Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh: Cơ chế tài chính vẫn phải hướng tới việc “khoan sức dân”

- Thưa Bộ trưởng, đề án "Đổi mới cơ chế tài chính của giáo dục và đào tạo giai đoạn 2008-2012” đưa ra vào lúc này có phù hợp, nhất là vấn đề học phí? Bộ Tài chính có ủng hộ đề án này không?

- Ủng hộ chứ vì đây là điều phải được tính tới từ lâu. Những đề xuất trong đề án rất hợp lý vì nó tạo ra cơ chế để chuyển đổi phương thức quản lý về tài chính một cách căn bản, lại phù hợp với khả năng thu nhập của người dân Việt Nam. Hơn nữa, vấn đề  này đã được bàn lâu rồi, nhiều rồi. Mỗi bối cảnh thực hiện đều có thuận lợi, khó khăn của nó. Nếu chúng ta làm tốt thì cũng không ảnh hưởng nhiều lắm tới người dân. Bởi vì những trường hợp Nhà nước phải lo thì Nhà nước vẫn lo, mà nếu làm tốt thì rõ ràng Nhà nước lo tốt hơn, còn những trường hợp có thu nhập, có khả năng thì ảnh hưởng không phải là lớn. Bây giờ nhiều người vẫn đi du lịch, mua sắm  lớn thì rõ ràng là người ta có khả năng.

-  Với học phí của giáo dục đại học, Bộ GD-ĐT đề xuất tăng gấp 3-4 lần, còn học phí giáo dục phổ thông, tính theo mức 6% thu nhập bình quân hộ gia đình. Bộ trưởng có cho như thế là quá cao?

- Thực ra, đây mới chỉ lấy ở mức trung bình. Nếu tính học phí mà không căn cứ vào trung bình thu nhập mà chỉ tính từ chi phí phải đầu tư cho giáo dục thì người dân sẽ không thể chịu nổi vì ở các nước, chi phí đào tạo rất cao. Việc tăng học phí chỉ là một bước đầu cho quá trình dần dần tính đúng, tính đủ.

Lấy ở mức trung bình thì dân mình mới chịu được, còn lấy ở mức cao quá thì dân không chịu nổi, Nhà nước cũng không thu được, phải hài hòa cả dân, cả Nhà nước, cả ngân sách.

- Nếu thực hiện đề án thì ngân sách cấp cho giáo dục có giảm không thưa Bộ trưởng?

-  Không những sẽ không giảm chi cho giáo dục mà thậm chí còn phải tăng lên.  Thực chất, đây chỉ là tiền đề để thay đổi phương thức đầu tư của Nhà nước. Ví dụ như chi, trước đây Nhà nước miễn học phí, miễn ở mức rất thấp. Bây giờ tăng mức học phí, Chính phủ không muốn phải qua một tầng trung gian mà cấp phát trực tiếp để người dân tự chọn trường học. Chính phủ muốn dần dần thay đổi căn bản cơ chế tài chính, giúp các cơ sở giáo dục và đào tạo chủ động hơn trong hoạt động thu chi, chủ động cải tiến chất lượng dạy và học. Đây mới là vấn đề có ý nghĩa lâu dài và còn phải làm nhiều bước.

- Thưa Bộ trưởng, thuế chuyển nhượng vốn vẫn được đề xuất miễn, giảm. Quan điểm của Bộ trưởng về vấn đề này như thế nào?

- Về chuyển nhượng vốn, hiện nay thị trường bị tác động bởi rất nhiều yếu tố, đang giảm sút, bây giờ mới bắt đầu có yếu tố đang phục hồi. Sự phục hồi này thật ra cũng chưa phải vững chắc, trong khi nếu phát triển, thị trường vốn  có ý nghĩa rất tốt đối với nền kinh tế và có vị thế rất tốt  đối với nước ngoài, thông qua đó cả Nhà nước, Chính phủ, cả doanh nghiệp  có thể huy động vốn cho dài hạn. Đây là yếu tố phát triển thị trường rất quan trọng. Theo dự báo  thì năm 2010 cũng chưa phải phục hồi mạnh. Đấy là lý do thứ nhất. Lý do thứ hai là nếu có phục hồi thì những nhà đầu tư của năm 2007, 2008  chắc chắn cũng bị thua thiệt. Vì vậy, năm tới  cũng chưa nên đánh thuế. Thứ ba là  thuế thu ở khu vực này không lớn. Nếu khi thị trường phát triển thì khoảng 150 tỷ đồng, nếu thị trường cứ đi xuống như thế này thì chỉ khoảng 100 tỷ đồng/ năm. Thứ 4 là ta muốn đánh một tín hiệu cho các nhà đầu tư trong nước và cả nước ngoài là Việt Nam rất quan tâm tới thị trường này và muốn cho thị trường phát triển để nhà đầu tư yên tâm. Đó mới là điều vô cùng quan trọng.

- Ông đánh giá như thế nào về sự phát triển của thị trường chứng khoán?

- Qua mấy năm, tôi rất tin tưởng nhà đầu tư rút ra được bài học quan trọng và bổ ích. Tính chất đầu tư theo phong trào, thiếu hiểu biết giảm đi rất nhiều. Vì thế tôi tin rằng sự phục hồi của thị trường sẽ vững chắc hơn.  Hơn nữa, thị trường chứng khoán phản ánh sức khỏe của nền kinh tế, phản ánh tổng hợp tất cả các yếu tố, chứ không phải chỉ một yếu tố. Theo tôi, có nhiều yếu tố để sự phục hồi vì nền kinh tế chúng ta bắt đầu có dấu hiệu tốt lên.  Chính phủ đã báo cáo với kỳ vọng quý 1 là quý có mức tăng trưởng thấp nhất, có thể coi đây là đáy, khả năng phục hồi của các quý sau sẽ rõ hơn. Nhận định với nhiều yếu tố như thế thì cũng có thể thị trường chứng khoán đã vượt qua điểm đáy.

- Như vậy, Chính phủ có tiếp tục nới lỏng các điều kiện để phát triển thị trường không, thưa Bộ trưởng?

- Sẽ không nới lỏng vì thị trường này rất đặc biệt, chất lượng hàng hóa phải bảo đảm, ta phải  cố gắng bớt đi những hàng hóa không tốt ra thị trường.

- Năm 2009, Hải Phòng hụt thu gần 900 tỷ đồng. Vậy có chủ trương điều chỉnh dự toán thu cho các địa phương không, thưa Bộ trưởng?

- Dự toán thu của địa phương thì hiện nay chưa đặt vấn đề điều chỉnh. Hải Phòng hiện đang là một trong những địa phương có mức thu khá cao, cho dù có nhiều khoản hụt thu nhưng phải cố gắng bù đắp. Địa phương cũng phải phấn đấu để chia sẻ với Nhà nước, phấn đấu tăng thu nhiều lên để bù cho phần hụt. Nếu sau khi cân đối lại rồi mà địa phương không bảo đảm thì Trung ương phải hỗ trợ. Nhìn chung, tinh thần cơ bản trong điều hành các cơ chế, chính sách về tài chính vẫn dựa vào “ khoan sức dân” là chính.

-  Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!.

                                                                                Hồng Thanh thực hiện