Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng: Nơi có thuốc và tình thương
Mặc dù các nhân viên Khoa điều trị cấp tính nam (Bệnh viện Tâm thần) dặn “Chị cứ đi qua hai dãy ghế người bệnh đang ngồi, không sao đâu...”, nhưng tôi không tránh khỏi cảm giác rờn rợn người khi đi lướt qua gần chục người bệnh tâm thần phân liệt đang đờ đẫn ngồi với đủ các tư thế trên ghế và dưới đất. Một số người thân của họ đứng bên ngoài trò chuyện, động viên. Đáp lại sự quan tâm, thăm nom ấy là những nét mặt thất thần, không biểu lộ cảm xúc.
Bác sĩ Trần Văn Lập, Trưởng khoa đưa tôi xem ba tập hồ sơ, bệnh án rồi gọi tên những người bệnh “đặc biệt” này để tôi tiếp xúc. Phạm Văn H, 45 tuổi, ở phường Tân Thành (quận Dương Kinh) làm cho tôi có cảm giác sởn da gà khi H. nói lại lý do dùng dao sát hại chính con gái của mình... “Lúc nào em cũng nghĩ vợ em quan hệ với hàng xóm rồi đẻ ra đứa con gái đó, nên em...”. Khi tôi hỏi cháu bé tội nghiệp đó tên gì? H nhớ tên con nhưng không thể nhớ thời gian mình ra tay sát hại con năm nào. Còn Bùi Xuân H, 39 tuổi, ở phường Thượng Lý (quận Hồng Bàng) thường suy nghĩ ai đang rắp tâm đầu độc, làm hại gia đình mình. Một ngày cuối năm 2008, khi thấy người chú họ đến chơi, H đã vác dao chém nhiều nhát vào người, đầu ông chú, làm ông phải đi cấp cứu tại bệnh viện. Tôi hỏi “Tại sao anh lại nghĩ có ai đó muốn làm hại gia đình mình?”. H bảo, cứ thấy những người hàng xóm đứng nói chuyện là H nghĩ họ bàn tán muốn giết mình, hại mình. Mặc dù sức khỏe khá lên, nhưng H vẫn chưa hoàn toàn nguôi suy nghĩ ông chú muốn đầu độc mình. Chỉ vì lúc nào cũng sợ ai đó hãm hại, nên vào viện được 6 ngày, H trèo tường, trốn viện, đi tàu hỏa lên Hà Nội rồi quay về nhà cố thủ cùng dao rựa. Gia đình sợ quá phải báo công an dùng kế “điệu hổ ly sơn” mới đưa H trở lại được bệnh viện. Lê Văn S, ở phố Lê Lai (quận Ngô Quyền) thì lại có ý nghĩ “quái đản” hơn, bởi nghĩ mình có tội gì đó mà công an và Viện kiểm sát chuẩn bị đến bắt, nên cả gan đến trụ sở hai cơ quan này tại quận Lê Chân gây sự, đập phá...
Đây là 3 trong tổng số 44 người bệnh tâm thần phân liệt đang được điều trị tại Khoa Cấp tính nam. Lật giở những tập hồ sơ bệnh án dày, tôi đọc được ở đây những trang viết đều đặn, hằng ngày về tình trạng sức khỏe, việc ăn, ngủ, đi lại, nói năng của người bệnh cũng như phác đồ điều trị kể từ khi họ vào viện cho đến khi ra viện. Mỗi người một hoàn cảnh, một bi kịch. Có người nghèo khổ, éo le, nhưng cũng có người rất tài hoa, thông minh trước khi phát bệnh. Hầu hết người bệnh điều trị lâu dài nên cứ ba tháng, nhân viên của khoa lại thay hồ sơ, bệnh án, bởi nếu không làm bệnh án mới thì tập bệnh án quá nặng.
Theo bác sĩ Lập, tâm thần phân liệt là bệnh nặng nhất, nguy hiểm nhất trong các bệnh tâm thần. Người bệnh vào viện trong tình trạng loạn thần rất nặng, bị kích động mạnh, hoang tưởng, không làm chủ được hành vi, thậm chí có xu hướng tấn công những người chung quanh và có ý định tự sát. Tình trạng người bệnh tấn công những người chung quanh, trong đó, có bác sĩ, y tá không phải chuyện hiếm ở đây. Việc điều trị cho số người bệnh này chỉ có thuốc thôi chưa đủ, mà phải có tình thương yêu của những người thầy thuốc. Nếu không thương yêu người bệnh, có trách nhiệm với họ, thầy thuốc không thể giám sát hành vi, suy nghĩ, sự thay đổi tâm lý của người bệnh, có thể người bệnh trốn viện, tấn công người khác, hoặc tự sát. Nếu không có tình thương yêu của thầy thuốc, người bệnh không thể uống thuốc theo quy định. Điều đó có nghĩa, tình trạng bệnh lý sẽ ngày một nặng hơn, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Đó là chưa kể rất nhiều khâu khác trong quá trình chăm sóc, phục vụ người bệnh, khi gia đình, người thân thiếu quan tâm tới những người bệnh này. Như trường hợp của anh Phạm Văn H nói trên, chẳng hạn. Vì hoàn cảnh khó khăn, chị Ngô Thị V, vợ của anh đành phó mặc chồng cho bệnh viện. Từ việc ăn uống, tắm, giặt, thay quần áo đều do các y tá, hộ lý làm giúp.
Tôi thực sự cảm thông khi nghe các bác sĩ, y tá ở đây nửa đùa, nửa thật: “Điều trị, chăm sóc người bệnh tâm thần, thầy thuốc thường phải giao tiếp với người bệnh bằng thứ văn hóa phù hợp với hiểu biết của họ, nên đôi khi không tránh khỏi mình cũng có vấn đề về tâm lý, thần kinh...”. Đến đây, chứng kiến những việc làm của các thầy thuốc, tôi hiểu ra một điều, đối với người bệnh tâm thần, thuốc an thần vô cùng quan trọng, nhưng nếu chỉ có thuốc thôi thì chưa đủ. Người bệnh cần có cả tình thương yêu của các nhân viên y tế. Thực tế tại Khoa điều trị cấp tính nam và các khoa khác của bệnh viện, người bệnh đã được điều trị bằng phác đồ đặc biệt “Thuốc và tình thương”./.
Minh Khuê