Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh siết chặt kiểm soát, ngăn chặn vi phạm IUU

Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh siết chặt kiểm soát, ngăn chặn vi phạm IUU
Cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát biển và Bộ đội Biên phòng trao cờ Tổ quốc, tặng quà và tuyên truyền pháp luật cho ngư dân tại Cảng cá Cửa Gianh.

Với hơn 1.300 tàu cá hoạt động trên địa bàn, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh (Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị) đang kết hợp tuyên truyền với kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm IUU ngay từ cơ sở.

Bám địa bàn, đưa quy định pháp luật đến từng chủ tàu

Tại khu vực cửa biển Gianh, hoạt động khai thác thủy sản diễn ra sôi động với nhiều loại phương tiện, ngành nghề và thời gian hoạt động khác nhau. Không ít tàu cá thường xuyên vươn khơi dài ngày, di chuyển qua nhiều ngư trường, trong đó có những khu vực biển giáp ranh.

Điều này khiến công tác quản lý phương tiện, giám sát hành trình và kiểm soát việc chấp hành các quy định về khai thác thủy sản luôn đòi hỏi sự chủ động, sát sao của lực lượng chức năng.

Theo Trung tá Nguyễn Đình Cường, Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh, hiện đơn vị quản lý 1.345 tàu cá với 6.485 lao động. Trong đó, có 364 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên hoạt động ở vùng khơi, chủ yếu làm các nghề câu, chụp, lưới vây, lưới rê, với hơn 2.600 lao động.

Với số lượng phương tiện lớn, hoạt động khai thác trải rộng trên nhiều vùng biển, chỉ một sơ suất trong việc duy trì kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS), khai báo thông tin hoặc thực hiện thủ tục xuất, nhập bến cũng có thể dẫn đến nguy cơ vi phạm.

Vì vậy, thay vì chỉ tập trung kiểm tra khi tàu cập cảng, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh chú trọng phòng ngừa từ trước mỗi chuyến biển, bắt đầu bằng việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của chủ tàu, thuyền trưởng, ngư dân.

Cán bộ, chiến sĩ đơn vị trực tiếp gặp gỡ, trao đổi với ngư dân tại các khu neo đậu, bến cảng; hướng dẫn cụ thể những quy định liên quan đến đăng ký, đăng kiểm phương tiện, thủ tục xuất, nhập bến, ghi nhật ký khai thác, khai báo sản lượng và truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Đặc biệt, những quy định về duy trì hoạt động thiết bị VMS, không tự ý tháo gỡ hoặc ngắt kết nối thiết bị, không đưa tàu khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài được nhấn mạnh trong các buổi tuyên truyền.

Cách tuyên truyền cũng được điều chỉnh theo hướng gần gũi, dễ hiểu, gắn với đặc điểm hoạt động nghề cá của từng nhóm đối tượng. Bên cạnh hội nghị phổ biến pháp luật, đơn vị phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương và các tổ chức chính trị - xã hội lồng ghép nội dung phòng, chống IUU trong các buổi họp thôn, tổ dân phố, sinh hoạt đoàn thể và hoạt động của các tổ tự quản. Hệ thống loa truyền thanh địa phương duy trì tuyên truyền 2 buổi mỗi tuần.

Một trong những điểm nhấn là việc đưa các hình thức tuyên truyền trực quan đến gần hơn với cộng đồng ngư dân. Ngày 6/11, tại tổ dân phố Tân Mỹ, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh phối hợp với Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2, Tòa án nhân dân Khu vực 3 - Quảng Trị và UBND phường Bắc Gianh tổ chức phiên tòa giả định tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chống khai thác IUU, thu hút gần 200 ngư dân tham gia.

Thông qua việc tái hiện một vụ việc vi phạm và quá trình xét xử, những quy định pháp luật vốn có phần khô khan được chuyển tải bằng tình huống cụ thể, giúp người dân dễ hình dung hậu quả pháp lý của các hành vi khai thác trái phép.

Qua đó, ngư dân hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình đối với hoạt động khai thác thủy sản, không chỉ trong phạm vi phương tiện mà còn liên quan đến việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản và chủ quyền biển, đảo.

Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về phòng, chống khai thác IUU, nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật cho ngư dân trước mỗi chuyến vươn khơi.
Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về phòng, chống khai thác IUU, nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật cho ngư dân trước mỗi chuyến vươn khơi.

Kiểm soát từ bến cảng, không để vi phạm phát sinh trên biển

Tuyên truyền là giải pháp quan trọng, nhưng để phòng ngừa vi phạm IUU hiệu quả, công tác kiểm tra, kiểm soát phải được duy trì thường xuyên. Tại khu vực cửa biển Gianh, các trạm kiểm soát Biên phòng thực hiện nghiêm quy trình kiểm tra tàu cá xuất, nhập bến, đồng thời phối hợp với Chi cục Kiểm ngư tỉnh và 3 cảng cá trên địa bàn trao đổi thông tin, nắm tình hình hoạt động của phương tiện.

Trước mỗi chuyến biển, các nội dung liên quan đến giấy tờ phương tiện, chứng chỉ chuyên môn của thuyền trưởng, thuyền viên, trang thiết bị an toàn và tình trạng hoạt động của hệ thống VMS được kiểm tra theo quy định.

Việc kiểm danh, kiểm diện thuyền viên, kiểm tra tình trạng hoạt động, kẹp chì, niêm phong thiết bị giám sát hành trình cũng được chú trọng nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh vi phạm trong quá trình khai thác.

Tại các khu neo đậu, bến cảng, lực lượng Biên phòng phối hợp với chính quyền địa phương niêm yết công khai những quy định về chống khai thác IUU và đường dây nóng tiếp nhận thông tin vi phạm.

Đối với những phương tiện chưa bảo đảm điều kiện về giấy tờ, thiết bị hoặc thủ tục, cán bộ Biên phòng trực tiếp hướng dẫn chủ tàu khắc phục. Những trường hợp có dấu hiệu bất thường được kiểm tra, xác minh để có biện pháp xử lý phù hợp.

Thiếu tá Nguyễn Văn Năm, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng Gianh cho biết, bên cạnh kiểm tra trực tiếp tại cảng, cán bộ, chiến sĩ thường xuyên cập nhật dữ liệu, theo dõi hoạt động của các phương tiện khai thác xa bờ, nhất là những tàu thường xuyên hoạt động tại vùng biển giáp ranh hoặc có nguy cơ vi phạm.

Khi phát hiện tàu cá mất tín hiệu giám sát hành trình, đơn vị chủ động liên hệ với thuyền trưởng để xác minh nguyên nhân, yêu cầu khắc phục và phối hợp với lực lượng chức năng xử lý theo quy định. Công tác tuần tra, kiểm tra cũng được duy trì, tập trung vào những phương tiện có biểu hiện bất thường nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn nguy cơ vi phạm.

Từ phía ngư dân, nhận thức về trách nhiệm chấp hành pháp luật trong hoạt động khai thác thủy sản cũng từng bước được nâng lên. Ông Nguyễn Văn Bình, chủ tàu cá QB-92629-TS chia sẻ: “Chúng tôi được cán bộ Biên phòng phổ biến, tuyên truyền về Luật Thủy sản, chống khai thác IUU nên tôi hiểu việc đánh bắt trái phép ở vùng biển nước ngoài, không lắp thiết bị giám sát hành trình hoặc ngắt kết nối là vi phạm pháp luật. Vì vậy, mỗi lần vươn khơi, tôi đều kiểm tra đầy đủ thiết bị giám sát hành trình, làm thủ tục xuất cảng và ghi nhật ký hành trình đầy đủ trong quá trình đánh bắt”.

Những việc làm tưởng chừng nhỏ như kiểm tra thiết bị VMS trước khi xuất bến, khai báo đầy đủ thông tin thuyền viên, thực hiện thủ tục xuất, nhập cảng hay ghi chép nhật ký khai thác lại có ý nghĩa quan trọng trong quản lý hoạt động tàu cá. Đây vừa là trách nhiệm của chủ tàu, thuyền trưởng, vừa là cơ sở để cơ quan chức năng theo dõi hành trình, kiểm soát hoạt động khai thác và xác minh nguồn gốc thủy sản.

Phát huy vai trò ngư dân trong phòng, chống IUU

Một trong những yêu cầu đặt ra trong công tác chống khai thác IUU là không chỉ trông chờ vào hoạt động kiểm tra của lực lượng chức năng mà phải phát huy được vai trò tự quản, tự giám sát của cộng đồng ngư dân.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh cấp phát tài liệu phổ biến, giáo dục pháp luật cho ngư dân trên địa bàn.
Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh cấp phát tài liệu phổ biến, giáo dục pháp luật cho ngư dân trên địa bàn.

Theo Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh, đơn vị chú trọng củng cố, duy trì hoạt động của các tổ tự quản an ninh trật tự, tổ tự quản tàu thuyền an toàn. Thông qua các mô hình này, cán bộ Biên phòng phối hợp với chính quyền địa phương vận động chủ tàu, thuyền trưởng ký cam kết chấp hành nghiêm các quy định về khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Nội dung cam kết tập trung vào những yêu cầu thiết thực như không đưa tàu khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài; không sử dụng ngư cụ, phương thức khai thác bị cấm; không tháo gỡ, vô hiệu hóa thiết bị VMS; thực hiện đầy đủ việc khai báo, ghi nhật ký khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Không dừng lại ở việc ký cam kết, các tổ tự quản còn trở thành cầu nối thông tin giữa ngư dân với lực lượng chức năng. Trong quá trình hoạt động trên biển, khi phát hiện phương tiện có biểu hiện bất thường, nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài hoặc mất kết nối thiết bị giám sát hành trình, các thành viên có trách nhiệm thông báo để lực lượng chức năng kiểm tra, xác minh.

Cùng với đó, đơn vị chủ động tham mưu UBND phường Bắc Gianh, phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam phường và các tổ chức chính trị - xã hội đưa nội dung phòng, chống IUU vào hoạt động tại khu dân cư. Qua đó, trách nhiệm quản lý tàu cá không chỉ đặt lên vai lực lượng Biên phòng mà còn có sự tham gia của chính quyền, đoàn thể và từng hộ gia đình làm nghề biển.

Đặc thù của hoạt động khai thác thủy sản là phương tiện thường xuyên hoạt động dài ngày, phạm vi di chuyển rộng, trong khi việc kiểm soát trực tiếp trên biển có những khó khăn nhất định. Bởi vậy, việc hình thành ý thức tự giác chấp hành pháp luật và tinh thần phối hợp giữa các chủ tàu, thuyền trưởng, ngư dân với lực lượng chức năng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Từ công tác tuyên truyền tại khu dân cư, hướng dẫn thủ tục tại bến cảng đến kiểm tra, giám sát hành trình tàu cá trên biển, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh đang triển khai các giải pháp theo hướng chủ động, liên tục và đồng bộ. Mỗi chuyến tàu rời bến được kiểm soát chặt chẽ hơn, mỗi chủ tàu hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình cũng chính là thêm một bước trong hành trình ngăn chặn vi phạm IUU.

Quỳnh Nga