Biết đọc, thích đọc, nhưng rời xa... văn hóa đọc?

(PLO) - Hiện nay, rất ít bạn đọc tự ý thức làm chủ được việc đọc của mình. Đa số đọc theo cảm xúc, theo sở thích, hoặc theo phong trào. Bạn đọc hiện nay đọc sách cũng giống như thưởng thức những món ăn vặt trên đường phố vậy. Ăn cho hả dạ, ăn cho vui thôi chứ biết thừa rằng giá trị dinh dưỡng không cao, ăn nhiều còn hại cả thân.
“Các bạn trẻ giờ hướng tới đọc cái gì nhanh, dễ” - anh Nguyên, công tác tại NXB Trẻ cho ý kiến. “Các bạn trẻ giờ hướng tới đọc cái gì nhanh, dễ” - anh Nguyên, công tác tại NXB Trẻ cho ý kiến.

Thích các loại sách “mì ăn liền”

“Văn hóa đọc” được nhắc đến nhiều nhưng phần lớn mọi người đều chưa ý thức hay chưa hình dung được ý nghĩa nội hàm của nó. Nhận được câu hỏi “Bạn/anh/chị hiểu văn hóa đọc có nghĩa là gì?”, rất nhiều người bối rối pha lẫn ngạc nhiên hỏi lại: “Có cả văn hóa đọc nữa à?” hoặc xuề xòa “ Không phải đọc nhiều là có văn hóa đọc sao?”.

Không ít bậc cha mẹ đến đây chọn sách cho con cũng tỏ ra mù mờ khi cắt nghĩa cụm từ này. Có gia đình đến mua sách suy nghĩ đinh ninh: “Cứ mua sách về thì con sẽ biết đọc sách”. Anh Duy, một cộng tác viên trẻ tại hội sách, nhận xét: “Văn hóa đọc hiện nay rất hạn chế” nhưng cũng không đinh nghĩa được “văn hóa đọc” là gì. “Văn hóa đọc nghe đao to búa lớn quá, giờ chỉ cần đọc sách thôi đã là tốt lắm rồi!”- anh Nguyên, một thành viên trong Ban tổ chức hội sách bình luận. Vậy có phải chỉ cần đọc hay đọc nhiều là có văn hóa đọc hay không?

Ngày xưa, công nghệ in ấn chưa được tốt, sách ít, những quyển sách như Truyện Kiều, Những người khốn khổ, Giên-Êrơ, Tây du ký, Tam quốc diễn nghĩa,... lâu lâu mới được tái bản, lại còn in trên giấy đen, chữ mờ chữ tỏ, có quyển còn rách lem nhem vì đã qua tay nhiều người đọc. Muốn mượn đã khó, muốn mua có khi còn khó hơn. Ấy vậy, ai mà có được quyển sách thì quý giá biết bao, chỉ muốn nâng niu, gìn giữ nó như một bảo vật.

Ngày nay, sách nhiều và đa dạng hơn bao giờ hết về nội dung lẫn hình thức. Nhưng người đến mua sách ít hẳn đi và ngày càng hời hợt. Nhiều người đến với những hội chợ sách chỉ là để chụp ảnh check-in, họ lướt qua hờ hững trước những chồng sách và chỉ dừng lại ở những quyển nào bìa bắt mắt, chủ đề nóng, thậm chí còn không lật đằng sau để đọc phần tóm tắt, bình luận sách. Có người mua sách theo phong trào, về nhà vứt xó, chả buồn mở ra đọc, rồi lâu lâu mang ra bán giấy vụn. Có những bạn lại chỉ “sính” đọc sách nước ngoài, thấy sách Việt Nam thì chê lên chê xuống, mặc dù chưa biết nội dung, văn phong thế nào. Nhiều bạn trẻ giờ có thể bỏ ra năm chục nghìn để mua trà sữa uống hàng ngày, hàng trăm nghìn cho một bữa ăn sang chảnh. Thế mà một quyển sách bảy tám chục nghìn cũng chê đắt, nhất định không chịu mua.

Mặt khác, những loại sách kiểu “mì ăn liền”, thực dụng, ít có chiều sâu, hiện đang được nhiều bạn trẻ quan tâm. Anh Nguyên, người đã có 15 năm kinh nghiệm trong ngành xuất bản sách, hiện đang công tác tại NXB Trẻ chia sẻ: “Hiện nay, đối tượng người trẻ đến mua sách nhiều hơn người lớn tuổi. Đa số các bạn hướng tới đọc cái gì nhanh và dễ. Vì vậy, truyện ngắn, tản văn, tiểu thuyết ngôn tình và các sách kỹ năng sống, sách làm giàu bán được nhiều nhất”.

Internet đang “làm nhiễu” văn hóa đọc sách

Ngày nay với sự bùng nổ mạnh mẽ của các phương tiện truyền thông đại chúng và các tiện ích xã hội như báo điện tử, truyền hình, facebook, youtube… tưởng như không còn chỗ cho việc đọc sách, người đọc không còn hứng thú với sự đọc. Sách in không cạnh tranh được với sách điện tử về tiện ích lẫn giá cả.

Đề án “Phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng giai đoạn 2011 – 2020, tầm nhìn 2030” được phê duyệt tháng 3 năm 2017 (Quyết định số 329/QĐ-TTg) thống kê: “Hiện nay số người đọc nhiều, đọc thường xuyên chiếm tỷ lệ 30%, số người thỉnh thoảng đọc là 44%, trong khi đó số lượng người hoàn toàn không đọc là 26 % - một tỷ lệ khá cao so với thế giới. Bạn đọc của thư viện chỉ chiếm khoảng 8-10 % dân số. Thư viện Quốc gia Việt Nam chỉ có khoảng 30 nghìn bạn đọc thường xuyên; thư viện cấp tỉnh chỉ có khoảng 1- 2 nghìn bạn đọc, cấp huyện 200 – 600 bạn đọc; thư viện/phòng đọc cấp xã khoảng 100 – 200 bạn đọc. Giới trẻ có xu hướng đọc những truyện tranh với những nội dung đơn giản, vô bổ, thậm chí thiếu lành mạnh, ngại đọc các loại sách kinh điển, lý luận, đặc biệt các sách dày, nhiều tập, sách chữ… Thời gian dành cho lướt web, chơi game, xem truyền hình của học sinh, sinh viên tương đối cao tới 55%”.

Theo nhà ngôn ngữ học, PGS. TS Phạm Văn Tình, Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam thì không phải ai đọc nhiều cũng có văn hóa đọc. Mọt sách là một ví dụ điển hình, từ này ám chỉ những người đọc rất nhiều, nhưng không chọn lọc, không định hướng nên việc đọc không hiệu quả. Vì vậy, phải phân biệt giữa đọc và văn hóa đọc. Đọc là thao tác sử dụng thị giác để tiếp nhận tri thức; còn văn hóa đọc là những ứng xử, thái độ của người đọc với việc đọc, với sách vở nói riêng và tri thức nói chung. Từ đó hình thành thói quen, xu hướng và gu thẩm mỹ của bạn đọc sau một thời gian dài”.  Ông chia sẻ thêm, người có văn hóa đọc không chỉ biết đọc một cách chọn lọc mà còn biết sử dụng trí thông minh, sự hiểu biết, kỹ năng đọc và xử lý thông tin để nhìn ra cốt lõi vấn đề, thẩm thấu tri thức và áp dụng vào nâng cao chất lượng cuộc sống.

“Một bữa ăn giàu dinh dưỡng là khi người ta phải thấy ngon miệng. Đọc cũng vậy, đọc mà không có hứng thú thì không có nghĩa lý gì. Khi người đọc thấy được đọc là nhu cầu, là thưởng thức, sẽ ham đọc, hứng thú đọc, lâu dần hình hành kỹ năng và gu thẩm mỹ đọc. Văn hóa đọc, hay cách ứng xử, thái độ với việc đọc cần được hình thành từ thuở bé, được sự phối hợp định hướng, động viên của gia đình, nhà trường và xã hội. Đọc là một quá trình và phải có sự hình thành qua thời gian dài. Vì vậy không thể hời hợt bề ngoài mà phải có sự quan tâm, duy trì một nền văn hóa đọc bền vững cho con trẻ” - nhà ngôn ngữ học Phạm Văn Tình nhận định.  

Đỗ Trang
Cùng chuyên mục
(Ảnh: Vietnamnet)

Bệnh viện Bỉm Sơn (Thanh Hóa) bị phản ánh “lập khống hồ sơ bệnh án”

(PLVN) -  Bà Phạm Thị Huyên (ngụ số 101 đường Lê Lợi, phường Đông Sơn, TX Bỉm Sơn, tỉnh Thanh Hóa) phản ánh đến Báo PLVN về việc bà không làm thủ tục khám bệnh nhưng BV Đa khoa TX Bỉm Sơn vẫn có kết quả và kết luận bà bị bệnh đái tháo đường, đồng thời thực hiện việc thanh toán chi phí khám chữa bệnh BHYT cho bà trái quy định.

Đọc thêm

Hà Nội: UBND phường Hàng Mã “om” hồ sơ xử lý vi phạm trật tự xây dựng

Trụ sở Đội quản lý trật tự xay dựng đô thị quận Hoàn Kiếm
(PLVN) - Chủ căn hộ tầng 1, số 93 Hàng Mã tự ý phá bức tường chung, xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của hộ liền kề và tài sản chung của Nhà nước. Cán bộ UBND phường đã lập biên bản vi phạm, Xí nghiệp quản lý và phát triển nhà số 3 đã đề nghị UBND phường cương quyết ngăn chặn, xử lý vi phạm và yêu cầu khắc phục hậu quả nguyên trạng nhưng sau gần 2 tháng UBND phường Hàng Mã vẫn “om” hồ sơ xử lý vi phạm trật tự xây dựng.

Góc khuất vụ án Bác sĩ Lê Thanh Liêm: Bài 4 - Phiên xử lạ lùng “quên” triệu tập... bị cáo, luật sư

Bác sĩ Liêm trong phiên sơ thẩm năm 2020.
(PLVN) - Nhận xét về vụ án Bác sĩ Lê Thanh Liêm (SN 1957, nguyên Giám đốc Sở Y tế Long An) bị cáo buộc “Cố ý làm trái quy định Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” theo Điều 165 Bộ luật Hình sự 1999, nhiều luật sư cho rằng đây là một vụ án “gọt chân cho vừa giày”. Hồ sơ cho thấy quá trình điều tra, truy tố, xét xử của cấp sơ thẩm đã xảy ra không ít vi phạm tố tụng.

Cần làm rõ dấu hiệu “hợp thức hóa” vi phạm của Công ty Minh Long

Vi phạm của Cty Minh Long hoàn thiện, chính quyền địa phương mới phát hiện.
(PLVN) - Mặc dù đã chỉ rõ sai phạm của Công ty TNHH Dịch vụ tư vấn Minh Long (Cty Minh Long) trong việc triển khai thực hiện dự án “Trung tâm đào tạo và sát hạch lái xe mô tô và đào tạo lái xe mô tô hạng B1, B2” (dự án) trên địa bàn xã Hồ Sơn (huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn), thế nhưng, thay vì xử lý dứt điểm thì cơ quan chức nay tỉnh này lại có động thái “hợp thức hóa” vi phạm khiến dư luận địa phương bức xúc.

Góc khuất vụ án Bác sĩ Lê Thanh Liêm: Bài 2 - “Đắc tội” vì không tuyển dụng người thân cán bộ tỉnh?

Bác sĩ Liêm tại phiên tòa sơ thẩm hồi cuối năm 2020.
(PLVN) - Ba năm 2014, 2015, 2016 là quãng thời gian “sóng gió” với bác sĩ Lê Thanh Liêm (SN 1957, nguyên Giám đốc Sở Y tế Long An) khi liên tiếp bị rơi vào những tình huống khó xử: Nếu làm theo thì có tội với pháp luật, nếu từ chối thì “đắc tội” với cán bộ gửi gắm. Ông đã chọn cách hành xử đúng luật, rồi sau đó bất ngờ bị cho thôi chức, trở thành bị cáo trong một vụ án dấu hiệu oan sai, vi phạm tố tụng nghiêm trọng.

Yên Bái: Đường nông thôn bị biến thành đường chuyên dụng, xe quá tải lộng hành

Đường bê tông Soi Cậu là tuyến đường "độc đạo", người dân đi lại, giao thông thương từ trong xóm dân cư ra xã, huyện bị biến thành “đường chuyên dụng” của công ty Linh Huy Hoàng để "binh đoàn" xe quá tải chở cát (Ảnh: Xuân Hồng).
(PLVN) - Đường bê tông Soi Cậu (thôn Ngòi Thắm, xã Tô Mậu, Lục Yên, Yên Bái) hàng ngày bị cả “binh đoàn” xe chở quá tải, quá khổ nườm nượp ra, vào lấy cát tại bến tập kết hoạt động không phép của công ty TNHH Linh Huy Hoàng giữa thanh thiên bạch nhật, nhưng dễ dàng qua mặt chính quyền, cơ quan chức năng.

Hợp đồng mua bán găng tay y tế hai năm rắc rối

Ảnh minh họa
(PLVN) - Bà Nguyễn Thiên Hương, Giám đốc Cty TNHH Bê tông Sơn Lâm (trụ sở Bà Rịa – Vũng Tàu) có đơn cho rằng ông Nguyễn Thế Trung (Giám đốc CTNHH Xăng dầu Trần Lưu (trụ sở đường Cách mạng tháng 8, quận 3, TP HCM) ký hợp đồng mua bán găng tay y tế với bà nhưng không giao hàng và cũng không trả lại tiền đã tạm ứng.

Hà nội: Có dấu hiệu "bảo kê" cho doanh nghiệp tập kết vật liệu xây dựng trên đất công

Trụ sở UBND phường Dịch Vọng
(PLVN) - Công ty TNHH P hát triển đô thị xanh Việt Nam ngang nhiên chiếm dụng 1 phần lòng đường để tập kết vật liệu xây dựng (cát, sỏi, gạch) trái phép tại khu đất D18, phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy, gây ảnh hưởng lớn đến vệ sinh môi trường và cản trở người tham gia giao thông. Sự việc này diễn ra trong nhiều năm, UBND phường Dịch Vọng biết, thế nhưng lại không dám “đụng” đến.

Lạng Sơn: Trung tâm đào tạo lái xe Minh Long xây dựng không phép

Cty Minh Long xây dựng hàng loạt công trình không phép
(PLVN) - Chưa được chấp thuận chủ trương đầu tư, chưa chuyển mục đích sử dụng đất, chưa được cấp giấy phép xây dựng… thế nhưng, Công ty TNHH Dịch vụ tư vấn Minh Long (Cty Minh Long) đã triển khai xây dựng hoàn thiện hàng loạt các hạng mục công trình để thực hiện dự án “Trung tâm đào tạo và sát hạch lái xe mô tô và đào tạo lái xe mô tô hạng B1, B2” trên hàng nghìn m2 đất nông nghiệp thuộc địa bàn xã Hồ Sơn (huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn).

Tổng lực ngăn chặn, đẩy lùi dịch bệnh

Tổng tiến công toàn lực, thần tốc để chặn đứng, đẩy lùi sự lây lan của dịch bệnh COVID-19. Ảnh minh họa
(PLVN) - Đợt dịch COVID-19 thứ tư trở lại Việt Nam đã tạo ra áp lực lớn. Ngay từ khi bắt đầu có dịch bùng phát, Ban Bí thư, Chủ tịch nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Phó Thủ tướng và Ban Chỉ đạo quốc gia đã thường xuyên cập nhật, đánh giá tình hình, quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra kịp thời, đúng hướng, quyết liệt, hiệu quả. 

Tại cái điện thoại?

Tại cái điện thoại?
(PLVN) - Một clip dài 8 phút quay cảnh nhạy cảm của một đôi trai gái bị tung lên mạng và cũng ngay lập tức, người ta bỏ công tìm hiểu danh tính của đôi trai gái đó. Thông tin đời tư bị phơi bày trên mạng. Bản thân “nữ chính” của clip này đã lâm vào tình trạng hoảng loạn.

Hàng loạt sự cố tại metro tuyến Bến Thành - Suối Tiên: Vì sao vẫn chưa có kết luận chính thức?

Đến tháng 4/2021, đã có 6 sự cố gối cầu ở tuyến Metro Bến Thành – Suối Tiên.
(PLVN) - Tính từ cuối 2020 đến tháng 4/2021, Ban Quản lý đường sắt đô thị TP HCM cùng nhà thầu phát hiện tới 6 gối cao su trên gói thầu CP2 của tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên bị rơi hoặc xê dịch khỏi vị trí đá kê gối. Tuy nhiên, nguyên nhân vì đâu thì vẫn chưa có kết luận cuối cùng. Vì sao?

Sơn La: Rầm rộ khai thác cát trên sông Mã

Sơn La: Rầm rộ khai thác cát trên sông Mã
(PLVN): Nhiều đối tượng vẫn ngang nhiên khai thác cát trên sông Mã ngoài phạm vi mỏ được cấp phép, trong khi đó các cơ quan quản lý nhà nước lại đùn đẩy trách nhiệm thông tin về vấn đề này.

Cảnh báo “trào lưu” xúc phạm trên mạng xã hội

Cảnh báo “trào lưu” xúc phạm trên mạng xã hội
(PLVN) - Nhiều vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, vi phạm quyền con người gần đây đang diễn ra công khai trên mạng xã hội. Đáng tiếc, thay vì bị lên án, hành vi ấy lại được một bộ phận lớn “cư dân mạng” tung hô.