Bếp của mẹ

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa
(PLVN) - Mẹ sinh ra và lớn lên tại một vùng quê Bắc bộ. Từ khi mẹ còn nhỏ, ông bà ngoại tôi đã đến Hà Nội làm việc, để lại mẹ ở quê với cụ ngoại. Mẹ tôi trưởng thành bên luống rau xanh tự trồng, mùi khói bếp thổi bằng rơm, rạ. Đến khi lớn lên, tới thành phố học đại học, lấy chồng, sinh con, mẹ vẫn giữ được vẻ đẹp tự do, cá tính của một cô gái sống tự lập ở vùng quê nghèo từ sớm.

Có lẽ, cũng vì quen nếp sống xưa, mẹ tôi tự mua một căn nhà cấp bốn có mảnh vườn xinh xinh ở gần vùng núi, mỗi tháng bà lại về đó đôi ba lần. Lũ trẻ con chúng tôi cũng hay mon men đi cùng mẹ. Tôi nhớ từ hồi ngày xửa, ngày xưa, khi ngôi nhà ở vùng núi đó còn thô sơ, hẻo lánh, chẳng có đèn đường, dân làng không ai dùng bếp ga, mẹ chúng tôi rất thích cách sống đó và nhanh chóng thích nghi. Cứ cuối tuần, khi chúng tôi nghỉ học lại đến vùng núi chơi cùng mẹ, bà thường xuyên dắt mấy đứa nhỏ bọn tôi lên núi nhặt những đụn lá thông khô, cành củi chặt ra từ mấy cái cây thối rễ lâu ngày. Bữa cơm của mẹ không có bếp ga, bếp điện như ở thành phố đâu. Trong nồi gang to đùng, đen sì sì, mẹ nhóm bếp để nấu cơm.

Chúng tôi không biết mẹ nấu như thế nào, nhưng cơm của bà chẳng bao giờ sống hay khê. Mỗi khi ăn hết cơm, bên dưới có một lớp cháy vàng, giòn tan, chấm với nước tương hay mấy muỗng kho quẹt là ngon “tuyệt cú mèo”. Nhiều lúc nhìn mẹ phồng má thổi lửa, cố đun mấy đụn lá ẩm. Tôi lại ca cẩm: “Sao mẹ phải khổ thế, mua cái bếp ga như ở nhà (trong thành phố) cho sướng!”. Mẹ tôi mỉm cười lắc đầu, mẹ nói rằng cơm ngon là dùng nước mưa để nấu, củi, lá thông khô để đun. Cơm như vậy mới ngon, mới bùi và có mùi trong trẻo, tinh khiết của sớm mai.

Mẹ tôi vốn tinh tế thế đấy, ai bảo người phụ nữ xuất thân ở vùng đất trũng nghèo nàn ấy là quê mùa được? Bà có cách thưởng thức đồ ăn vô cùng tao nhã. Mỗi mâm cơm của bà, lúc nào cũng đủ năm món: món canh, món mặn, món rau, món tráng miệng và trà sau khi ăn xong. Bà nói ở quê trước kia không ai dạy bà, sau này lên đại học, vô tình đỗ vào trường mỹ thuật, từ đó, bà đâm ra mê cái vẻ đẹp á đông trong cách ăn uống, sinh hoạt, thưởng thức nghệ thuật.

Cũng nhờ những bức họa tìm hiểu về thời Lý, Trần, Lê, bà đâm ra thích đạo Phật, từ đó cơm của bà cũng trường kỳ chay tịnh. Tuân theo quy luật trời đất, mỗi món ăn bày trên mâm của bà mùa nào thức ấy. Mùa xuân cải mầm cay ngọt, mùa hạ canh bầu, hoa thiên lý xào. Mùa thu măng tre non tươi rói, ăn với đĩa lạc rang húng lìu. Mùa đông đĩa cải xanh xào nấm hương, ăn kèm rau củ hầm nóng hôi hổi.

Mẹ tôi thường bảo ăn rau phải đúng mùa, đúng vụ mới thấy được vị tươi ngon của trời đất. Mảnh vườn của bà mỗi mùa một “thức quà” riêng. Mùa thì dàn mướp, dàn bí xúng xính uốn lượn. Mùa thì đám cải mầm lú nhú mọc trên đất. Có mùa thì nở trắng những bông xúp lơ to tròn.

Xào rau, luộc rau đối với mẹ tôi cũng là một công đoạn cầu kỳ. Với những ngày sống ở thành phố thì bà chấp nhận dùng nước máy, bếp ga, bếp điện. Nhưng cứ về đến nơi thôn dã này, bà lại dùng nước mưa, nước giếng khơi. Chảo của bà phải là chảo sâu lòng, bếp phải dùng lá thông, hoặc rơm để có được mùi khói thanh nhẹ, được mẹ ví von giống như thảo mộc. Bà ghét nhất là dùng bếp than, bếp ga vì nó chẳng đem lại dư vị nào cả. Rau được xào tùy vào loại rau, loại xào tái, loại xào chín. Có loại mẹ tôi cho thêm chút nước, có loại tuyệt đối không cho tí nào. Có loại rau bà thích xào bằng dầu điều, nhưng loại khác lại xào bằng dầu đậu nành, cũng có món mẹ lại dùng dầu oliu. Riêng tủ bếp của mẹ tôi, nguyên liệu phải xếp ra hai hàng dài.

Khi bàn về các món ăn, mẹ tôi vừa như một ông Nguyễn Tuân tinh tế, tỉ mỉ, lại vừa giống một ông Nguyễn Bỉnh Khiêm nhàn tản, vui thú với cuộc đời. Bà coi nấu ăn là một môn nghệ thuật, cách người nghệ sĩ trình diễn tài năng về vị giác, thị giác, khứu giác. Trong chạn bát của bà, vì vậy có hàng loạt loại đĩa từ gốm bát tràng, men xanh sứ Huế,… Mỗi đĩa bà đựng loại quả riêng theo mùa. Ví thử mùa hạ là mấy trái vải ướp lạnh trong cánh sen xanh đặt lên chiếc đĩa gốm sứ trắng. Hay mùa đông là mấy khoanh bánh hoa quế vuông vức nằm trên chiếc đĩa trạm khắc hoa thủy tiên.

Đến với căn bếp của mẹ tôi, dù ở thành phố hay ở quê cũng là một mùi trà thanh nhẹ thoang thoảng. Tôi luôn ca thán mẹ cầu kỳ, trà nào chẳng là trà. Đối với bà thì không, trà là của thiên nhiên đất trời. Như khi mùa hè về, mẹ tôi lại bóc những bọc trà làm từ sen tươi, bà lấy nước trên thượng nguồn của những con suối lớn như ở Tam Đảo, hãm trong một chiếc ấm được đun từ củi khô mùa hè. Giữa đêm thanh vắng cuối tháng sáu âm lịch, khi ánh trăng khuyết hờ hững trên bầu trời, cơn gió núi hây hây mát nhẹ, bước ra khỏi căn bếp mộc mạc của mẹ tôi, tất cả ánh đèn trong nhà sẽ tắt. Mọi người cùng ngồi ra ngồi trên chiếc võng đã cũ, vừa thưởng trà, vừa ngắm đóa quỳnh trắng đang nở trong đêm, lim dim đôi mắt nghe tiếng mẹ kể câu chuyện của thủa xưa cũ…

Tin cùng chuyên mục

Cơ hội khám phá thiên nhiên Peru cho công chúng Thủ đô

Cơ hội khám phá thiên nhiên Peru cho công chúng Thủ đô

(PLVN) -  Ngày 18/7, tại Hà Nội, đã khai mạc triển lãm ảnh mang tên: “Khám phá Peru: Chuyến du hành thị giác từ vùng biển tới núi cao và rừng rậm”. Sự kiện do Đại sứ quán Peru, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội... phối hợp tổ chức, nhân dịp kỷ niệm 203 năm Quốc khánh nước Cộng hòa Peru (28/07/1821 – 28/07/2024) và 30 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Peru - Việt Nam (14/11/1994 – 14/11/2024).

Đọc thêm

Tia nắng

 Ảnh minh họa.
(PLVN) - Cô nhìn bóng nắng nhảy nhót bên ngoài khung cửa kính và tự cảm thấy nhói đau nơi bờ mắt khi ánh nắng chói chang của trưa hè bắt đầu thiêu đốt cô từng hồi. À thì ra không phải là ở bên trong nhà là đã được bảo vệ khỏi ánh nắng ngoài kia rồi sao, y hệt như cuộc sống, cứ tưởng chỉ cần đi bên lề niềm đau là sẽ không bị ảnh hưởng, nào ngờ chỉ một vệt hắt lại cũng đủ khiến đưa con người ta đến cảnh khốn cùng.

Giả vờ

Ảnh minh họa - Internet
(PLVN) - Từng cơn nắng cứ đổ ập xuống một cách mạnh mẽ, như cách mà chúng cậy mình trở thành nữ hoàng của mùa hè.

Ba dượng

Ba dượng
(PLVN) - Ngày mẹ đi thêm bước nữa tôi nhất quyết không đến dự đám cưới của bà. Một đứa trẻ lên tám khi ấy chỉ muốn có một gia đình yên ấm, làm sao đón nhận được một người xa lạ đến ở cùng để rồi “ba” phải ra đi và mình phải gọi người đó bằng “ba”.

Tản mạn về chiếc nồi cơm điện

Tản mạn về chiếc nồi cơm điện
(PLVN) - Dạo gần đây, hình ảnh chiếc nồi cơm điện xuất hiện ngày càng nhiều. Nhà nhà, người người đều tập ôm nồi. Tôi bỗng để ý hơn đến cái nồi cơm điện nhà mình. Rồi bỗng sực tỉnh nhận ra thứ vô tri, vô giác trong nhà hóa ra cũng có nhiều ý nghĩa ra phết.

Chuyện bên sông

Chuyện bên sông
(PLVN) - Đa lớn lên trong căn chòi nhỏ neo người bên cánh sông buồn. Căn nhà nhỏ của hai mẹ con nó mỗi đêm sau khi qua đi những nhọc nhằn của ngày thường, thì càng về đêm càng yên tĩnh.

Trong mênh mông sắc hoa

Tranh minh họa: Trường Thịnh
(PLVN) - Sáng tinh khiết, bình minh đang lên. Sương quyện hương sen trong những ngày thanh tao của người cựu binh già. Ông Minh vừa nhấp ngụm trà đầu thì thằng Giới hốt hoảng chạy sang. Nó thông báo tin sét đánh. “Ông ơi, anh Nên cưa trộm sưa, mang đi rồi”. Ông hạ chén xuống, thảng thốt: “Nó cưa hồi đêm hả? Trời ơi!”. Ông lao theo thằng cháu đến nhà con cả Vấn. Cây sưa quý của dòng họ “ngự” ở mé sân vườn, do Vấn trông nom. Vậy mà…

Cuộc đua với thời gian

Ảnh minh họa. (Nguồn: Pinterest)
(PLVN) - Con người luôn dành cả cuộc đời để chạy đua với thời gian. Từ việc bào chế thuốc trường sinh, vội vàng lưu giữ những bức ảnh, cho đến việc sống gấp.

Nghệ nhân

Tranh minh họa: Trần Công Nguyên
(PLVN) - Doãn hăm hở hùn vốn mở cửa hàng kim thủy khí, cung cấp máy móc. Vậy mà đổ bể.

Mùa tỏi cô đơn

Mùa tỏi cô đơn
(PLVN) - Mỗi khi tàu nhả khói chạm vào vòm cây xà cừ cổ thụ chỗ nền ga Điềm cũ sẽ rúc những hồi còi dài dằng dặc, tiếng bánh sắt lăn rình rùng trên đường ray. Đường gạch chật chưỡng dưới chân Miên.

Hãy níu nhau thêm một chút…

Hãy níu nhau thêm một chút…
(PLVN) - Cuộc sống thời số hóa, mọi buồn vui, hạnh phúc, hỉ nộ ái ố với nhiều người đều ăm ắp trên mạng xã hội… Nhưng có một cô gái đã chết khô trên sofa đã hơn một năm trong căn hộ tại một chung cư ở Hà Nội lại không có - dù chỉ là một kết nối thực...

“Cẩm nang chữa nói ngọng” - phát huy những nét đẹp của giọng nói vùng miền

Cuốn sách giúp người nói chưa chuẩn tiếng Việt, có thêm nhiều hướng dẫn thực hành và luyện tập sửa ngọng tại nhà. (ảnh P.V)
Tối ngày 14/5/2024, chuyên gia ngôn ngữ Nguyễn Thị Thanh Mai ra mắt cuốn "Cẩm nang chữa nói ngọng" (NXB Thanh Niên) tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Qua cuốn sách, chuyên gia ngôn ngữ cũng là MC của Đài Truyền hình Việt Nam này muốn giúp những người nói tiếng mẹ đẻ chưa chuẩn có thể áp dụng và chỉnh sửa điều đó.

Buông

Ảnh minh họa
(PLVN) - Nếu mà bà không thương ông thì buông tha cho người ta để người ta còn đi lấy vợ nữa chứ?

Giọt trăng dưới biển

Ảnh minh họa. (Nguồn: Pinterest)
(PLVN) - Biển Hồng Vàn đẹp, là cái đẹp của một người phụ nữ kiều diễm, nhưng đỏng đảnh khó chiều.

Hương mùa hè

Ảnh minh họa. (Nguồn: Pinterest)
(PLVN) - Cuối xuân mà Hà Nội cứ như đã vào hè, trời nóng hầm hập, bức bối muốn xé toạc lớp da của mỗi người.

'Lần về sau anh sẽ về hỏi cưới em'

Ký ức chiến trường xưa. (Tranh minh họa: Báo Lâm Đồng)
(PLVN) - Tháng tư đến mang hương vị của những lời nói dối phảng phất đâu đây. Cái khí trời thêm se lạnh khiến lòng người như đang chợt hỏi, xuân vừa ghé qua sao lại mang cái oi ả sớm tới rồi. Người ta thường bảo tháng tư là tháng của những lời nói dối, nhưng có bao giờ có ai tự nghĩ rằng trong vô số những lời nói ấy, thực sự thì cũng có những lời nói dối thiện - lương?

70 tác phẩm hội họa “Đường lên Điện Biên”

Một tác phẩm hội họa trong triển lãm “Đường lên Điện Biên” (ảnh Bảo Châu).
(PLVN) - Triển lãm “Đường lên Điện Biên” giới thiệu 70 tác phẩm hội họa, đồ hoạ, điêu khắc, ký hoạ, áp phích, sáng tác trong giai đoạn 1949 -2009 của 34 tác giả, được lựa chọn trong bộ sưu tập của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.