Bin Laden chết giúp Mỹ thoát khỏi ’địa ngục’ Afghanistan

Hồi kết cho cuộc chiến Afghanistan

Sự thành công vang dội của chiến dịch tiêu diệt trùm khủng bố bin Laden đang tạo luồng gió mới cho nỗ lực đàm phán hòa bình với phong trào Taliban, mở đường cho tiến trình thoái lui khỏi “vũng lầy” Afghanistan của Mỹ.

Tổng thống Afghanistan Hamid Karzai cũng như người đồng nhiệm Mỹ Barack Obama đồng thanh tán tụng cái chết của bin Laden là thắng lợi lớn trên mặt trận chống khủng bố, đồng thời mở ra nền hòa bình và ổn định tại Afghanistan cũng như khu vực Trung Đông.

Vì vậy, ưu tiên hàng đầu của Marc Grossman, đặc phái viên Mỹ tại Afghanistan và Pakistan là xúc tiến các cuộc đàm phán hòa bình với thủ lĩnh của Taliban.

Trong cuộc hội đàm giữa ông Grossman cùng Ngoại trưởng Pakistan và Thứ trưởng Ngoại giao Afghanistan tại Islamabad, cả ba nhất trí lập một nhóm chuyên trách thúc đẩy tiến trình hòa bình tại Afghanistan.

Sự thành công của chiến dịch tiêu diệt bin Laden có thể khép lại cuộc chiến của Mỹ tại Afghanistan.

Sở dĩ Mỹ sốt sắng trong nỗ lực thương thảo với Taliban là bởi Nhà Trắng lạc quan rằng, thủ lĩnh Taliban Mohammad Omar giờ có thể dễ dàng đáp ứng điều kiện “sống còn” của Mỹ trong các cuộc đàm phán là “dứt tình” với al Qaeda.

“Dù Taliban lâu nay cương quyết khước từ lời đề nghị chia tay al Qaeda nhưng chúng tôi tin rằng, kết cục bi thảm của bin Laden có thể tạo cớ cho Omar, thủ lĩnh của Taliban tự tách mình ra khỏi bin Laden mà không bị mất mặt trước các cận vệ của mình bởi nhân vật này từng đưa ra lời đề nghị cách đây 10 năm rằng sẽ “bảo kê” cho riêng bin Laden, chứ không phải toàn bộ mạng lưới khủng bố”, một quan chức Chính phủ Mỹ giấu tên nhấn mạnh.

Thêm vào đó, với việc bin Laden bị loại ra khỏi “cuộc chơi” khủng bố, nỗ lực đàm phán với Taliban của ông Obama sẽ ít mang tính chính trị hơn. “Giờ chúng ta có thể thương lượng với Taliban trên một tư cách khác. Chúng ta không yếu thế trong vấn đề đảm bảo an ninh quốc gia”, quan chức trên cho biết.

Quan chức này cũng nhấn mạnh, cái chết của bin Laden có thể đẩy lùi các luồng dư luận chỉ trích rằng, chính quyền Obama đang cố gắng thỏa hiệp với khủng bố.

“Cái chết của bin Laden là sự khởi đầu cho hồi kết tại Afghanistan. Nó tạo cơ hội cho các nỗ lực đàm phán mà trước đây không thể có được”, quan chức Mỹ khẳng định.

Ngoài ra, Nhà Trắng tin rằng, việc Pakistan bất lực trong việc tìm kiếm bin Laden hoặc cố tình che giấu trùm khủng bố này có thể khiến Islamabad phải nhún mình trong các cuộc đàm phán hòa giải tại Afghanistan.

Theo nhiều quan chức Mỹ, giới lãnh đạo Pakistan, những người từng cản trở các nỗ lực hòa bình trong quá khứ, giờ sẽ có cơ hội thể hiện vai trò tích cực hơn.

“Chúng tôi hy vọng rằng, sự mất mặt lần này của Pakistan sẽ khiến cho giới lãnh đạo Islamabad cố gắng giữ thể diện bằng cách dốc sức giúp đỡ quốc gia láng giềng”, quan chức Mỹ nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, sự thành công của chiến dịch tiêu diệt trùm khủng bố còn là hồi chuông cảnh cáo đối với các thủ lĩnh Taliban rằng, không một tay súng khủng bố nào có thể được đảm bảo an toàn khỏi quân đội Mỹ.

“Cái chết này sẽ tạo ra hiệu ứng tuyệt vời. Mullah Omar chắc chắn sẽ phải chột dạ nghĩ đến một kết cục tương tự bin Laden dành cho mình”, Vali Nasr, cố vấn cấp cao về vấn đề Afghanistan và Pakistan cho Bộ Ngoại giao Mỹ. Theo bà, lực lượng chịu sức ép nhiều nhất sau cái chết của bin Laden chính là Taliban.

Mullah Omar có thể sẽ "dứt tình" với al Qaeda sau cái chết của bin Laden.

Hơn nữa, trước quan điểm của giới chức quân sự Mỹ cho rằng, nếu các chiến dịch của họ không bị cản trở bằng các đợt rút quân ồ ạt thì Taliban chắc chắn sẽ bị tiêu diệt.

Nó cho phép ông Obama bắt đầu giảm bớt số lượng quân tại đây như ông từng cam kết và sau cùng có thể kết thúc cuộc chiến tranh kéo dài và đẫm máu tại Afghanistan.

“Chúng ta có thể giành thắng lợi bằng cách tiếp tục quyết chiến với vô số thiệt hại về người và của ư? Tôi không nghĩ như vậy. Thay vào đó, chiến lược đàm phán hòa giải có thể mang lại hiệu quả với sự thua thiệt duy nhất là dành cho Taliban một vai trò nhỏ trong chính quyền”, Anne-Marie Slaughter, cựu lãnh đạo bộ phận hoạch định chính sách của Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định.

Tuy nhiên, trên thực tế, việc đưa các thủ lĩnh Taliban đến với các bàn đàm phán vẫn là một thách thức không nhỏ. Taliban không có các nhân vật chính trị công khai đứng ra đàm phán. Ngoài ra, chính quyền Obama vẫn phụ thuộc vào giới lãnh đạo "thiếu năng lực" của Afghanistan.

Giới lãnh đạo Afghanistan đứng đầu là Tổng thống Hamid Karzai sẽ trực tiếp đứng ra đàm phán, còn Mỹ chỉ tham gia với vai trò hỗ trợ. Washington hiện sẵn sàng bàn bạc về số phận của các tù binh Taliban mà họ đang giam giữ, cũng như về tương lai của lực lượng quốc tế tại Afghanistan.

“Chúng ta hiểu mình muốn gì, song để đạt được hòa bình ổn định như mong muốn, chúng ta sẽ phải trải qua một chặng đường dài đầy cam go”, quan chức Mỹ nhấn mạnh.

Màn khởi đầu cho chiến trường Yemen

Tuy nhiên, ngay cả khi có thể thoát thân khỏi bãi lầy Trung Đông thì Mỹ cũng khó có thể “yên thân” bởi theo Yu Wanli, Phó Giáo sư của khoa Nghiên cứu quốc tế thuộc ĐH Bắc Kinh, cái chết của Bin Laden về cơ bản sẽ không làm thay đổi toàn bộ bức tranh chống khủng bố của Mỹ trên thế giới.

“Cái chết của Bin Laden là một thành tựu lớn đối với chính quyền của Tổng thống Barack Obama và sẽ giúp thúc đẩy uy tín của ông Obama ở trong nước. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ sẽ không có nhiều thời gian để tận hưởng chiến thắng này bởi hồi kết của Afghanistan lại là sự khởi đầu của Yemen. Nói cách khác, cái chết của trùm khủng bố có thể khiến trung tâm chỉ huy của tổ chức khủng bố al-Qaeda được chuyển tới Yemen, quê hương của nhân vật này”, ông Yu khẳng định.

Chuyên gia này tin rằng, vùng đồi núi của Yemen có thể là một Tora Bora khác (nơi ẩn náu trước đây của bin Laden tại Afghanistan).

Nhánh al Qaeda tại Yemen do Anwar al-Awlaqi chỉ huy chắc chắn sẽ tăng cường hoạt động.

Trong khi đó, một phát ngôn viên của Nhà Trắng cho biết, al-Qaeda trên bán đảo Arab hiện được coi là mối đe dọa khủng bố lớn nhất đối với an ninh quốc tế và nằm dưới sự chỉ huy của giáo sĩ thánh chiến người Mỹ gốc Yemen Anwar al-Awlaqi.

Awlaqi được các chuyên gia coi như nguyên mẫu của một thế hệ chỉ huy mới của al Qaeda. Nhân vật này muốn sử dụng Yemen làm thành trì của tổ chức khủng bố al Qaeda.

Nabil Bukairi, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Abaad ở Yemen cũng nhận định: "Trung tâm khủng bố tiếp theo có thể sẽ là Yemen. Awlaqi đã trở thành bộ mặt của tổ chức này trong nhiều cuốn băng ghi hình. Đây là bước ngoặt cho cuộc chiến chống khủng bố".

Theo chuyên gia này, nhánh al Qaeda tại Yemen tỏ ra là một đối thủ mau lẹ, có khả năng đi trước một bước so với các cơ quan tình báo Mỹ. Trong vụ tấn công suýt đánh đắm chiến hạm USS Cole của Mỹ năm 2000 tại cảng Aden của Yemen, nhóm này chứng tỏ rằng khả năng chiến đấu của mình luôn thay đổi và tư tưởng cũng không hề cũ.

“Vài năm gần đây, nhánh khủng bố của al Qaeda tại Yemen tỏ ra nguy hiểm hơn cơ quan đầu não của mình tại Afghanistan. Giới chức Mỹ sẽ phải lưu tâm hơn tới tổ chức này tại Yemen, đặc biệt sau cái chết của bin Laden”, ông Nabil Bukairi nhấn mạnh.

Chia sẻ quan điểm này, Saber Kareem, chuyên gia về các vấn đề Hồi giáo, cho rằng, xét về các nhóm hệ tư tưởng, cái chết của một thủ lĩnh có khả năng làm cho hoạt động của nhóm mạnh hơn.

Theo ông Kareem, trên thực tế tại Yemen, sau khi thủ lĩnh tinh thần Houthi là Hussein al-Houthi bị giết, nhóm này tăng gấp đôi sức mạnh. Ông giải thích: "Các hệ tư tưởng không chết đi cùng với sự ra đi của thủ lĩnh của họ, mà chúng tiếp tục phát triển và mở rộng. Ý thức hệ của al Qaeda sẽ có thể tiếp tục được truyền tới hàng nghìn thành viên của tổ chức này tại Yemen".

Không chỉ vậy, một khi trung tâm khủng bố chuyển về Yemen, chính quyền Mỹ sẽ còn phải gánh vác thêm một nhiệm vụ đó là duy trì vị thế cho Tổng thống đương nhiệm Ali Abdullah Saleh của Yemen.

Theo nhà phân tích chính trị Yemen Ali Abdul Jabbar, dù phong trào biểu tình chống Chính phủ suýt lật đổ ông Saleh hồi tuần trước, song kịch bản đó đã thay đổi sau cái chết của bin Laden.

Nhà phân tích này giải thích: "Mỹ sẽ phải hành động để đảm bảo rằng, việc chuyển giao quyền lực sẽ không diễn ra tại Yemen vào thời điểm then chốt này, khi phe đang lãnh đạo cuộc cách mạng ở Yemen là lực lượng ủng hộ phong trào Hồi giáo cực đoan. Trong khi đó, ông Saleh là một đồng minh lớn của Mỹ trong cuộc chiến chống khủng bố và hiện là thời điểm Mỹ cần ông ta nhất.

Như vậy, dù có thể tiêu diệt trùm khủng bố bin Laden và chấm dứt cuộc chiến tại Afghanistan nhưng nỗ lực chống khủng bố của Mỹ trên thế giới vẫn chưa thể dừng lại ở đây.

>> Osama bin Laden vẫn còn sống?
>> Tiết lộ chi tiết cuộc tấn công khiến bin Laden ’lìa đời’

Theo Baodatviet.vn