BHXH tỉnh Đồng Tháp: Không để ai bị đứng ngoài dòng chảy dữ liệu

Chuyển đổi số là phục vụ người dân

PV: Thưa ông, nếu nhìn từ góc độ quản lý, việc chuyển đổi mã số BHXH sang số ĐDCN/CCCD có ý nghĩa như thế nào đối với đơn vị doanh nghiệp và công tác quản lý người lao động?

Ông Võ Oanh Liệt: Đối với doanh nghiệp, đây cũng là một bước cải cách quan trọng, việc thống nhất định danh người lao động bằng số ĐDCN/CCCD sẽ góp phần đơn giản hóa công tác quản lý, kê khai và giao dịch của doanh nghiệp với cơ quan BHXH. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, xác thực và kết nối tốt hơn, doanh nghiệp sẽ giảm những thao tác liên quan đến đối chiếu, xác định thông tin người lao động; hạn chế sai sót trong quá trình kê khai, góp phần tiết kiệm thời gian và chi phí tuân thủ.

Tuy nhiên, chúng tôi mong muốn doanh nghiệp nhìn nhận đây không chỉ là việc “làm dữ liệu cho cơ quan BHXH”. Việc rà soát, cập nhật chính xác thông tin người lao động trước hết cũng là bảo vệ quyền lợi của chính người lao động, đồng thời giúp doanh nghiệp quản lý nhân sự và thực hiện các chính sách BHXH, BHYT, BHTN đầy đủ, nhanh chóng, chính xác hơn.

Về lâu dài, đây còn là nền tảng để ngành BHXH tiếp tục đẩy mạnh giao dịch điện tử, khai thác dữ liệu số và cung cấp các dịch vụ công trực tuyến, qua đó góp phần giảm chi phí hành chính cho cả doanh nghiệp, người lao động và cơ quan quản lý.

BHXH tỉnh Đồng Tháp sẽ chủ động phối hợp, hướng dẫn để doanh nghiệp thực hiện thuận lợi, hạn chế tối đa việc phải điều chỉnh nhiều lần.

PV: Một vấn đề đáng chú ý là không phải người dân nào cũng thành thạo công nghệ. BHXH Đồng Tháp sẽ làm gì để người lớn tuổi, người ở nông thôn hoặc ít sử dụng điện thoại thông minh không bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi?

Ông Võ Oanh Liệt: Đây là vấn đề chúng tôi đặc biệt quan tâm. Đích đến cuối cùng của chuyển đổi số là phục vụ người dân. Nếu một nhóm người dân vì hạn chế về công nghệ mà gặp khó khăn trong tiếp cận chính sách thì quá trình chuyển đổi đó chưa thể nói là thành công trọn vẹn.

Trong quá trình triển khai, ngành sẽ tập trung hỗ trợ những nhóm người dân chưa quen với môi trường số, nhất là người lớn tuổi, người ở khu vực nông thôn, người ít sử dụng điện thoại thông minh. Nội dung hướng dẫn phải ngắn gọn, dễ hiểu, tránh sử dụng quá nhiều thuật ngữ, cách thức hỗ trợ phải thuận tiện, không để người dân cảm thấy mình bị đứng ngoài quá trình chuyển đổi.

Quan điểm của BHXH tỉnh Đồng Tháp là chuyển đổi số phải đi cùng với bảo đảm tiếp cận chính sách một cách bình đẳng, lấy người dân làm trung tâm và không được tạo thêm khoảng cách giữa người sử dụng công nghệ tốt với người ít có điều kiện tiếp cận công nghệ.

Vì vậy, bên cạnh việc đẩy mạnh các kênh giao dịch điện tử, BHXH Đồng Tháp không chỉ duy trì và tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp thông qua hệ thống BHXH, mà còn đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương, tổ chức dịch vụ thu, các đơn vị sử dụng lao động và các lực lượng liên quan để tuyên truyền, hướng dẫn người dân.

Chúng tôi cũng xác định nguyên tắc: người dân không thể sử dụng công nghệ thành thạo thì ngành phải tìm cách hỗ trợ; không thể lấy hạn chế về công nghệ của người dân làm lý do để phát sinh thêm khó khăn trong tiếp cận chính sách. Đây cũng là trách nhiệm xã hội của cơ quan thực hiện chính sách an sinh.

Chủ động phòng ngừa lừa đảo từ dữ liệu cá nhân

PV: Khi dữ liệu cá nhân trở thành một phần quan trọng của quá trình chuyển đổi, nguy cơ các đối tượng xấu lợi dụng để lừa đảo cũng là điều người dân lo ngại. Theo ông, người dân cần cảnh giác với những thủ đoạn nào?

Ông Võ Oanh Liệt: Đây là vấn đề chúng tôi muốn đặc biệt lưu ý, người dân đều cần nâng cao cảnh giác. Bất cứ một chính sách mới nào được triển khai, đặc biệt là việc chuyển đổi số định danh lần này liên quan trực tiếp đến dữ liệu cá nhân, các đối tượng xấu có thể lợi dụng tâm lý lo lắng, chưa nắm rõ thông tin của người dân để giả danh cán bộ BHXH và đưa ra những yêu cầu không đúng quy định.

Chẳng hạn, các đối tượng có thể gọi điện thông báo người dân phải “cập nhật CCCD”, “xác thực tài khoản”, “kích hoạt VssID” rồi yêu cầu cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản ngân hàng, hình ảnh giấy tờ cá nhân hoặc chuyển tiền lý do “cập nhật mã số BHXH”, “đồng bộ CCCD”, “xác thực tài khoản”, “nhận tiền bảo hiểm”...

Đặc biệt, người dân không cài đặt ứng dụng VssID từ các đường link không chính thức hoặc cài đặt tệp tin có tên vssid.apk qua tin nhắn, mạng xã hội hoặc từ các nguồn không chính thức. BHXH Việt Nam từng cảnh báo về ứng dụng giả mạo VssID có chứa mã độc, có khả năng chiếm quyền điều khiển điện thoại và đánh cắp thông tin, tài sản của người dùng.

Tôi muốn nhấn mạnh rằng người dân không nên cung cấp thông tin bảo mật, mã OTP, mật khẩu tài khoản hoặc thông tin tài chính cho người lạ qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội. Khi nhận được yêu cầu bất thường, người dân cần dừng lại và kiểm tra thông tin thông qua cơ quan BHXH hoặc các kênh thông tin chính thức của ngành.

Về phía BHXH tỉnh, chúng tôi xác định tuyên truyền phòng ngừa lừa đảo cũng là một phần trách nhiệm trong quá trình triển khai. Người dân càng hiểu đúng chính sách, nhận biết được đâu là kênh thông tin chính thống thì càng giảm nguy cơ bị lợi dụng.

Thách thức chuẩn hoá dữ liệu

PV: Thưa ông, việc chuyển từ mã số với lượng dữ liệu khổng lồ đã vận hành nhiều năm, đâu là thách thức lớn nhất đối với BHXH Đồng Tháp trong quá trình chuẩn hóa và chuyển đổi?

Ông Võ Oanh Liệt: Với quy mô dữ liệu rất lớn, thách thức lớn nhất là phải bảo đảm đúng dữ liệu, đúng người, đúng quá trình tham gia và đúng quyền lợi. Đây là yêu cầu không thể thực hiện theo cách cơ học hay chạy theo tiến độ, mà phải làm chắc, làm kỹ và có cơ chế kiểm soát chặt chẽ.

Nhưng với chúng tôi, phía sau mỗi dòng dữ liệu không đơn thuần là một thông tin trên hệ thống. Đó là một quá trình tham gia BHXH, BHYT gắn trực tiếp với quyền lợi an sinh trong tương lai. Vì vậy, BHXH tỉnh Đồng Tháp xác định phải chủ động ngay từ khâu chuẩn bị, rà soát, đối chiếu dữ liệu, kịp thời phát hiện những trường hợp chưa khớp, thiếu hoặc sai thông tin để xử lý, thay vì chờ người dân phát hiện rồi mới giải quyết.

Một yêu cầu xuyên suốt trong quá trình này là phải đặt người dân ở vị trí trung tâm. Những nội dung thuộc trách nhiệm của cơ quan BHXH thì ngành phải chủ động thực hiện. Trường hợp cần người dân phối hợp, cán bộ phải hướng dẫn rõ ràng, cụ thể, để họ biết cần bổ sung thông tin gì, thực hiện ở đâu và bằng cách nào, hạn chế tối đa việc phải đi lại nhiều lần.

Điều quan trọng là chúng ta không nên chỉ nhìn quá trình này dưới góc độ kỹ thuật. Với cơ quan quản lý, đó có thể là một mã số, một trường dữ liệu hay một quy trình nghiệp vụ. Nhưng với người dân, đằng sau những thông tin đó là cả quá trình tham gia và những quyền lợi an sinh mà họ sẽ cần đến khi có phát sinh.

Vì vậy, mục tiêu của việc chuyển đổi không chỉ dừng ở việc thay mã số BHXH bằng số định danh cá nhân/CCCD, mà hướng tới xây dựng một phương thức quản lý hiện đại, thống nhất, chính xác và thuận tiện hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Chúng tôi tin rằng, với sự đồng hành của người dân, doanh nghiệp và sự phối hợp trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan, quá trình chuyển đổi sẽ được thực hiện an toàn, hiệu quả; đồng thời tạo nền tảng để BHXH Đồng Tháp tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đổi mới phương thức phục vụ và đưa chính sách BHXH, BHYT đến gần người dân hơn.