Bộ Tài chính, Công Thương, Y tế lại vào cuộc thanh tra giá sữa : Thanh tra xong rồi để làm gì? Trang chủ Bộ Tài chính, Công Thương, Y tế lại vào cuộc thanh tra giá sữa : Thanh tra xong rồi để làm gì?

Lưu trữ

Bộ Tài chính, Công Thương, Y tế lại vào cuộc thanh tra giá sữa : Thanh tra xong rồi để làm gì?

Sau một thời gian dài người tiêu dùng... bức xúc vì giá sữa cao ngất ngưởng, đến nay Bộ Tài chính, Công Thương và Y tế mới lại... vào cuộc thanh tra giá sữa. Chưa biết kết quả sẽ ra sao, nhưng câu hỏi lớn đặt ra là: Các cơ quan sẽ làm gì khi mà cơ chế giám sát giá, chế tài xử lý vẫn bị buông lỏng?

Bộ Tài chính, Công Thương, Y tế lại vào cuộc thanh tra giá sữa : Thanh tra xong rồi để làm gì?Sau một thời gian dài người tiêu dùng... bức xúc vì giá sữa cao ngất ngưởng, đến nay Bộ Tài chính, Công Thương và Y tế mới lại... vào cuộc thanh tra giá sữa. Chưa biết kết quả sẽ ra sao, nhưng câu hỏi lớn đặt ra là: Các cơ quan sẽ làm gì khi mà cơ chế giám sát giá, chế tài xử lý vẫn bị buông lỏng?

Giá cao là tại... DN và NTD (?)

Báo Lao Động và dư luận xã hội - bao gồm cả các chuyên gia kinh tế, Hội Bảo vệ người tiêu dùng (NTD) VN... đã quá nhiều lần lên tiếng phản ánh vấn đề giá sữa tại VN có mức... đắt nhất thế giới. Tuy nhiên, qua "lăng kính" của các cơ quan quản lý thì vấn đề này đã bị "khúc xạ". Cụ thể, các cơ quan này cho rằng, giá sữa tại VN có giá bán cao là vì NTD có thói quen... sính ngoại. Bên cạnh đó, các cơ quan này cũng cho rằng giá cao là bởi vì doanh nghiệp (DN) quảng cáo, tiếp thị, bán hàng... đã làm tăng chi phí, khiến giá sữa bị đẩy lên cao khi đến tay NTD.

Trên thực tế, những lập luận này đúng, nhưng... chưa đủ và cũng chưa sòng phẳng cả về góc độ quản lý và kinh tế. Theo Bộ Tài chính, Bộ NNPTNN cũng như Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công Thương) thì nguồn nguyên liệu sữa tại VN chỉ đáp ứng được 20% đến dưới 30%. Với con số này thì đủ thấy ở đất nước có nguồn dân số trẻ, tỉ lệ sinh con luôn ở mức cao thì việc phải nhập khẩu sữa ngoại là đương nhiên. Vì thế, tâm lý... sính ngoại chỉ là tác động, chứ hoàn toàn không phải là yếu tố quyết định giá sữa tăng cao.

Tương tự, việc đẩy nguyên nhân về phía DN cũng chưa thoả đáng. Theo tính toán của các cơ quan quản lý thì giá sữa nhập khẩu về VN trong năm 2009 đã giảm rất mạnh, có lúc giảm trên - dưới 50%. Bên cạnh đó, Bộ Tài chính đã duy trì chính sách thuế nhập khẩu thấp đối với mặt hàng này. Thế nhưng, nghịch lý vẫn xảy ra khi giá sữa liên tục tăng cao, tăng mạnh; trong đó, nhiều chủng loại đắt tới gần 200% so với các thị trường lân cận.

Mặc dù... chưa nhận ra, song khâu quản lý lỏng lẻo mới chính là lỗ hổng nghiêm trọng. Thực tế, mặt hàng sữa dù không nằm trong diện Nhà nước định giá, nhưng lại thuộc diện bình ổn giá. Thế nhưng từ trước đến nay, chưa bao giờ mặt hàng này phải chịu chính sách bình ổn. Đặc biệt, dù thấy rõ sự vô lý trong việc chênh lệch giá, thậm chí có thời điểm thị trường sữa bị lũng đoạn, gây tâm lý hoang mang cho NTD, nhưng các cơ quan quản lý cũng chưa khi nào ra tay... dẹp loạn thị trường này.

 

Bộ Tài chính, Công Thương, Y tế lại vào cuộc thanh tra giá sữa : Thanh tra xong rồi để làm gì?
Giá sữa ngoại trên thị trường liên tục tăng cao.
Nên đưa mặt hàng sữa vào diện quản lý giá

Đây không phải là lần đầu tiên các cơ quan quản lý... ra quân kiểm soát thị trường sữa. Còn nhớ năm 2007, khi lạm phát tăng cao, Bộ Tài chính đã thực hiện chính sách giảm thuế để giảm giá, trong đó có mặt hàng sữa. Thế nhưng sau đợt kiểm tra này, mức xử phạt các DN chỉ như... muối bỏ bể. Bên cạnh đó, chính sách "công khai danh tính DN trên phương tiện thông tin đại chúng" cũng gần như bị... quên. Tuy nhiên vào thời điểm đó, việc xử phạt DN có thể thực hiện được bởi vì các DN này đã được ưu đãi giảm thuế, nhưng lại cố tình không giảm giá bán tương xứng.

Trong khi đó, việc thanh tra giá sữa lần này thực hiện trong tháng 9.2009 và chỉ mang tính "khảo sát". Theo đó, kết quả kiểm tra chỉ để tham khảo, làm cơ sở cho các bộ, ngành sửa đổi chính sách, văn bản; sau đó đưa ra được biện pháp để ngăn chặn việc giá sữa bị lũng đoạn. Bên cạnh đó, một mục đích khác là làm rõ những yếu tố bất hợp lý trong cấu thành giá mặt hàng sữa và xử lý trường hợp tăng giá bất hợp lý.

Tuy nhiên, cái khó của đợt thanh tra này chính là chế tài xử lý. Bởi lẽ với cơ chế hiện nay, cơ quan quản lý không thể can thiệp vào hoạt động của DN khi mà chi phí nhập khẩu, vận chuyển, quảng cáo, tiếp thị, bán hàng... đều do DN quyết định và là chi phí sản xuất đầu vào tác động vào giá thành sản phẩm.

Trước thực tế này, thông tin và kiến nghị tại nhiều cuộc hội thảo - do nhiều địa phương và chuyên gia khuyến cáo, thì nếu như không kiểm soát được khâu quản lý giá, các cơ quan sẽ khó lòng thiết lập được một thị trường sữa lành mạnh, không bị các DN sản xuất và nhập khẩu lũng đoạn. Vì thế, TPHCM, Hội Bảo vệ NTD VN và đa số ý kiến cho rằng cần đưa sữa vào danh mục các mặt hàng Nhà nước bình ổn giá, đăng ký giá và kiểm soát giá.
 
Lý do chính là bởi sữa là mặt hàng do các hãng nước ngoài chiếm thị phần khống chế. Vì thế, việc đưa mặt hàng này vào quản lý không chỉ ngăn chặn nguy cơ lũng đoạn, cấu kết để đầu cơ, tăng giá; mà còn giúp quản lý cả về chất lượng, hàm lượng dinh dưỡng vốn bị vi phạm nhiều lần trong thời gian qua. Đặc biệt, với chính sách này, các cơ quan quản lý sẽ không phải "chạy theo" DN để thanh tra, xử lý vi phạm mỗi khi DN có vi phạm; trong khi hậu quả giá cao mà NTD phải gánh chịu luôn là sự thiệt hại... đã rồi. 

Sữa ngoại chiếm 72% thị phần. Trong báo cáo gửi Chính phủ, Bộ Tài chính cho biết, nguyên nhân khiến giá sữa trong nước bị làm giá là do sữa ngoại hiện chiếm 72% thị phần trên thị trường. Một số hãng sữa lại độc quyền trong nhập khẩu và phân phối trên thị trường VN.

Giá sữa tại VN cao hơn 200% so với một số thị trường: Khảo sát hơn 20 loại sữa do Cục Quản lý cạnh tranh và thương vụ VN tiến hành đã cho thấy, giá sữa tại VN trung bình đắt hơn từ 20% - 60% so với sản phẩm cùng loại. Thậm chí, nhiều loại cao hơn từ 130% đến hơn 200%. 

Theo Lao Động