Bộ đội Biên phòng Hải Phòng đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, bảo vệ biên giới
(PLVN) - Thời gian qua, Bộ đội biên phòng TP Hải Phòng từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào công tác chỉ huy, quản lý, bảo vệ biên giới. Từ số hóa phương thức quản lý, điều hành đến triển khai mô hình “QR kép” cung cấp thông tin về phòng, chống khai thác IUU và tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm, lực lượng Bộ đội biên phòng đang từng bước đổi mới cách làm, nâng cao hiệu quả quản lý, đưa tiện ích số đến gần hơn với cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân nơi biên giới biển, đảo, cửa khẩu cảng.
Tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý điều hành
Trong công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới biển, đảo và cửa khẩu cảng, việc nắm chắc tình hình, tổng hợp và xử lý thông tin kịp thời có ý nghĩa quan trọng. Hoạt động của tàu thuyền, xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu tại khu vực cửa khẩu cảng; những vụ việc phát sinh trên biển, đảo và địa bàn biên giới đòi hỏi lực lượng Bộ đội Biên phòng phải thường xuyên cập nhật thông tin và đưa ra phương án xử lý nhanh chóng, chính xác. Từ thực tiễn đó, Bộ đội Biên phòng Hải Phòng từng bước thay đổi phương thức quản lý, điều hành, chuyển từ việc xử lý thông tin theo cách truyền thống sang tăng cường ứng dụng công nghệ và dữ liệu trong thực hiện nhiệm vụ.
Một trong những bước đi được Bộ đội Biên phòng TP Hải Phòng triển khai là đưa vào vận hành phần mềm “Chuyển đổi số trong quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia và xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện”. Hệ thống được xây dựng nhằm hỗ trợ đổi mới phương thức quản lý, chỉ huy, điều hành và từng bước tự động hóa các quy trình làm việc.
Điểm đáng chú ý của phần mềm là thông tin từ các đơn vị cơ sở được cập nhật, chia sẻ trên hệ thống, giúp Ban Chỉ huy có thể theo dõi tình hình một cách xuyên suốt. Khi cần nắm tình hình tại một khu vực cụ thể, người chỉ huy có thể truy cập hệ thống để theo dõi những dữ liệu được cập nhật gần nhất, thay vì phải chờ tổng hợp thông tin qua các báo cáo bằng văn bản như trước.
Theo Bộ đội Biên phòng TP Hải Phòng, việc ứng dụng phần mềm giúp rút ngắn thời gian tổng hợp thông tin, hỗ trợ công tác chỉ huy, điều hành và xử lý tình huống nhanh hơn, chính xác hơn. Đồng thời, hệ thống góp phần tăng cường phối hợp, hiệp đồng giữa Ban Chỉ huy với các đơn vị cơ sở trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Để phục vụ yêu cầu quản lý, khai thác dữ liệu, hệ thống được triển khai trên mạng truyền số liệu quân sự, với máy chủ đặt tại Trung tâm Tác chiến nghiệp vụ, bảo đảm khả năng duy trì hoạt động liên tục 24/7. Do đặc thù dữ liệu quốc phòng - an ninh, các thông tin mật được mã hóa chặt chẽ và hệ thống phải trải qua quy trình kiểm tra an ninh mạng trước khi đưa vào khai thác.
Quá trình triển khai được thực hiện theo từng bước, từ đề xuất, xây dựng, kiểm thử đến vận hành thử nghiệm và tập huấn cho cán bộ. Đơn vị tận dụng hạ tầng, trang thiết bị hiện có để phục vụ việc hiển thị, khai thác dữ liệu tại Sở Chỉ huy và các vị trí làm việc. Sau các bước kiểm thử, hệ thống được vận hành thử trong 15 ngày và tổ chức tập huấn kỹ năng cho cán bộ trước khi chính thức đưa vào sử dụng.

Việc đưa phần mềm vào vận hành không chỉ hỗ trợ cán bộ, chiến sĩ trong công việc hằng ngày mà còn từng bước hình thành phương thức quản lý dựa trên dữ liệu. Thông tin được cập nhật nhanh hơn, việc chia sẻ giữa các cấp thuận lợi hơn, qua đó hỗ trợ người chỉ huy chủ động hơn trong nắm tình hình và tổ chức thực hiện nhiệm vụ.
Đưa pháp luật đến gần ngư dân bằng mã QR
Nếu phần mềm quản lý đang giúp Bộ đội Biên phòng đổi mới phương thức chỉ huy, quản lý, điều hành trên môi trường số, thì mô hình “QR kép – Cẩm nang phòng, chống khai thác IUU và tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm” được xây dựng, triển khai nhằm đưa thông tin pháp luật và các tiện ích số đến gần hơn với người dân, phù hợp với đặc thù địa bàn biên giới biển.
Trung tá Lê Ngọc Thắng, Phó Chủ nhiệm chính trị Bộ đội Biên phòng TP Hải Phòng cho biết, mô hình này được xây dựng nhằm đổi mới hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; giúp ngư dân và Nhân dân tại khu vực biên giới biển, đảo, cửa khẩu cảng tiếp cận thuận tiện hơn các quy định về phòng, chống khai thác IUU. Đồng thời, đây cũng là một kênh để người dân chủ động cung cấp thông tin, tố giác tội phạm, vi phạm pháp luật đến lực lượng Bộ đội Biên phòng.
Việc ứng dụng mã QR giúp thay đổi cách thức tuyên truyền pháp luật, phù hợp hơn với thói quen sử dụng điện thoại thông minh của người dân. Thay vì chỉ tiếp nhận thông tin trong các buổi tuyên truyền trực tiếp hoặc phải tìm kiếm các văn bản pháp luật, ngư dân có thể chủ động quét mã để tra cứu nội dung cần thiết.
Điểm đặc biệt của mô hình là hai mã QR được tích hợp trên cùng một bảng, với hai chức năng bổ trợ cho nhau. Một mã cung cấp thông tin về các quy định pháp luật liên quan đến phòng, chống khai thác IUU; mã còn lại kết nối với hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm của các đơn vị cơ sở.
Với mã QR cung cấp thông tin về phòng, chống khai thác IUU, các quy định pháp luật được biên tập theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, kết hợp video có thời lượng khoảng 1-2 phút và đồ họa thông tin (infographic). Ngư dân, chủ tàu, thuyền trưởng có thể sử dụng điện thoại thông minh quét mã để tra cứu các quy định liên quan đến hoạt động khai thác hải sản.
Nội dung tuyên truyền cũng được cập nhật, bổ sung theo từng thời điểm, nhất là khi có quy định mới hoặc trong các đợt cao điểm tuyên truyền về phòng, chống khai thác IUU. Cách làm này giúp thông tin pháp luật được chuyển tải trực quan hơn, đồng thời tạo điều kiện để ngư dân chủ động tra cứu ngay khi có nhu cầu.
Mã QR thứ hai kết nối với hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm. Người dân có thể quét mã, gửi thông tin phản ánh về các hành vi vi phạm pháp luật như khai thác IUU, xuất nhập cảnh trái phép và những vụ việc khác thuộc phạm vi quản lý của lực lượng Bộ đội Biên phòng. Thông tin do người dân cung cấp được tiếp nhận theo quy trình, bảo đảm yêu cầu bảo mật đối với người cung cấp tin. Qua đó, lực lượng Bộ đội Biên phòng có thêm một kênh tiếp nhận thông tin từ cơ sở, phục vụ công tác nắm tình hình, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các vụ việc.
Theo lãnh đạo Bộ đội Biên phòng TP Hải Phòng, mô hình không chỉ tạo thêm một phương thức tiếp nhận thông tin mà còn hướng tới phát huy vai trò của Nhân dân trong tham gia phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật, góp phần cùng lực lượng Bộ đội Biên phòng bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.
Các bảng QR được đặt tại cảng cá, bến cá, khu neo đậu tàu thuyền, khu neo đậu tránh trú bão và những nơi ngư dân thường xuyên qua lại. Thay vì phải tìm đến một địa điểm tuyên truyền hoặc liên hệ trực tiếp với cán bộ biên phòng khi cần tra cứu thông tin, người dân có thể sử dụng điện thoại để tiếp cận nội dung một cách nhanh chóng, thuận tiện nhất.

Ông Bùi Văn Thắng, chủ tàu HP 09956 TS, phường Nam Triệu, TP Hải Phòng cho biết, trước đây khi cần tìm hiểu các quy định về chống khai thác IUU, ngư dân chủ yếu được lực lượng Bộ đội Biên phòng tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp. Khi có vấn đề phát sinh trên biển, việc thông tin về đất liền cũng chủ yếu thực hiện qua điện thoại.
“Bây giờ có mã QR này thuận tiện hơn nhiều. Những chuyến đi biển dài ngày, chỉ cần mở điện thoại quét mã là có thể xem thông tin cần thiết. Khi gặp tình huống cần thông báo, chúng tôi cũng có thể gửi thông tin về đất liền để lực lượng Bộ đội Biên phòng tiếp nhận”, ông Thắng nói.
Chia sẻ về vấn đề này, ông Đỗ Thanh Tùng, ngư dân tại bến cá Ngọc Hải, phường Đồ Sơn, TP Hải Phòng cho biết, ông đã được cán bộ Bộ đội Biên phòng hướng dẫn sử dụng mã QR tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm. “Việc sử dụng mã rất dễ dàng. Khi cần phản ánh, người dân có thể gửi thông tin thuận tiện hơn, lại có thêm sự yên tâm về việc bảo mật thông tin. Trước đây có việc thường phải lên trình báo hoặc gọi điện, nay có thêm cách này thì thuận tiện hơn nhiều”, ông Tùng thông tin.
Từ những mô hình bước đầu, chuyển đổi số đang được Bộ đội Biên phòng TP Hải Phòng xác định là một hướng đi lâu dài, gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ biên giới và phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, mô hình “QR kép” sẽ tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện và nhân rộng tại những địa bàn phù hợp, nhằm mở rộng khả năng tiếp cận thông tin pháp luật cũng như kênh tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm từ cơ sở. Ngoài ra, một nhiệm vụ xuyên suốt là nâng cao năng lực số cho cán bộ, chiến sĩ, nhất là lực lượng nòng cốt làm công tác chuyển đổi số; đồng thời bảo đảm an toàn, an ninh thông tin trong quá trình vận hành các hệ thống và nền tảng số.
Trong thời gian tới, Bộ đội Biên phòng TP Hải Phòng tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trên nhiều lĩnh vực, từ cải cách thủ tục hành chính đến công tác chỉ huy, quản lý và kiểm soát xuất nhập cảnh. Trong đó, đơn vị tập trung nâng cao chất lượng thủ tục biên phòng điện tử cảng biển, triển khai dự án “Đầu tư hạ tầng chuyển đổi số và kiểm soát xuất nhập cảnh tự động” tại khu vực cửa khẩu cảng Hải Phòng; đồng thời tiếp tục hoàn thiện, khai thác phần mềm “Chuyển đổi số trong quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia và xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện”.