“Black Lives Matter” - câu chuyện dài của khát vọng bình đẳng

(PLVN) - Bùng phát tại Mỹ và nhanh chóng lan rộng khắp các châu lục trong bối cảnh cả thế giới đang lao đao đối phó với dịch bệnh Covid-19, phong trào “Black Lives Matter” (Quyền được sống của người da màu) mang một khát vọng, không phải đề cao cá nhân, mà hướng tới sự bình đẳng thực sự.
Phong trào Black Lives Matter lan rộng sau cái chết của George Floyd. Phong trào Black Lives Matter lan rộng sau cái chết của George Floyd.

Làn sóng phẫn nộ

Trước thời điểm ngày 25/5/2020, virus SARS-CoV-2 gây dịch Covid-19 là chủ đề tranh luận hàng đầu tại Mỹ và các quốc gia khác trên thế giới. Vào ngày 25/5, mọi thứ đã thay đổi, cho dù virus vẫn đang lây lan và gây chết chóc với tốc độ khủng khiếp thì câu nói của một người da màu: “Tôi không thở được”, thốt ra khi ông bị đè chết dưới đầu gối của một cảnh sát da trắng, còn lan rộng nhanh hơn.

Vào ngày đó, ông George Floyd (46 tuổi) đã bị thiệt mạng do cảnh sát lạm dụng bạo lực khi trấn áp. Vụ việc của ông George Floyd đã thổi bùng lên một làn sóng phản đối chưa từng thấy kể từ phong trào dân quyền những năm 1960. Cái chết của ông được coi là ngòi nổ kích hoạt nhận thức quốc gia về vấn đề chủng tộc tại Mỹ.

Chỉ vài ngày sau, “Black Lives Matter” đã trở thành khẩu hiệu phổ biến tại các cuộc biểu tình diễn ra rầm rộ ở tất cả 50 bang của Mỹ. Bất chấp yêu cầu giãn cách xã hội của cuộc chiến chống Covid-19, hàng chục ngàn người vẫn xuống đường tuần hành nhằm phản đối nạn đối xử bất bình đẳng và bạo lực của cảnh sát.

Từ Mỹ, làn sóng biểu tình chống phân biệt chủng tộc nhanh chóng lan rộng khắp các châu lục, với những cuộc xuống đường quy mô lớn, nhiều cuộc thu hút hơn 10.000 người tham gia.

Hoạt động hưởng ứng phong trào “Black Lives Matter” diễn ra ở Anh, Pháp, Đức, Italy, Tây Ban Nha, Hungary, Bỉ, Áo, Canada, Australia, New Zealand... Sự kiện George Floyd cho thấy nạn phân biệt chủng tộc như ngọn lửa luôn âm ỉ trong lòng nước Mỹ cũng như nhiều quốc gia khác.

Thực trạng phơi bày

Đại dịch Covid-19 càng làm nổi bật tình trạng bất bình đẳng xã hội ở Mỹ, số liệu cho thấy những người sống tại các khu dân cư nghèo có tỷ lệ tử vong cao hơn từ 3-5 lần so với các khu giàu có. Hồi giữa tháng 4, người da màu chiếm 40% số ca tử vong do Covid-19 ở Illinois, trong khi chỉ chiếm 15% dân số bang này.

Theo một cuộc thăm dò của Viện Monmouth sau vụ George Floyd, 57% người Mỹ được hỏi cho rằng cảnh sát sử dụng “vũ lực quá mức” đối với người da màu hơn là đối với người da trắng.

Cần nhắc lại rằng chỉ có 33% người được hỏi đưa ra nhận định này sau cái chết của Eric Garner năm 2014. Thậm chí một cuộc khảo sát của ABC News/Ipsos còn chỉ ra rằng 74% người Mỹ được thăm dò coi vụ việc George Floyd là dấu hiệu của một vấn đề lớn hơn trong thái độ đối xử của cảnh sát với người da màu, trong khi chỉ 43% nghĩ như vậy vào năm 2014, thời điểm thành phố Ferguson bạo loạn sau cái chết của Michael Brown.

Trong suốt 35 năm làm việc, nhà tư vấn về chính sách và truyền thông của đảng Cộng hòa Frank Luntz chưa bao giờ thấy quan điểm “thay đổi sâu sắc và nhanh chóng” đến thế. Trên mạng Twitter, ông nhấn mạnh rằng: “Chúng ta đã là một đất nước khác chỉ cách đây 30 ngày.”

“Black Lives Matter” - câu chuyện dài của khát vọng bình đẳng ảnh 1
 

Thuật ngữ “Black Lives Matter” được nhà hoạt động Alicia Garza tại Oakland lần đầu tiên sử dụng vào năm 2013 trên mạng xã hội, sau khi thiếu niên da màu Trayvon Martin bị một nhân viên bảo vệ ở Florida giết hại.

Năm 2014, căng thẳng tăng cao khi phe bảo thủ phản pháo lại với khẩu hiệu “All Lives Matter” (Tất cả sinh mạng đều quan trọng), và lực lượng cảnh sát với “Blue Lives Matter” liên quan đến sắc phục của họ. Tuy vậy, phong trào đấu tranh chống phân biệt chủng tộc ngày càng phát triển. Bà Alicia Garza giải thích: “Chúng tôi bị đối xử quá cực đoan, đi quá xa giới hạn của những gì có thể xảy ra. Và bây giờ, với vô số cái chết của người da màu, thông điệp thực sự có ý nghĩa.”

Quan điểm xã hội thay đổi, phong trào mang màu sắc mới khi nhìn vào thành phần tham gia các cuộc biểu tình. Chưa bao giờ nhiều người da trắng - đặc biệt là những người trẻ tuổi - tham gia “cơn thịnh nộ” của người da màu đến vậy.

Ngày nay, “Black Lives Matter” không còn bị coi là một phong trào cực đoan nữa. Liệu có nhất thiết phải giải thích rằng khẩu hiệu trên không có nghĩa là cuộc sống của người da màu quan trọng hơn, mà chỉ đơn giản là cũng quan trọng như những người khác? Thế hệ trẻ Mỹ dường như đã hiểu được thông điệp rằng “Black Lives Matter” luôn là một “lời kêu gọi tập hợp vì công lý.”

Cử chỉ mạnh mẽ

Trong số những biểu tượng mạnh mẽ, quỳ gối, từ lâu được coi là một cử chỉ cực đoan, ngày càng được nhiều người thực hiện. 

Năm 2016, cầu thủ bóng đá người Mỹ Colin Kaepernick đã khuỵu gối xuống đất khi hát quốc ca, để thể hiện chống nạn phân biệt chủng tộc. Liên đoàn bóng đá quốc gia Mỹ bị kêu gọi tẩy chay và cầu thủ này đã phải kết thúc sự nghiệp thể thao của mình sớm hơn dự kiến. 

Ngày nay, cảnh sát quỳ gối bên cạnh những người biểu tình. Các chính trị gia như Tổng thống đắc cử Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi cũng đã làm như vậy. Giới kinh doanh cũng tham gia phong trào. Nhiều thương hiệu lớn nhỏ đã ra thông cáo báo chí khẳng định cam kết chống phân biệt chủng tộc. Ông chủ Twitter Jack Dorsey coi ngày 19/6, kỷ niệm tuyên bố giải phóng nô lệ người Mỹ gốc Phi ở Texas, như một ngày nghỉ lễ của công ty.

Tập đoàn công nghệ Google thông báo gói hỗ trợ trị giá 175 triệu USD dành cho các chủ doanh nghiệp, người sáng lập các công ty khởi nghiệp, người tìm việc làm và các nhà phát triển phần mềm là người da màu...

“Black Lives Matter” trở thành một khẩu hiệu toàn cầu chống nạn phân biệt chủng tộc. Ba ngày sau sự kiện George Floyd, Twitter đã ghi nhận hơn 8 triệu tin nhắn mang hashtag #BlackLivesMatter. Đặc biệt, tại châu Âu nổi lên làn sóng “đạp đổ tượng”, khi người biểu tình muốn xóa bỏ khỏi không gian công cộng những bức tượng của các nhân vật đại diện cho chế độ thực dân hoặc nô lệ.

Ở bến cảng Bristol (Anh), những người biểu tình đã lật đổ tượng nhà buôn nô lệ thế kỷ 17 Edward Colston và ném xuống nước. Ở London, bức tượng Robert Milligan (một chủ đồn điền nô lệ thế kỷ 18) đã bị tháo dỡ. Ở Glasgow (Scotland), các cuộc tranh cãi xoay quanh bức tượng William III xứ Orange, vị vua Anh gốc Hà Lan có liên quan tới việc buôn bán nô lệ.

Tại Bỉ, các bức tượng Leopold II là đích ngắm của làn sóng “phi thực dân hóa không gian công cộng” mà các phong trào chống phân biệt chủng tộc tuyên bố. Vị vua trị vì từ năm 1865 đến 1909 này là người đã biến Congo thành thuộc địa của Bỉ. Sau cuộc biểu tình vào tháng 6 trước tòa án Brussels, các tượng bán thân của Leopold II đã biến mất khỏi các trường đại học Mons và Leuven.

Cuộc chiến chống phân biệt chủng tộc tại Pháp dâng cao vào đầu tháng 6 với hàng loạt cuộc biểu tình kéo dài suốt hơn 2 tuần tại các thành phố lớn. Ủy ban Adama (được đặt theo tên của Adama Traoré, người thanh niên da màu gốc Mali 24 tuổi qua đời tháng 7/2016 sau khi bị hiến binh bắt giữ) đã trở thành mũi nhọn của phong trào chống bạo lực cảnh sát, một chủ đề thảo luận hàng đầu trên các phương tiện truyền thông Pháp kể từ vụ việc George Floyd.

Hiện tượng này tồn tại cả trong các dịch vụ công lẫn khu vực tư nhân tại Pháp, dẫn đến sự bất bình trong các cộng đồng thiểu số. Một ngọn lửa âm ỉ dễ dàng bị thổi bùng thành đám cháy lớn với bất kỳ yếu tố kích thích dù là nhỏ nhất.

Giống như một loại virus, nạn phân biệt chủng tộc thường xuyên biến đổi và mỗi đột biến khiến nó trở nên nguy hiểm hơn. Do đó, cuộc chiến chống phân biệt chủng tộc không thể tách rời cuộc chiến vì bình đẳng, chống chủ nghĩa bài Do Thái, chống kỳ thị đồng tính, chống phân biệt giới tính và tất cả các hình thức phân biệt khác.

Tròn 55 năm trước, tháng 12/1965, Liên hợp quốc đã thông qua Công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc và công ước này đã có hiệu lực từ năm 1969. Giữa tháng 6 vừa qua, sau vụ George Floyd, Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc đã thông qua nghị quyết lên án nạn phân biệt chủng tộc. 

Linh Hương
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Dùng luật cũ lật án mới

Nữ sinh Madison Smith (ngoài cùng bên phải) vận động xin chữ ký để thành lập bồi thẩm đoàn mới.
(PLVN) - Nếu như không có vụ việc ở thời hiện đại thì nhiều khi chẳng mấy ai ở bang Kansas (Mỹ) nhớ đến những luật lệ ra đời từ thế kỷ 19 đến nay vẫn còn hiệu lực và vẫn có thể được áp dụng.

Chuyện lạ trong luật

Kiểm soát biên giới giữa Đan Mạch và Đức.
(PLVN) - Mới rồi, Đức và Đan Mạch kỷ niệm 80 năm ngày phân định biên giới chung. Hai bên đã dự định tổ chức các hoạt động kỷ niệm từ năm ngoái vì việc phân định biên giới được tiến hành vào năm 1920 nhưng phải trì hoãn bởi hưởng của dịch bệnh Covid-19.

Euro 2020: Cùng phân tích điểm mạnh, yếu của các "ông lớn"

Italia là đội đầu tiên giành vé vào vòng sau.
(PLVN) - Euro 2020 đã đi gần hết vòng bảng, có những đội đã chính thức giành vé đi tiếp, có đội phải chờ đến hết trận đấu cuối cùng mới xác định được tấm vé. Với màn thể hiện của các ông lớn, có thể thấy điểm mạnh, điểm yếu của họ đã dần lộ ra.

“Hồi sinh” mối quan hệ thân ái

Tổng thống Mỹ Joe Biden phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Brussels hôm 14/6. (ảnh: AP.)
(PLVN) - Với sự tham dự những sự kiện lớn của đồng minh truyền thống và đối tác chiến lược trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên, tân Tổng thống Mỹ Joe Biden đã làm sống trở lại mối quan hệ của Mỹ với các đồng minh và đối tác này.

Kết quả nhỏ ở sự kiện lớn

Tổng thống Mỹ Joe Biden và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc gặp thượng đỉnh ngày 16/6/2021.
(PLVN) - Tổng thống Mỹ Joe Biden và Tổng thống Nga Vladimir Putin gặp nhau ở Geneve (Thuỵ Sỹ) trong khoảng thời gian không đầy 4 giờ đồng hồ. Đây là lần đầu tiên hai người này gặp nhau ở trên cùng cương vị đứng đầu nhà nước.

Chuyện về hai gia tộc có nhiều Hoàng hậu, phi tần nhất Thanh triều

Ô Lạt Na Lạp thị - Hoàng hậu thứ 2 của Thanh Cao Tông Càn Long đế.
(PLVN) - Dù không phải gia tộc có nhiều quyền lực trên chính trường, nhưng trong nhiều đời Hoàng đế Thanh triều, hai gia tộc Nữu Hỗ Lộc và Na Lạp được xem là xuất sinh nhiều Hoàng hậu, phi tần của nhà Thanh. Những cái tên nổi bật xuất thân từ hai gia tộc này phải kể đến như Từ Hi Thái hậu, Kế Hoàng Hậu Ô Lạt Na Lạp thị...

Nghệ sĩ đa tài Eric Clapton và những thăng trầm sâu kín

Nghệ sĩ Eric Clapton.
(PLVN) - Eric Clapton thường được vinh danh là một trong những nghệ sỹ guitar vĩ đại nhất mọi thời đại. Tuy nhiên, cuộc sống riêng tư của ông có khá nhiều bi kịch: không biết mặt cha, nghiện ma túy, yêu vợ bạn thân, con trai duy nhất qua đời...

Những điều kỳ bí về Thánh địa bất khả xâm phạm của người Tây Tạng

ngọn núi thần Kailash.
(PLVN) - Trên khắp thế giới nhân loại đều có truyền thống sùng bái thần thánh. Ngọn núi thần của người Hy Lạp cổ đại là đỉnh Olympia, núi thần của người Do Thái là đỉnh Sinai, núi thần của người Hán là đỉnh Côn Luân, còn đối với người Tây Tạng, ngọn núi Kailash được xem là cửa ngõ vào cõi vô hình thứ 7 của các nhà hiền triết vĩ đại.

Kẹo hồ lô: Món ăn đường phố “ngon, bổ, rẻ” của Trung Quốc

Kẹo hồ lô: Món ăn đường phố “ngon, bổ, rẻ” của Trung Quốc
(PLVN) - Nhắc đến kẹo hồ lô, hẳn ai cũng quen thuộc khi thường xuyên nhìn thấy món kẹo này xuất hiện trong các bộ phim cổ trang của Trung Quốc, với hình ảnh những xiên kẹo dài với viên tròn đỏ mọng được những cụ ông cụ bà, chú bé cầm trên tay đi rao bán trên các cảnh chợ tấp nhập với tiếng rao quen thuộc “kẹo hồ lô đây!”. Chỉ thể thôi cũng đủ thấy, món kẹo đã có từ rất lâu đời và ngày này trở thành biểu tượng văn hóa của người Trung Hoa.

Bí ẩn trận đồ đá tảng Stonehenge

Bí ẩn trận đồ đá tảng Stonehenge
(PLVN) - Theo khảo chứng thực địa của các nhà khoa học, trận đồ đá tảng Stonehenge ở nước Anh được xây dựng vào hậu kỳ thời đại đồ đá mới là sớm nhất, tức là vào năm 2800 trước Công nguyên, là một trong những kiến trúc đá vòng cromlech kì lạ nhất còn giữ được cho đến nay.

Gia tộc quyền lực Rothschild (Kỳ 5): Mối quan hệ giúp tay buôn tiền cắc có bước đột phá vĩ đại

Mối quan hệ giữa Mayer và Hoàng tử William đã đem lại cho gia tộc Rothschild những bước tiến vượt bậc.
(PLVN) - Như đã nói ở kỳ trước, nhờ vào mối quan hệ với Hoàng tử William mà Mayer Amschel Rothschild từ một tay buôn tiền cắc đã có thể bước chân vào giới hoàng tộc. Bằng sự nhạy bén, biết nắm bắt thời cơ và khôn khéo hơn người, Mayer đã có được những phi vụ làm ăn đem lại sự thịnh vượng cho gia tộc.

Thị trường ma túy tổng hợp ở Đông Nam Á diễn biến phức tạp bất chấp dịch bệnh Covid-19

(Ảnh minh họa).
(PLVN) - Cơ quan Phòng, chống Ma túy và Tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) vừa công bố báo cáo mới với tựa đề “Ma túy tổng hợp tại khu vực Đông và Đông Nam Á: Diễn biến và thách thức mới nhất năm 2021”, trong đó khẳng định rằng thị trường ma túy tổng hợp ở khu vực Đông Á và Đông Nam Á vẫn không bị suy chuyển trước tác động của đại dịch Covid-19, tình trạng sản xuất và mua bán bất hợp pháp ma túy tổng hợp tiếp tục gia tăng đột biến trong năm 2020.

Đi tìm vua phá lưới Euro 2020

Cơ hội chia đều cho Ronaldo và Mbappe.
(PLVN) - Euro 2020 đang diễn ra sôi động trên khắp các sân cỏ trên toàn châu Âu. Ngoài chức vô địch, cuộc đua giành danh hiệu "Vua phá lưới Euro 2020" hứa hẹn sẽ rất căng thẳng khi có sự góp mặt của những chân sút xuất sắc trên khắp các sân cỏ châu Âu.