Big Three và mối lo mới

Tháng tới được coi là một thời điểm quan trọng đối với các nhà sản xuất xe của Mỹ, thậm chí là cả với tương lai của nền công nghiệp ôtô nước này.

Các nhà sản xuất như GM, Ford và Chrysler sẽ có cuộc gặp với Công đoàn Công nhân ôtô Mỹ (UAW) để bắt đầu các cuộc đàm phán về hợp đồng mới. Đây được coi là một trong những thời điểm khó khăn nhất mà nền công nghiệp ôtô Mỹ đã từng phải đối mặt bởi đang trong bối cảnh làm ăn thua lỗ, các nhà sản xuất ôtô này còn phải lo gánh thêm những khoản chi phí mới về lương công nhân (cả những người đang làm việc lẫn những người đã nghỉ hưu) theo yêu cầu từ phía Công đoàn.

Cả 3 "ông lớn" của ngành công nghiệp ôtô Mỹ đều thua lỗ nặng trong vài năm qua và đều tìm kiếm sự nhượng bộ từ phía Công đoàn. Tháng Tư vừa qua, Toyota trở thành nhà phân phối ôtô hàng đầu thế giới, đánh dấu thời điểm lần đầu tiên một công ty không phải của Mỹ nắm giữ vị trí này kể từ những năm 1930. Vấn đề là ở chỗ mức lương trả cho các nhân viên đang làm việc và đã nghỉ hưu đang trở thành những lợi thế đối với các nhà sản xuất ôtô nước ngoài tại Mỹ.

UAW muốn bảo vệ cả các công nhân đang làm việc lẫn những người đã nghỉ hưu. Phía công đoàn có đủ khả năng buộc những người sử dụng lao động phải làm việc này nhưng không phải lúc nào cũng có thể đem ra áp dụng vào thực tế được. Năm qua, số thành viên của UAW đã giảm tới 70.000 người bởi nhiều lý do. Riêng tại Ford, hơn một nửa số công nhân làm theo giờ đã chuyển công tác hoặc nghỉ hưu sớm khiến số thành viên của UAW giờ chỉ còn khoảng 40.000 người. Tất nhiên, điều này không phải nói lên rằng tổ chức công đoàn không còn mạnh như trước, nhưng những thách thức về tài chính là có thật. Theo những thoả thuận đang có hiệu lực giữa tổ chức công đoàn và các nhà sản xuất xe hơi ở Mỹ, ví dụ như ở GM, các công nhân lắp ráp ôtô làm theo giờ được hưởng mức lương cao hơn công nhân làm việc cho Toyota Mỹ tới 2$/giờ. Rồi chắm sóc sức khoẻ, đặc biệt là trợ cấp thôi việc…vẫn được đảm bảo ở mức đáng kinh ngạc. GM tiêu tốn tới 1.600$/1 xe để chi phí cho đảm bảo sức khoẻ của công nhân ở Bắc Mỹ, trong khi Toyota, với một số ít nhân công nghỉ hưu tại Mỹ, chỉ chi ra khoản tiền 300$/xe. Dẫu sao thì GM vẫn phải gánh khản chi này chứ không thể tính tiền khách hàng. Và vì vậy, số xe bán được càng giảm, số tiến này sẽ càng lớn.

Mới đây, khi phát biểu tại Đồi Capitol, Chủ tịch UAW, ông Ron Gettlefinger đã nói rằng Công đoàn sẽ không quay lưng lại với hàng trăm nghìn công nhân ôtô đã nghỉ hưu. Ông nói: “UAW tin tưởng rằng sẽ thật xấu xa và vô trách nhiệm nếu quay lưng lại với hàng trăm nghìn công nhân đã nghỉ hưu, những người đã từng làm việc cho Ford, GM và Chrysler. Chúng tôi không bao giờ làm như vậy”.

Và thế là Big Three đang phải đối mặt với một khoản chi khổng lồ, nếu UAW áp dụng “tiền lệ pháp” giống như những gì mà tổ chức này đã từng thoả thuận với nhà sản xuất Caterpilla vài năm trước đây. Theo đó, mỗi công nhân mới làm việc trong các dây chuyền sẽ được trả lương ít nhất 22$/giờ. Cho dù mức thoả thuận này đã ít hơn so với mức 40$/giờ được đưa ra trước đó song với một thoả thuận 6 năm, UAW đã làm được rất nhiều cho các công nhân của mình.

• Minh Khôi