Bi hài chuyện sinh con chung với người đã có con riêng

Khi nhận quyết định khiển trách và hạ một bậc lương, chị Lương Thị V - giáo viên trường mầm non của một huyện thuộc tỉnh Yên Bái đã rất bàng hoàng. Chẳng nhẽ việc chị kết hôn và sinh đúng số con theo quy định với người chồng bây giờ (vốn đã từng có một lần lập gia đình trước đó và có hai con riêng) lại là điều vi phạm pháp luật?

Pháp luật cho phép người kết hôn lần đầu với người có con riêng được sinh đủ hai con

Bị pháp luật “tước” quyền lợi làm mẹ

Ôm mối thắc mắc trong lòng, chị V đến nhà cán bộ dân số xã nơi chị đang sinh sống để hỏi. Lời giải thích của cán bộ dân số cho thấy, Nghị định 20/2010/NĐ-CP ngày 8/3/2010 quy định chi tiết thi hành pháp lệnh sửa đổi Điều 10 của Pháp lệnh Dân số quy định: “Cặp vợ chồng mà một hoặc hai người đã có con riêng (con đẻ), chỉ sinh một hoặc hai con trở lên trong cùng một lần sinh” (Khoản 6, Điều 2). Như vậy, tuy chị V mới lập gia đình lần đầu, nhưng vì chị kết hôn với người chồng mà anh này vốn đã từng có một lần lập gia đình trước đó và có hai con riêng, nên chị chỉ được phép sinh một con chung. Đằng này, chị lại sinh thêm đứa thứ hai, như vậy là phạm luật - vị cán bộ này giải thích.

Nỗi ấm ức cùng tâm sự của chị V và chị S trên đây cũng là tâm trạng chúng của rất nhiều người phụ nữ khi họ trót lấy những người đã từng kết hôn và có 2 con riêng trước đó, kể từ khi NĐ 20 có hiệu lực. Dù là kết hôn lần đầu và chưa từng có con nhưng vô hình chung với những quy định như vậy, chị S, chị V và rất nhiều người khác đã bị pháp luật “tước” mất quyền lợi làm mẹ của người phụ nữ, không đảm bảo mức sinh thay thế (hai con).

Sau khi NĐ 20 ra đời và có hiệu lực, trong quá trình thực hiện đã có rất nhiều phản hồi từ phía cán bộ dân số các tỉnh thành. Phần lớn các phản hồi đều cho rằng với quy định tại Khoản 6 Điều 2 như vậy sẽ tạo thiệt thòi rất lớn cho những người (bao gồm cả phụ nữ, đàn ông) chưa kết hôn lần nào, chưa có con mà lấy những người đã từng kết hôn và có con riêng. Nhiều người đã phản ứng tiêu cực với quy định này bằng cách cứ liều đẻ và chấp nhận các hệ lụy liên quan.

Ngăn chặn “lách luật” để sinh con thứ 3

Trước thực tế này, Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế đã có sự xem xét và điều chỉnh. Kết quả là Nghị định 18/2011/NĐ-CP ra đời sửa đổi khoản 6 Điều 2 Nghị định 20/2010. Theo đó, “cặp vợ chồng đã có con riêng (con đẻ) thì được sinh một con hoặc hai con, nếu một trong hai người đã có con riêng (con đẻ); được sinh một con hoặc hai con trở lên trong cùng một lần sinh, nếu cả hai người đã có con riêng (con đẻ)”. Lưu ý, quy định này không áp dụng cho trường hợp hai người đã từng có hai con chung trở lên và các con hiện đang còn sống để tránh tình trạng “lách luật” của những người muốn sinh con thứ 3 (ly hôn rồi tái hôn để được sinh con thứ 3).

Hôm nay - 12/5, NĐ 18 bắt đầu có hiệu lực nhưng những người làm công tác xây dựng pháp luật về dân số vẫn chưa hết lo ngại về những kiểu hiểu theo lối suy diễn như sự việc đã từng xảy ra với NĐ 20 trước kia. Thế nên việc tránh hiểu lầm về đường lối dân số thông qua tăng cường tuyên truyền, giáo dục về bình đẳng giới và nâng cao chất lượng dân số, chất lượng sống luôn là việc làm vô cùng quan trọng để hướng tới mục tiêu cơ bản là hạn chế việc sinh con thứ 3 và giảm tỷ lệ mất cân bằng giới tính sau sinh.