Bệnh trong bệnh viện

Nhiễm khuẩn bệnh viện

Tiến sĩ Hoàng Đăng Mịch, Phó giám đốc Bệnh viện đa khoa Việt Tiệp cho biết, nhiễm khuẩn bệnh viện được coi là bệnh do bệnh viện gây ra, vì đây là nhiễm khuẩn mắc phải trong thời gian người bệnh nằm viện. Để xác định cụ thể mức độ nhiễm khuẩn trong bệnh viện, tiến sĩ Mịch và cộng sự tiến hành nghiên cứu tại khoa ngoại tiêu hoá, một trong những nơi được coi là “điểm nóng” về nhiễm khuẩn tại Bệnh viện đa khoaViệt Tiệp. Bằng cách phân tích 1426 hồ sơ bệnh án từ năm 2006 đến  tháng 6-2007, áp dụng cách phân loại nhiễm khuẩn vết mổ theo tiêu chuẩn của Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ (CDC) và xử lý số liệu thống kê cơ bản, nhóm nghiên cứu  kết luận: tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ tại khoa ngoại tiêu hoá 5,86%. Điều này cho thấy, đối với các ca mổ sạch, chủ động, được chuẩn bị kỹ, tỷ lệ nhiễm khuẩn thấp hơn so với các ca phẫu thuật cấp cứu hoặc viêm nhiễm như viêm phúc mạc ruột thừa, tai nạn giao thông, chấn thương... Các ca phẫu thuật bẩn, không chủ động có tỷ lệ nhiễm khuẩn 100%. Các vi khuẩn thường gặp là vi khuẩn gây tiêu chảy, bệnh đường ruột, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi và  bệnh tụ cầu vàng. Ngoài khoa ngoại tiêu hoá, các khoa ngoại cũng và hai khoa hồi sức cấp cứu nội, ngoại là nơi nguy cơ nhiễm khuẩn rất cao. Được biết, tỷ lệ nhiễm khuẩn trong toàn  Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) từ 5,5 đến 6,8%. Trong đó, 5,5% là nhiễm khuẩn vết mổ, 29% là nhiễm khuẩn phổi ở người bệnh thở máy và 3,5% là nhiễm khuẩn máu ở người bệnh có cấy máu. Điều tra của Bộ Y tế tại 12 bệnh viện trong toàn quốc năm 1998 cho thấy, nhiễm khuẩn bệnh viện 11,5%, chủ yếu là nhiễm khuẩn vết mổ.  Năm 2005, tỷ lệ nhiễm khuẩn tại các bệnh viện được điều tra giảm xuống còn 5,7%. Trong đó, viêm phổi chiếm tỷ lệ hơn một nửa trong số các loại nhiễm khuẩn. Điều đó cũng có nghĩa, nếu bạn vào bệnh viện để phẫu thuật hay điều trị một căn bệnh nào đó,  có thể bị mắc thêm  bệnh viêm phổi trong những ngày điều trị. 

Có nhiều nguyên nhân gây nhiễm khuẩn trong bệnh viện. Trước hết  là do đặc điểm  bệnh lý của người bệnh. Quá trình điều trị lâu ngày, khiến vi khuẩn sinh sôi, phát triển. Môi trường, không khí trong bệnh viện không bảo đảm cũng là  tố gây  tình trạng nhiễm khuẩn. Đó là chưa kể các dịch vụ y tế với phòng mổ, dụng cụ dao, kéo và tay thầy thuốc, nhân viên y tế cũng chưa bảo đảm vệ sinh, gây nhiễm khuẩn cho người bệnh. Các tài liệu y khoa nước ngoài và Bộ Y tế nước ta đều khẳng định, nhiễm khuẩn làm tăng tỷ lệ tử vong, kéo dài thời gian nằm viện, tăng sử dụng kháng sinh, chi phí điều trị và tăng nguy cơ kháng thuốc của vi khuẩn.  Thực tế tại một số bệnh viện, nhiễm khuẩn bệnh viện làm thời gian điều trị  kéo dài từ 7 đến 15 ngày cùng với việc tăng thêm lượng kháng sinh, chi phí điều trị gấp từ 2 đến 4 lần so với các trường hợp không bị nhiễm khuẩn. Cùng với sự xuất hiện một số bệnh gây ra bởi tình trạng kháng thuốc, hoặc bởi những tác nhân gây bệnh mới, nhiễm khuẩn bệnh viện là vấn đề nan giải ngay cả ở các nước có nền kinh tế, y tế phát triển.

Cần giải pháp đồng bộ

Theo tiến sĩ Mịch, chống nhiễm khuẩn bệnh viện liên quan đến nhiều khâu, từ việc lập quy hoạch, xây dựng bệnh viện đến những chương trình kiểm soát nhiễm khuẩn và các chuẩn mực về chất lượng chăm sóc người bệnh. Trong số 8 giải pháp chống nhiễm khuẩn bệnh viện, ba giải pháp về hệ thống khử khuẩn, đội ngũ vệ sinh buồng bệnh và các thao tác chuyên môn, kỹ thuật của thầy thuốc đã và đang được thực hiện tại bệnh viện. Các giải pháp liên quan đến diện tích buồng bệnh, giảm việc tự chăm sóc của gia đình người bệnh và sử dụng kháng sinh an toàn, hợp lý vẫn còn là mục tiêu phấn đấu. Theo quy định, một phòng bệnh tối đa chỉ có 4 giường bệnh, mỗi giường cách nhau 4 mét. Nếu là phòng đơn cho một giường bệnh, ít nhất phải có diện tích 11m2. . Trường hợp là phòng chung, diện tích cho mỗi giường bệnh ít nhất phải bảo đảm 7,4m2. Hiện nay hầu hết các bệnh viện ở nước ta không đạt tiêu chuẩn này. Tại bệnh viện đa khoa Việt Tiệp, những ngày quá tải, người bệnh phải nằm ghép hai, ba người/giường, môi trường điều trị ngột ngạt, nguy cơ nhiễm khuẩn càng tăng. Những năm gần đây, ngành Y tế đề ra chương trình chăm sóc người bệnh toàn diện. Tuy nhiên, các bệnh viện mới chỉ dừng ở chỗ chăm sóc về y tế, các gia đình người bệnh vẫn tự chăm sóc  về ăn uống, sinh hoạt. Tình trạng này làm cho môi trường bệnh viện không bảo đảm, tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Việc sử dụng kháng sinh tuy được ngành Y tế liên tục chấn chỉnh nhưng vẫn còn tuỳ tiện ở hầu hết các bệnh viện. Đó là chưa kể một bộ phận thầy thuốc vì ngại trách nhiệm nên cứ cho người bệnh dùng kháng sinh vô tội vạ, xem nhẹ các quy định về sử dụng kháng sinh làm tăng tình trạng kháng thuốc.

Minh Khuê