuẩn bị đầu tư, lựa chọn nhà thầu, quản lý hợp đồng đến thi công, nghiệm thu, thanh toán và quyết toán; không tự ý bỏ qua thủ tục bắt buộc hoặc để sai sót kéo dài qua nhiều dự án.

Thứ năm, siết chặt kỷ luật giải ngân, đẩy nhanh tiến độ và xử lý dứt điểm tồn tại. Các chủ đầu tư phải nghiêm túc thực hiện kế hoạch giải ngân theo tuần, tháng, quý đã xây dựng; thường xuyên cập nhật kết quả thực hiện, xác định rõ nguyên nhân chậm tiến độ và chủ động triển khai các giải pháp khắc phục ngay từ đầu. Việc chấm điểm kết quả giải ngân vốn đầu tư công theo quy định của Bộ phải được thực hiện nghiêm túc, thực chất; trong đó, kết quả giải ngân là một trong những căn cứ phục vụ đánh giá công chức lãnh đạo hằng năm. Việc đăng ký nhu cầu, đề xuất kế hoạch vốn phải căn cứ vào tiến độ và khả năng thực hiện thực tế.

Bên cạnh đó, nhiệm vụ giải ngân kinh phí chi thường xuyên, nhất là các khoản kinh phí không giao tự chủ cũng cần phải được quan tâm, nghiêm túc thực hiện. Đối với các khoản kinh phí không còn nhu cầu hoặc không có khả năng sử dụng hết, các đơn vị cần khẩn trương báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét điều chỉnh, điều chuyển cho các đơn vị có nhu cầu và khả năng sử dụng, bảo đảm quản lý, sử dụng ngân sách tiết kiệm, hiệu quả, đúng quy định.

Thứ sáu, phát huy tinh thần trách nhiệm, đẩy nhanh tiến độ và xử lý dứt điểm các tồn tại. Với dự án chuyển tiếp, cần tập trung tháo gỡ khó khăn, hoàn thành các hạng mục còn lại, nghiệm thu và bàn giao theo kế hoạch. Với dự án đã hoàn thành nhưng chưa quyết toán, phải xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm, thời hạn và giải pháp xử lý; nghiêm túc thực hiện kết luận, kiến nghị của cơ quan thanh tra, Kiểm toán Nhà nước.

Thứ bảy, tăng cường phối hợp, kiểm tra, giám sát và nâng cao năng lực đội ngũ. Cục Kế hoạch - Tài chính và Cục Quản lý Thi hành án dân sự tiếp tục phối hợp trong hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra, đôn đốc và tham mưu xử lý vướng mắc. Các cơ quan Thi hành án dân sự địa phương cần bố trí cán bộ có năng lực, tăng cường phối hợp giữa lãnh đạo đơn vị, bộ phận chuyên môn và kế toán; thực hiện chế độ báo cáo đầy đủ, chính xác, kịp thời, chủ động cảnh báo rủi ro từ sớm.

Bên cạnh đó, đối với các cơ quan THADS địa phương, yêu cầu tập trung rà soát, hoàn thành việc sắp xếp, xử lý các trụ sở dôi dư; tập trung hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai, nhà, đất và trụ sở làm việc. Các đơn vị cần chủ động xây dựng và tổ chức thực hiện phương án sắp xếp, xử lý trụ sở dôi dư theo đúng quy định, hoàn thành trước ngày 31/12/2026, bảo đảm phù hợp với yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy và mô hình hoạt động mới; quản lý, khai thác, sử dụng hiệu quả tài sản công, kiên quyết không để xảy ra tình trạng bỏ trống, xuống cấp hoặc gây thất thoát, lãng phí. Đối với các cơ sở nhà, đất chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý, đề nghị các đơn vị chủ động phối hợp với cơ quan chức năng, rà soát đầy đủ hiện trạng và thủ tục có liên quan, phấn đấu hoàn thành trong năm 2026.

Gắn trao đổi chuyên môn với tăng cường đoàn kết, phối hợp hoàn thành nhiệm vụ chung

Hội nghị tập huấn, quán triệt đã thực sự phát huy vai trò là diễn đàn để các đơn vị cập nhật kiến thức, trao đổi tình huống thực tế, chia sẻ kinh nghiệm và thống nhất cách thức tổ chức thực hiện trong giai đoạn mới. Cục Quản lý Thi hành án dân sự sẽ tiếp tục phối hợp với Cục Kế hoạch - Tài chính trong công tác hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc và trao đổi, xử lý các vấn đề phát sinh theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Thành công của Hội nghị tập huấn, quán triệt không chỉ thể hiện ở việc cập nhật kiến thức, quy định pháp luật mới mà còn góp phần giúp các cơ quan, đơn vị, chủ đầu tư nhận thức rõ hơn về yêu cầu, nhiệm vụ và trách nhiệm trong triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030. Thông qua các chuyên đề, trao đổi và thảo luận thực tiễn, các học viên đã có thêm cơ sở để vận dụng kiến thức vào công tác tham mưu, tổ chức thực hiện và quản lý dự án tại đơn vị. Trên cơ sở những nội dung được quán triệt, các đơn vị cần khẩn trương cụ thể hóa thành kế hoạch và nhiệm vụ cụ thể, đề cao tinh thần chủ động, trách nhiệm, quyết tâm khắc phục những hạn chế đã được chỉ ra, phấn đấu hoàn thành các nhiệm vụ được giao, bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả đầu tư, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng vốn đầu tư công của Bộ Tư pháp trong giai đoạn mới.